Zdzisław Gawlik

Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicji Obywatelskiej mam zaszczyt przedstawić stanowisko w przedmiocie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, druk nr 3011. Oczywiście samo stanowisko jest pozytywne i wnosimy o to, żeby temu projektowi ustawy nadać bieg. Generalnie sama ustawa jest dość krótka, jeśli porównać ją z innymi aktami prawnymi, bo składa się z trzech przepisów. Art. 3, ostatni, dotyczy oznaczenia chwili wejścia ustawy w życie. Natomiast jeżeli chodzi o przepis przedostatni, drugi, to dotyczy kwestii związanych z właściwością przepisów w odniesieniu do spraw, które są w toku. Tak naprawdę kwestie merytoryczne rozstrzyga art. 1 tej ustawy, która dotyczy nowelizowanego art. 477 14 Kodeksu postępowania cywilnego. Samo oznaczenie 14 świadczy o tym, że przepis ten był wielokrotnie nowelizowany. Pan minister wspominał o historii wszystkich postępowań - siłą rzeczy te zmiany w międzyczasie musiały mieć miejsce i mają miejsce. Kwestia projektowanej ustawy wychodzi naprzeciw tym potrzebom i jest wynikiem obserwacji tego, co w międzyczasie się na to złożyło. Jeżeli chodzi o zasadność prowadzonych zmian, to generalnie dostrzegam trzy powody, przyczyny. O niektórych mówił pan minister, wspominając o tym, że zaobserwowano w ostatnich latach w wyniku badań Najwyższej Izby Kontroli, że wydłużył się czas postępowania przed sądami w zakresie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. I tak, jeżeli chodzi o poziom sądów okręgowych, jest to wydłużenie czasu postępowania o 4 miesiące. Natomiast jeżeli chodzi o poziom sądów rejonowych, są to 3 miesiące, czyli należy szukać, jak się wydaje, pewnych rozwiązań, które mają po prostu przeciwdziałać takiej sytuacji. I druga kwestia, która uzasadnia i potwierdza zasadność podejmowanych zmian, które były zaobserwowane na przestrzeni ostatnich lat. Chodzi o zmiany w obrębie struktury składanych odwołań od decyzji organów rentowych pod względem ich liczby i rodzaju. Dostrzeżono wzrost liczby spraw odwoławczych związanych z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz opłacania składek. Oczywiście można jeszcze mnożyć te powody, o których wspomina projektodawca w uzasadnieniu, ale to dowodzi, że ten ustawodawca, który przygotował projekt ustawy, jest uważnym obserwatorem zachowań uczestników postępowań z obszaru ubezpieczeń społecznych, który dostrzega i reaguje na oczekiwania społeczne. Projektowana ustawa w swojej treści na pewno zasługuje w pełni na akceptację i uzasadnia jej kwalifikacje do ustaw deregulacyjnych, o czym wspominał pan minister. Na pewno porządkuje system postępowań przed organami rentowymi, eliminuje albo przynajmniej ogranicza ryzyko podejmowania rozstrzygnięć, które nie mają wystarczających podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Oczywiście za słuszne należy uznać działanie sądu, który szuka po prostu w tych przepisach takiej podstawy, która wychodzi naprzeciw również potrzebom życia społecznego, ale nie powinno się to odbywać na tym etapie. Przepis prawa nie powinien służyć temu, żeby osiągać pewne cele przez wykładnie. Kolejna przyczyna. To na pewno przyspieszy tempo załatwiania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych zainicjowanych przed organem rentowym. Najważniejszym skutkiem wprowadzenia tych zmian jest wzmocnienie gwarancji procesowych dla stron postępowań przed organami rentowymi, które obejmują ochronę ubezpieczonych, świadczyniobiorców, płatników składek, spadkobierców, gdy po prostu przejmują, wchodzą w uprawnienia spadkobiercy z takiego czy innego powodu, w takim czy innym charakterze ubezpieczenia. Przedmiotowe założenia ustawodawca zamierza osiągnąć przez rozszerzenie katalogu sytuacji, w których sąd odwoławczy rozpoznający w I instancji odwołania od decyzji organu rentowo-emerytalnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, będzie uprawniony do wydawania wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. I po drugie, sąd odwoławczy uzyska możliwość wydawania wyroków uchylających w stosunku do szerszego w porównaniu z obecnie obowiązującym systemem prawnym zakresu rodzajowego decyzji organu rentowego mogących być przedmiotem postępowania odwoławczego. Zmiany te wyposażają sąd I instancji w kompetencje, które umożliwiają temu sądowi usprawnienie postępowania rozpoznawczego, tym samym skrócenie terminu oczekiwania przez stronę na końcowe załatwienie sprawy w zakresie ubezpieczeń społecznych.