Michał Pyrzyk

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Państwo Ministrowie! Wysoka Izbo! Projekt ustawy, jak słyszeliśmy, wprowadza zasady i tryb wykonywania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanych w sprawach ze skarg indywidualnych, w których stroną jest Rzeczpospolita Polska, w tym sposobu koordynacji współdziałania podmiotów publicznych w celu wykonywania tych orzeczeń. Mimo, że jesteśmy w czołówce państw, które wykonują orzeczenia ETPC, to jednak regulacja ta jest potrzebna chociażby z uwagi na wzrost liczby orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, bo po pewnym okresie spadków ta liczba orzeczeń w sprawach polskich ponownie rośnie. Przy tym wzroście orzeczniczym znaczna część wyroków, bo ponad 20%, pozostaje permanentnie w procesie wykonywania dłużej niż 5 lat, co nie zawsze wynika ze stopnia skomplikowania sprawy. Brak jest również skutecznych działań w celu rozwiązywania problemów systemowych, co skutkuje napływem kolejnych licznych skarg powtarzalnych. Dotychczasowe procedury w tym zakresie opierały się na akcie wewnętrznym, czyli zarządzeniu prezesa Rady Ministrów, co również utrudniało włączanie w proces wykonywania orzeczeń podmiotów spoza administracji rządowej, których udział jest często niezbędny do wykonania takiego wyroku. Powodem tej regulacji jest również to, że mamy coraz wyższe kwoty wypłacanego słusznego zadośćuczynienia. Jak słyszeliśmy, jest to już ponad 57 mln zł, co obejmuje lata 2011-2024. Również z tego powodu wymagane są bardziej przejrzyste i sformalizowane procedury. Kluczowym elementem reformy, jak słyszeliśmy też od pana ministra, jest powołanie zespołu do spraw wykonywania orzeczeń, który pod przewodnictwem ministra spraw zagranicznych ma koordynować tę współpracę międzyresortową. Mimo że będzie to organ tylko opiniodawczo-doradczy, to jednak istotne jest przedstawianie opinii w sprawach problemów wynikających z orzeczeń Trybunału, w tym również w odniesieniu do tych wszystkich skarg indywidualnych wniesionych przeciwko Polsce. Zespół będzie rekomendować także działania w zakresie szczególnych środków indywidualnych, mających na celu naprawienie konkretnej danej sytuacji skarżącego lub środków generalnych zmierzających do usunięcia, tak jak powiedziałem wcześniej, systemowych przyczyn naruszeń, które powodują lawinę powtarzalnych skarg. Zespół będzie też przedstawiać propozycje działań, które mają zapobiegać naruszaniu przez Rzeczpospolitą Polską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, monitorować wykonywanie orzeczeń Trybunału oraz analizować wszystkie problemy związane z procesem ich wdrażania, a także opiniować projekty aktów normatywnych pod względem ich zgodności z postanowieniami konwencji. Z uwagi na to, że projekt wprowadza czytelną rolę koordynatora w zakresie wykonywania wyroków, ETPC wprowadza wyraźny nakaz współpracy wszystkich podmiotów publicznych właśnie w zakresie wykonywania tych orzeczeń, a także reguluje proces wypłaty słusznego zadośćuczynienia, w tym wprowadza też te uwierzytelnione formularze, co ma zapobiegać wypłatom na rzecz osób nieuprawnionych. W swej generalnej konsekwencji to przedłożenie ma poprawić stan przestrzegania praw człowieka w Polsce poprzez szybsze eliminowanie tych zagrożeń, źródeł naruszeń stwierdzonych przez Trybunał. Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe będzie popierać to rządowe przedłożenie. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia