Urszula Pasławska

Bardzo dziękuję. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedmiotem procedowanej ustawy jest usunięcie luk w zakresie sądowej kontroli wykonywania przez organy administracji państwowych obowiązków związanych z ochroną jakości powietrza. Dla Polskiego Stronnictwa Ludowego kwestia ochrony środowiska nigdy nie była i nie będzie kwestią ideologiczną ani ideologicznym sporem. Jest elementem odpowiedzialności za miejsce, w którym żyjemy, za zdrowie mieszkańców, za bezpieczeństwo rodzin i jakość życia w naszych małych ojczyznach. Dlatego państwo musi nie tylko ustanawiać obowiązki, ale również zapewniać obywatelom skuteczne instrumenty ich egzekwowania. Ustawa jest odpowiedzią na dostrzeżony zarówno w praktyce stosowania prawa, jak i w ocenie Komisji Europejskiej problem ograniczonego dostępu do sądowej kontroli programów ochrony powietrza, wynikający z restrykcyjnej interpretacji przesłanki interesu prawnego. Projekt realizuje standard wynikający z prawa Unii Europejskiej oraz konwencji z Aarhus, wzmacniając efektywność prawa do sądu i zapewniając obywatelom realną możliwość weryfikacji, czy organy administracji prawidłowo wykonują obowiązki nałożone przez ustawodawcę. Wysoka Izbo! Obowiązujący stan prawny prowadzi do sytuacji, w której osoba, która jest bezpośrednio dotknięta skutkami złej jakości powietrza, bardzo często nie jest w stanie skutecznie zaskarżyć programu wyłącznie dlatego, że nie wykaże interesu prawnego rozumianego w sposób przyjęty przez orzecznictwo sądów administracyjnych. W konsekwencji prawo do sądu staje się iluzoryczne. Projekt odpowiada na rozwiązanie tego problemu, zachowując równowagę między prawem obywatela a zasadą stabilności aktów prawa miejscowego. Projekt nie znosi wymogów procesowych, ale jedynie rozszerza krąg podmiotów legitymowanych do wniesienia skargi. Punktem odniesienia staje się nie formalny interes prawny, lecz rzeczywisty związek między obszarem objętym programem ochrony powietrza a obywatelem. Jest to rozwiązanie zgodne z pojęciem zainteresowanej społeczności, wypracowanym zarówno na gruncie konwencji z Aarhus, jak i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Projekt dba również o zapewnienie stabilności programów ochrony powietrza czy aktów prawa miejscowego. Dlatego przewidziany jest 6-miesięczny termin wniesienia skargi. Rozwiązanie to z jednej strony zabezpiecza prawo obywateli do skutecznej kontroli sądowej, a z drugiej strony gwarantuje trwałość aktów prawa miejscowego i umożliwia konsekwentną realizację działań naprawczych. Wysoka Izbo! Projekt nie tworzy nowych obowiązków, nie nakłada żadnych nowych zadań na samorządy, nie zmienia zasad prowadzenia polityki ochrony powietrza. Tworzy natomiast istotny i skuteczny mechanizm kontroli wykonywania obowiązków, które już dzisiaj wynikają zarówno z prawa krajowego, jak i z prawa Unii Europejskiej. Bo istotą demokratycznego państwa prawa nie jest wyłącznie stanowienie prawa, ale jest również zapewnienie obywatelom realnych instrumentów egzekwowania jego przestrzegania. Dlatego klub Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za przyjęciem przedmiotowej ustawy. Dziękuję.