Michał Pyrzyk

Dziękuję bardzo. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Senatorze! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawić nasze oświadczenie w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o referendum lokalnym. Ten projekt zawiera szereg istotnych zmian z punktu widzenia procesu wyborczego, które były już postulowane przez różne środowiska i wynikają z uwag, obserwacji i praktyki, ale też nieprawidłowości w organizacji wyborów w ostatnich latach. Jeżeli ktoś w uzasadnieniu pisze o takich nieprawidłowościach, to jak najbardziej ma rację, bo one występowały. Natomiast ustawa przywraca przede wszystkim model sędziowski administracji wyborczej. Przewiduje, że komisarzem wyborczym może być wyłącznie sędzia, w tym sędzia w stanie spoczynku do 70. roku życia. Liczba komisarzy, jak słyszeliśmy, nie będzie już sztywno określona, lecz będzie wynosić od dwóch do sześciu komisarzy na województwo. Kandydatów tych mają zgłaszać prezesi właściwych sądów apelacyjnych. Natomiast składy komisji okręgowych i rejonowych mają zostać ograniczone do profesjonalistów wykonujących zawód adwokata, radcy prawnego lub notariusza. Przewodniczącym komisji okręgowej ma być z urzędu komisarz wyborczy. Oczywiście te zmiany idą w kierunku zapewnienia wyższego poziomu wiedzy prawniczej, a przede wszystkim umiejętności interpretacji przepisów na gorąco, bo takie sytuacje wynikają w czasie wyborów. Jeśli chodzi o organizację głosowania i udogodnienia dla wyborców, to stały obwód do głosowania ma być mniejszy, obejmować maksymalnie 3 tys. mieszkańców. Jak słyszeliśmy, w głosowaniu poza granicami Polski dokumentem równorzędnym z paszportem przy dopisywaniu do spisu wyborczego i weryfikacji tożsamości będzie ważny polski dowód osobisty, niezależnie od kraju przebywania wyborcy. Natomiast jeśli chodzi o korektę demograficzną i ustalenie liczby posłów wybieranych w poszczególnych okręgach, to według nowych przepisów ma ją określać Państwowa Komisja Wyborcza w drodze corocznego obwieszczenia do 31 grudnia, bazując oczywiście na aktualnych danych demograficznych. Natomiast jeśli PKW nie wyda obwieszczenia w terminie, liczbę posłów określi Naczelny Sąd Administracyjny w drodze uchwały siedmiu sędziów w ciągu miesiąca. Rozwiązanie to, choć budzi pewne wątpliwości, rozumiemy, ma zapewnić jednakową wagę, jednakową siłę głosu wyborców, adekwatną do liczby mieszkańców okręgu, bez konieczności każdorazowej nowelizacji ustawy przez Sejm, bo jak państwo wiedzą, dotychczas liczba posłów w okręgach była sztywno określona w załączniku do Kodeksu wyborczego, co wymagało czy wymaga, bo taki mamy stan prawny, każdorazowej nowelizacji ustawy przez Sejm, Senat. Ostatecznie podpis prezydenta kończy ten proces nowelizacji. Po zmianach załącznik ten będzie określał jedynie numery, granice okręgów oraz siedziby komisji, natomiast sama liczba mandatów będzie płynna i dostosowana do danych demograficznych przez PKW. Ale warto być może iść głębiej i pochylić się nad tym załącznikiem, przyjrzeć się wielkości okręgów wyborczych, bo są okręgi wyborcze, w których wybiera się 9 posłów, ale są takie, w których wybiera się 20, więc te wybory w poszczególnych okręgach mogą nie być równe dla wszystkich komitetów. Po tych zmianach, jeżeli weszłyby one w życie, te nożyce, mam wrażenie, jeszcze bardziej się rozwierają, bo te duże okręgi, gdzie wybierano np. 20 posłów, staną się jeszcze większe, jeśli chodzi o liczbę mandatów. Zmienić się według tych regulacji mają również zasady obsadzania obwodowych komisji wyborczych i status mężów zaufania. Wprowadzone zostaną, i to w pełni popieramy, pewne ograniczenia dla komitetów. Pełnomocnicy będą mogli zgłaszać kandydatów do obwodowych komisji wyborczych wyłącznie w tych okręgach lub gminach, w których ich komitet zarejestrował listy kandydatów lub kandydata. Ma to - i słusznie, naszym zdaniem - wyeliminować zjawisko tworzenia martwych komitetów, komitetów widm, które zakładają się tylko po to, by uzyskać diety dla członków komisji. Jak słyszeliśmy, zniesione będą diety dla mężów zaufania, zniesiony też będzie zakaz powoływania urzędników wyborczych spośród pracowników urzędu gminy, w której mieliby pracować. Biorąc pod uwagę to, że zmiany te zmierzają w kierunku profesjonalizacji administracji wyborczej, procesu wyborczego, co ma zapewnić zaufanie obywateli do państwa