Adam Dziedzic

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ze sztuczną inteligencją każdy z nas wiąże wielkie nadzieje, ale też i pewne obawy. Wykorzystanie jej dzisiaj czy na przestrzeni najbliższego okresu w medycynie, oświacie, przemyśle komunikacji, przemyśle kosmicznym czy militarnym wydaje się rzeczą normalną. Pani Marszałek! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o systemach sztucznej inteligencji zawartego w druku nr 2443. Projektowana ustawa ma istotne znaczenie dla budowy nowoczesnego państwa oraz rozwoju konkurencyjnej gospodarki. Tworzy ona w Polsce system nadzoru nad obszarem sztucznej inteligencji, mechanizmy obrony praw obywateli, a jednocześnie przewiduje rozwiązania wspierające innowacyjność i rozwój nowych technologii. Podstawowym celem ustawy jest umożliwienie skutecznego stosowania w Polsce rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, tzw. AI Act. Rozporządzenie to obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, jednak część jego przepisów wymaga uzupełnienia na poziomie krajowym. Dotyczy to w szczególności wskazania właściwych organów, określenia procedur nadzorczych, kontrolnych i sankcyjnych oraz stworzenia instrumentów wspierających rozwój innowacyjności. Projektowane przepisy odnoszą się przede wszystkim do dostawców i podmiotów stosujących systemy sztucznej inteligencji, podmiotów uczestniczących w procesie oceny zgodności i certyfikacji, a także organów administracji publicznej wykonujących zadania nadzorcze. Jednocześnie ustawa przewiduje racjonalne wyłączenia, nie będzie miała zastosowania m.in. do osób fizycznych korzystających z systemów sztucznej inteligencji wyłącznie do celów osobistych, do spraw związanych z bezpieczeństwem narodowym, a także do określonych zadań naukowych i prac rozwojowych. Ustawa przewiduje instrumenty wspierające rozwój sztucznej inteligencji, w szczególności piaskownice regulacyjne dla przedsiębiorców, które umożliwią testowanie systemów sztucznej inteligencji przez ograniczenie nadmiernych regulacji i uproszczenie procedur przy jednoczesnym zapewnieniu nadzoru nad kluczowymi kwestiami bezpieczeństwa i etyki. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, które będą mogły uczestniczyć w takich programach nieodpłatnie. Dzięki temu zostaną zmniejszone bariery administracyjne, uproszczone procedury wdrażania nowych rozwiązań oraz stworzone warunki do rozwoju polskich innowacji w obszarze sztucznej inteligencji. Projekt przewiduje także możliwość wspierania badań i prac rozwojowych, działań informacyjnych i edukacyjnych oraz współpracy z instytucjami naukowymi i badawczymi. Centralnym elementem projektu jest utworzenie Komisji Rozwoju Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji jako nowego organu nadzoru rynku. Komisja będzie organem kolegialnym, co ma sprzyjać rzetelności rozstrzygnięć oraz współpracy między instytucjami państwa. Przewodniczący komisji będzie powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 5-letnią kadencję. Do zadań komisji będzie należeć nadzór nad przestrzeganiem przepisów AI Act i ustawy, prowadzenie postępowań w sprawach naruszeń, rozpatrywanie skarg obywateli, wydawanie opinii i wyjaśnień dla przedsiębiorstw i instytucji oraz stworzenie piaskownic regulacyjnych. Komisja będzie również pełniła funkcję pojedynczego punktu kontaktowego. Projekt przewiduje również powołanie Społecznej Rady do spraw Sztucznej Inteligencji jako organu opiniodawczo-doradczego. To rozwiązanie należy ocenić pozytywnie, ponieważ tak dynamiczny obszar wymaga stałej współpracy z ekspertami, ze środowiskiem naukowym oraz z partnerami społecznymi. Istotnym elementem ustawy są także procedury kontrolne. Komisja będzie mogła sprawdzać, czy podmioty stosujące sztuczną inteligencję przestrzegają przepisów prawa unijnego i krajowego. Kontrole co do zasady mają być prowadzone w trybie zdalnym, co może zwiększyć ich efektywność oraz ograniczyć zbędne obciążenia administracyjne. Projekt przewiduje ponadto jednoinstacyjne postępowania administracyjne z zachowaniem prawa do kontroli sądowej. Każda decyzja komisji będzie mogła zostać zaskarżona do sądu ochrony konkurencji i konsumentów. Jest to istotna gwarancja praworządności i ochrony praw stron postępowania. Ustawa przewiduje również instrumenty wspierające rozwój sztucznej inteligencji, w szczególności piaskownicy regulacyjnej dla przedsiębiorców. Reaguje również na system administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w przepisach unijnych. Jednocześnie zawiera rozwiązania łagodzące, takie jak ostrzeżenia, możliwość nadzwyczajnego złagodzenia sankcji czy obniżenie kary w przypadku szybkiego usunięcia naruszeń. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga pozytywnie ocenia kierunek przedstawionych rozwiązań. Polska potrzebuje nowoczesnych regulacji, które z jednej strony zapewnią bezpieczeństwo obywatelom i ochronę ich praw, a z drugiej strony stworzą warunki do rozwoju przedsiębiorczości, innowacyjności i konkurencyjnej gospodarki. W związku z powyższym Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga opowiada się za przyjęciem projektu niniejszej ustawy. Dziękuję. Przebieg posiedzenia