Barbara Okuła

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Dziś zajmujemy się sprawozdaniem komisji dotyczącym rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Chciałabym jasno powiedzieć, że to nie jest ustawa techniczna, tylko dla urzędników. To jest ustawa, która ma realnie chronić nasze dziedzictwo kulturowe przed kradzieżą, nielegalnym handlem i wywozem poza granice Polski i Unii Europejskiej. Projekt ten wynika z konieczności dostosowania polskiego prawa do przepisów unijnych, w szczególności do rozporządzenia 2019/880, które dotyczy przywozu dóbr kultury spoza Unii Europejskiej. Do tej pory mieliśmy sytuację, w której część unijnych uregulowań formalnie obowiązywała, ale w praktyce nie dało się ich skutecznie egzekwować. Brakowało jasnych procedur, wskazania właściwych organów, a przede wszystkim - sankcji. Państwo, które nie ma określonych sankcji, wysyła zły sygnał, sygnał, że prawo można omijać bez konsekwencji, a w przypadku dóbr kultury oznacza to otwartą furtkę dla przemytu, nielegalnego handlu i niszczenia naszego wspólnego dziedzictwa. Ta ustawa to zmienia. Wprowadza jasne zasady dotyczące przywozu dóbr kultury spoza Unii Europejskiej. Wskazuje ministra właściwego do spraw kultury jako organ odpowiedzialny za wydawanie pozwoleń na przywóz. To rozwiązanie logiczne i spójne z obecnymi procedurami dotyczącymi wywozu zabytków. Projekt wprowadza także nowe przepisy karne. Dotyczą one trzech podstawowych sytuacji: przywozu dóbr kultury bez wymaganego pozwolenia, składania fałszywych oświadczeń przy imporcie oraz omijania przepisów w przypadku czasowej odprawy celnej, np. podczas targów sztuki. To są realne problemy, które dziś nie podlegały w sposób wystarczający sankcjom. Chcę podkreślić, że te kary nie są nadmierne, są proporcjonalne, podobne do już istniejących w przepisach i wynikają wprost z obowiązków nałożonych na państwa członkowskie przez prawo Unii Europejskiej. Ich celem nie jest represja, ale ochrona dóbr kultury przed nielegalnym obrotem. Ustawa porządkuje także przepisy dotyczące wywozu dóbr kultury i wzmacnia kompetencje Krajowej Administracji Skarbowej, tak aby nowe prawo nie było martwe, ale faktycznie działało w praktyce. Dziedzictwo kulturowe to nie jest własność jednej instytucji czy jednego pokolenia. To odpowiedzialność państwa wobec przyszłych pokoleń. Przyjęcie tej ustawy oznacza zlikwidowanie luk prawnych, większą skuteczność prawa i jasny sygnał, że Polska poważnie traktuje ochronę swoich zabytków i dóbr kultury. Myślę, że wszystkim nam tutaj, parlamentarzystom, powinno właśnie na tym zależeć. Dlatego Klub Polska 2050 popiera przyjęcie projektu tej ustawy. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia