Rafał Kasprzyk

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Do przedmówcy jedno słowo muszę skierować, bo chyba w drugim zupełnie kierunku albo inną ustawę pan czytał, bo ten projekt ustawy z druku nr 2288 ewidentnie jest po stronie zmniejszenia deregulacji pewnych zapisów, a nie utrudniania i piętrzenia nowych. (Poseł Witold Tumanowicz: No właśnie nie.) Więc chyba jakieś niezrozumienie z pana strony, ale zostawiamy. (Poseł Witold Tumanowicz: Nie, nie. Mówimy, jak de facto zadziałają te przepisy.) Projekt ustawy koncentruje się na zmianie zasad przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz na dostosowaniu do tych zmian przepisów Kodeksu karnego skarbowego. Najważniejszym celem projektodawcy jest ograniczenie dotychczasowych mechanizmów pozwalających na instrumentalne wydłużanie terminu przedawnienia przy jednoczesnym wprowadzeniu nowych, bardziej precyzyjnych podstaw jego zawieszenia. Z uzasadnienia wynika, że projekt ma służyć poprawie standardów ochrony podatnika, a zarazem zwiększeniu przejrzystości i przewidywalności działania organów podatkowych. Najistotniejszą zmianą jest uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a wraz z nim art. 70 § 7 pkt 1 oraz art. 70c. Obecnie przepisy te przewidują, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się albo ulega zawieszaniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia czynu wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Projektodawca wskazuje, że rozwiązanie to w praktyce było wykorzystywane jako instrument blokowania przedawnienia, co było wielokrotnie krytykowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również przez NSA. Uchylenie tych przepisów ma zatem wyeliminować możliwość wszczynania postępowań karnoskarbowych wyłącznie w celu przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia. Z punktu widzenia praktyki kluczowe znaczenie ma jednak moment wejścia w życie tej zmiany oraz sposób jej stosowania w czasie. Projekt przewiduje, że ustawa co do zasady wejdzie w życie 1 października 2026 r. To właśnie od tej daty nastąpi uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Projekt przewiduje ponadto inne ważne zmiany w zakresie przedawnienia. Po pierwsze, wprowadza nową przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia w razie wszczęcia lub przejęcia postępowania dotyczącego unikania opodatkowania, przy czym zawieszenie to ma być ograniczone maksymalnie do 2 lat. Po drugie, odchodzi od zasady, zgodnie z którą zobowiązania zabezpieczone hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym w praktyce nie przedawniały się, zastępując ją konstrukcją czasowego zawieszenia biegu przedawnienia co do zasady nie dłuższego niż 5 lat. Po trzecie, projekt zakłada wydłużenie terminu przedawnienia o 12 miesięcy, w sytuacji gdy podatnik składa korektę deklaracji na mniej niż 12 miesięcy przed upływem terminu przedawnienia, a korekta prowadzi do zmniejszenia wysokości zobowiązania, zwiększenia zwrotu lub zwiększenia straty. Równolegle projekt dostosowuje przepisy Kodeksu karnego skarbowego do nowego modelu. Uchylenie mechanizmu zawieszania biegu przedawnienia podatkowego oraz wszczęcie postępowania karnoskarbowego wiąże się z rezygnacją z dotychczasowej ścisłej zależności między przedawnieniem należności publicznoprawnej a przedawnieniem karalności czynu. Projekt zakłada zatem zmiany w k.k.s., które mają umożliwić prowadzenie postępowań karnoskarbowych także w sytuacjach, w których sama należność podatkowa już się przedawniła, przy zachowaniu odpowiednich reguł międzyczasowych dla czynów popełnionych przed wejściem w życie ustawy. Podsumowując, projekt w sposób rzeczywisty eliminuje najbardziej kontrowersyjny mechanizm zawieszania biegu przedawnienia przez wszczęcie postępowania karnoskarbowego, ale czyni to wyłącznie na przyszłość. Uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej wchodzi w życie 1 października 2026 r. i ma zastosowanie odnośnie do zobowiązań podatkowych powstałych od tej daty, podczas gdy w przypadku zobowiązań wcześniejszych nadal stosowane będą przepisy dotychczasowe. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia