Barbara Oliwiecka

Dziękuję ślicznie. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jakość powietrza nie jest żadnym abstrakcyjnym pojęciem. Przekłada się realnie na zdrowie, życie i codzienne funkcjonowanie milionów Polek i Polaków. Prawo do oddychania czystym powietrzem nie może być wyłącznie deklaracją. Musi iść za tym możliwość skutecznego egzekwowania obowiązków przez organy publiczne. Państwo powinno nie tylko tworzyć programy ochrony powietrza, lecz także zapewnić obywatelom realne narzędzia kontroli ich tworzenia i wykonywania. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera projekt ustawy, bo on realnie wzmacnia ochronę prawa obywateli do życia w czystym środowisku, a jednocześnie realizuje zobowiązania Polski wynikające z prawa Unii Europejskiej i konwencji z Aarhus. Impulsem do przygotowania tych przepisów była skarga Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Komisja wskazała, że w Polsce mieszkańcy oraz organizacje społeczne nie mają zapewnionego skutecznego dostępu do sądu w sprawach dotyczących programów ochrony powietrza. Dotychczas obowiązujące przepisy wymagały wykazania interesu prawnego w sposób tak restrykcyjny, że w praktyce uniemożliwiały wielu osobom skuteczne dochodzenie swoich praw. Ta ustawa ten problem rozwiązuje. Projekt rozszerza katalog podmiotów uprawnionych do zaskarżenia programu ochrony powietrza, jego aktualizacji, planu działań krótkoterminowych, a także bezczynności organów. Prawo to otrzymają mieszkańcy stref objętych programami, przedsiębiorcy i organizacje, które działają na rzecz ochrony powietrza i zdrowia. Jednocześnie, co jest warte podkreślenia, projekt zachowuje rozsądny balans pomiędzy prawem do sądu a stabilnością prawa. Nie otwiera drogi do nieograniczonego kwestionowania obowiązujących programów ochrony powietrza. Wprowadza 6-miesięczny termin przewidziany na wniesienie skargi przez nowe kategorie uprawnionych podmiotów. Dzięki temu z jednej strony właśnie gwarantujemy dostęp do wymiaru sprawiedliwości, a z drugiej zapewniamy stabilność programów naprawczych i możliwość prowadzenia działań na rzecz poprawy jakości powietrza. Równie istotnie jest to, że projekt przewiduje zabezpieczenia przed nadużyciami. Nie wystarczy założyć organizację dzień przed wniesieniem skargi. Organizacje społeczne oraz podmioty gospodarcze będą musiały wykazać co najmniej 2-letnią działalność. Oznacza to, że z nowych uprawnień skorzystają podmioty rzeczywiście związane z daną społecznością i działające na rzecz jej dobra, a nie organizacje tworzone wyłącznie na potrzeby jednego postępowania. Projekt nie zmienia zasad rozpoznawania spraw przez sądy administracyjnie. Rozszerza, tak jak już mówiłam, jedynie krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, pozostawiając dotychczasowe procedury sądowe bez zmian. Na uwagę zasługują również przepisy przejściowe, bo one pozwolą zachować ciągłość działań na rzecz poprawy jakości powietrza do czasu wdrożenia nowych wymagań wynikających z unijnej dyrektywy dotyczącej jakości powietrza. Ograniczony zakres aktualizacji programów oznacza również mniejsze koszty dla samorządów i sprawniejsze przygotowywanie dokumentów. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera ten projekt. Dziękuję ślicznie.