Michał Pyrzyk

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niezmierny zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawić oświadczenie dotyczące sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o referendum lokalnym. Celem projektu jest profesjonalizacja administracji wyborczej, zwiększenie sprawności procesu głosowania oraz przywrócenie sędziowskiego modelu nadzoru nad wyborami. Po pracach komisji, tak jak słyszeliśmy, projekt nie nowelizuje już ustawy o referendum lokalnym w związku z odrzuceniem zmian dotyczących zniesienia diet dla mężów zaufania. Tak jak wspomniałem wcześniej, ustawa przywraca przede wszystkim model sędziowski administracji wyborczej i przewiduje, że komisarzem wyborczym może być wyłącznie sędzia, w tym sędzia w stanie spoczynku do 70. roku życia. Liczba komisarzy nie będzie już sztywno określona, lecz wynosić będzie od dwóch do sześciu komisarzy na województwo. Kandydatów zgłaszać mają prezesi właściwych sądów apelacyjnych. Składy komisji okręgowych i rejonowych mają zostać ograniczone do profesjonalistów wykonujących zawód sędziego - to zostało dodane w toku prac komisyjnych - i tak jak było wcześniej, zawód adwokata, radcy prawnego lub notariusza. Przewodniczącym komisji okręgowej ma być z urzędu komisarz wyborczy. Ma to zapewnić wyższy poziom wiedzy prawniczej i praktycznej oraz umiejętności interpretacji stosownych przepisów. Jeśli chodzi o organizację głosowania i udogodnienia dla wyborców, to stały obwód do głosowania ma być mniejszy i obejmować maksymalnie 3 tys. mieszkańców wobec obecnych 4 tys. W głosowaniu za granicą Polski dokumentem równorzędnym z paszportem przy dopisywaniu się do spisu i weryfikacji tożsamości będzie ważny polski dowód osobisty, niezależnie od kraju przebywania wyborcy. Jeśli chodzi o korektę demograficzną, czyli kwestię, która już była podnoszona z mównicy w trakcie tej debaty, i ustalenie liczby posłów wybieranych w poszczególnych okręgach, to określać ją będzie Państwowa Komisja Wyborcza w drodze corocznego obwieszczenia do 30 listopada, a nie, jak zakładał pierwotny projekt, do 31 grudnia, bazując na aktualnych danych demograficznych. Dotychczas liczba posłów wybieranych w określonych okręgach była sztywno określona w załączniku do Kodeksu wyborczego, co wymagało każdorazowej nowelizacji ustawy przez Sejm i Senat oraz podpisu prezydenta na końcu procesu legislacyjnego. Po zmianach załącznik ten będzie określał jedynie numery, granice okręgów oraz siedziby komisji. Natomiast sama liczba mandatów będzie płynna i dostosowana do aktualnych danych demograficznych przez PKW. Dlaczego ten zapis pojawił się w projekcie ustawy? Dlatego, że w poprzedniej kadencji wnioski Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące korekty właśnie liczby mandatów w poszczególnych okręgach wyborczych były niestety przez Sejm ignorowane i pani Elżbieta Witek, pani marszałek Sejmu niestety nie nadawała dalszego biegu tym wnioskom. Mam tutaj ze sobą ostatni z takich wniosków z dnia 21 października 2022 r., gdzie Państwowa Komisja Wyborcza wskazywała na korektę liczby mandatów w aż 21 okręgach wyborczych, z czego w jednym okręgu nawet o dwa mandaty. (Poseł Barbara Bartuś: A wybory w październiku.) Przypomnę, że wszystkich okręgów wyborczych jest czterdzieści... (Poseł Barbara Bartuś: Tak, a w 2023 r.?) Ale tu mówię o 2022 r., czyli rok wcześniej. Natomiast na 41 okręgów wyborczych podzielony jest cały kraj, więc ta korekta miała dotyczyć ponad 50% okręgów wyborczych. (Poseł Barbara Bartuś: No właśnie.) Dlatego ten zapis, aby ta liczba mandatów, tak jak powiedziałem, była płynna i w każdym momencie dostosowywana do aktualnych danych demograficznych, żeby nie występowała w określonych okręgach ani nadreprezentacja, ani żeby nie były one mniej reprezentowane, niż to wynika z liczby mieszkańców. Biorąc pod uwagę, że zmiany te idą w kierunku profesjonalizacji administracji wyborczej