Andrzej Szejna

Poseł Andrzej Szejna (tekst niewygłoszony): Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o środkach ograniczających, zawartego w druku nr 3003. Klub Lewicy pozytywnie ocenia kierunek przedstawionych rozwiązań. Projekt ma uporządkować zasady stosowania środków ograniczających, określić kompetencje poszczególnych organów, zasady ich współdziałania, mechanizmy kontroli, a także odpowiedzialność za naruszanie i obchodzenie tych środków. Jednocześnie wdraża do polskiego prawa dyrektywę Unii Europejskiej dotyczącą przestępstw związanych z naruszaniem unijnych środków ograniczających. Z punktu widzenia Lewicy szczególnie istotne jest jednak to, wobec jakich działań państwo będzie mogło stosować krajowe środki ograniczające. Projekt wskazuje m.in. na wspieranie poważnych naruszeń praw człowieka, represji wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, a także działalności stanowiącej poważne zagrożenie dla demokracji lub praworządności. Obejmuje również wspieranie obcej ingerencji i manipulacji w środowisku informacyjnym wymierzonej w bezpieczeństwo i interesy Rzeczypospolitej Polskiej. To ważny kierunek. Sankcje nie powinny być wyłącznie technicznym instrumentem polityki zagranicznej. Mogą być również narzędziem reakcji państwa na poważne naruszenia podstawowych wartości, praw człowieka, demokracji i praworządności. Jednocześnie projekt wymaga, aby przy wprowadzaniu krajowych ograniczeń uwzględniać nie tylko bezpieczeństwo państwa, ale również ochronę praw człowieka oraz proporcjonalność, racjonalność i celowość stosowanych środków. Ograniczenia sektorowe mają być wprowadzane na czas określony, a przed ich przedłużeniem minister właściwy do spraw zagranicznych ma dokonywać ponownej oceny aktualności przesłanek, które doprowadziły do ich zastosowania. Z perspektywy Lewicy jednym z najważniejszych elementów tego projektu są rozwiązania dotyczące pracowników przedsiębiorstw objętych środkami ograniczającymi. Sankcja skierowana wobec właściciela czy podmiotu nie powinna automatycznie oznaczać, że jej ekonomiczne konsekwencje poniosą ludzie, którzy w danym przedsiębiorstwie pracują. I projekt dostrzega ten problem. Przewiduje możliwość ustanowienia tymczasowego zarządu przymusowego właśnie wtedy, gdy jest to konieczne dla zapewnienia funkcjonowania przedsiębiorstwa, utrzymania miejsc pracy albo zachowania świadczenia usług użyteczności publicznej. Co więcej, przy wyborze nabywcy przedsiębiorstwa należy brać pod uwagę m.in. zachowanie liczby miejsc pracy i utrzymanie usług użyteczności publicznej. Na szczególne podkreślenie zasługuje jeszcze jedno rozwiązanie. Spółka utworzona z udziałem ponad połowy pracowników przedsiębiorstwa otrzymuje pierwszeństwo w nabyciu tego przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części, jeżeli spełnia warunki wymagane do prowadzenia działalności. To rozwiązanie, które z naszego punktu widzenia należy ocenić bardzo pozytywnie. Daje pracownikom realną możliwość udziału w przyszłości zakładu, w którym sami pracują. Projekt przewiduje ponadto możliwość wypłaty określonych należności pracowniczych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. To kolejny mechanizm, który ma ograniczać sytuację, w której ciężar zastosowanych wobec przedsiębiorstwa środków zostaje przerzucony na zatrudnionych w nim ludzi. Warto zwrócić uwagę również na zabezpieczenia dotyczące osób objętych środkami ograniczającymi. Zamrożenie majątku nie oznacza całkowitego pozbawienia możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb. Projekt pozwala na zwolnienie określonych środków na żywność, mieszkanie, leczenie i leki, podatki, składki ubezpieczeniowe, usługi użyteczności publicznej czy uzasadnione koszty pomocy prawnej. To pokazuje właściwe podejście. Środki ograniczające mają być skuteczne wobec tych, do których są skierowane, ale ich stosowanie nie powinno oznaczać rezygnacji z podstawowych gwarancji. Pozytywnie oceniamy także objęcie ochroną sygnalistów osób zgłaszających naruszenia unijnych środków ograniczających. Skuteczny system sankcyjny wymaga nie tylko odpowiednich przepisów, ale również możliwości bezpiecznego informowania o przypadkach ich obchodzenia. Projekt odpowiednio rozszerza w tym zakresie ustawę o ochronie sygnalistów. Wreszcie potrzebna jest skuteczna koordynacja działania państwa. Projekt tworzy Zespół do spraw Środków Ograniczających, który ma służyć wymianie informacji między właściwymi organami, analizowaniu skuteczności stosowanych środków oraz wypracowywaniu wspólnych priorytetów w stosowaniu prawa administracyjnego i karnego. Wysoka Izbo! Środki ograniczające muszą być rzeczywiście egzekwowane, a ich obchodzenie musi spotykać się z reakcją państwa. Ale ta reakcja powinna być jednocześnie proporcjonalna. Dlatego pozytywnie oceniamy, że przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej projekt nakazuje uwzględniać m.in. wagę naruszenia, jego skutki, osiągniętą korzyść, działania podjęte w celu naprawienia skutków oraz współpracę z organem. W szczególnie uzasadnionym przypadku, przy znikomej wadze naruszenia, możliwe będzie odstąpienie od nałożenia kary. Projekt jest obszerny i niewątpliwie wymaga szczegółowej pracy w komisji. Jego zasadniczy kierunek oceniamy jednak pozytywnie. Łączy potrzebę skutecznego egzekwowania sankcji z ochroną praw człowieka, miejsc pracy, należności pracowniczych i podstawowych potrzeb osób dotkniętych zastosowaniem środków ograniczających. Dlatego klub Lewicy opowiada się za skierowaniem rządowego projektu ustawy o środkach ograniczających do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia