Grzegorz Lorek

Dziękuję, panie marszałku. Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Rządowy projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, druk nr 3011, ma na celu usprawienie postępowań w sprawach ubezpieczeń społecznych poprzez przyznanie sądom I instancji uprawnienia do wydawania orzeczeń kasatoryjnych. Oznacza to możliwość uchylenia wadliwej decyzji organu rentowego i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia. Projekt ma usprawić rozpatrywanie spraw dotyczących ubezpieczeń społecznych. Sądy będą mogły w większej liczbie przypadków uchylić błędną decyzję organu rentowego, np. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, KRUS-u, i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jest to ważne z punktu widzenia obywatela i często zasadne. Jednak rodzą się pytania. Pierwsze pytanie dotyczy tego, dlaczego nie wybrano formuły wojewódzkich sądów administracyjnych, czyli toku postępowania administracyjnego. Chcę powiedzieć, że wiele osób zgłasza się do biur poselskich, także mojego, w sprawach emerytalno-rentowych. Często po udzieleniu im pomocy wygrywają sprawę. Tym bardziej ta ustawa jest potrzebna. Ale powstają tu pytania, czy nie jest obarczona istotnymi ryzykami i wadami, czy nie może się obrócić przeciwko wnioskodawcy, który dochodzi swoich praw, gdyż wydłuży czas trwania postępowania. Sąd zamiast merytorycznie rozstrzygnąć sprawę odeśle ją do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub też innego organu rentowego. Obywatel zamiast otrzymania szybkiego wyroku zostanie zmuszony do przejścia ponownej procedury administracyjnej, co opóźni wypłatę świadczenia, opóźni rozstrzygnięcie sprawy. Istnieje ryzyko wielokrotnego krążenia tej samej sprawy pomiędzy sądem a organem rentowym, co obecnie już obserwujemy, a także ryzyko nadużywania orzeczeń kasatoryjnych przez sądy. Przepisy mają charakter fakultatywny, dają sędziom swobodę decyzji. Przeładowane pracą sądy mogą chętniej pozbywać się skomplikowanych spraw dowodowych i odsyłać je ponownie do organu rentowego pod pretekstem naruszeń proceduralnych. Przerzucenie obowiązków na obywatela zmusi go do ponownego postępowania przed organem rentowym. Chodzi też o konieczność składania kolejnych wyjaśnień, dokumentów. Zwiększają się koszty obsługi prawnej, jeżeli obywatel korzysta z pomocy adwokata, radcy prawnego w przedłużającym się sporze. Specyfiką spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych jest to, że sąd działa jak instancja merytoryczna. Sam ustala fakty, np. powołuje biegłych, i decyduje o prawie do emerytury czy renty. Masowe stosowanie kasacji osłabi tę rolę i zmieni sąd cywilny w organ czysto kontrolno-proceduralny. Iluzoryczność wystawionych przez sąd orzeczeń odsyłujących sprawy zmusi ZUS do dalszych działań, co bardzo przedłuży sprawy. W praktyce ZUS może wykorzystać wytyczne powierzchownie, a następnie wydać kolejną decyzję odmowną, zmuszając obywatela do ponownego wniesienia odwołania. Tym niemniej zauważamy bardzo poważny problem nierównej walki obywatela z organami rentowymi. Będziemy się dalej przyglądać dalszym pracom w Sejmie. Chcę powiedzieć ze swojej strony, że jest to pewna droga, która być może będzie dobra, ale cały czas się zastanawiam nad tym - bo sądy dzisiaj już mają bardzo dużo spraw, a jak wiemy, Polacy toczą spory z organami emerytalno-rentowymi - czy nie osłabi to roli sądu czy też nie spowoduje wydłużania się kolejki i tym samym dobra inicjatywa albo zamiar tej dobrej inicjatywy nie obróci się przeciwko obywatelowi. Jak powiedziałem, będziemy się przyglądać dalszemu rozwojowi wypadków i pracom w Sejmie. Dziękuję.