Andrzej Szejna

Poseł Andrzej Szejna (tekst niewygłoszony): Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 2869. Klub Lewicy pozytywnie ocenia zasadniczy kierunek przedstawionych zmian. Projekt odpowiada na potrzebę dostosowania działania Żandarmerii Wojskowej do zmieniających się zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa obywateli i porządku publicznego, w tym zagrożeń terrorystycznych oraz cybernetycznych. Jego podstawowym celem jest poprawa funkcjonowania formacji, uporządkowanie jej właściwości oraz wyposażenie jej w narzędzia pozwalające skuteczniej wykrywać i ścigać przestępstwa i wykroczenia związane ze środowiskiem wojskowym. Z punktu widzenia Lewicy ważne jest jednak nie tylko to, aby służby państwa były skuteczne. Równie istotne jest, aby ich kompetencje były jasno określone w ustawie, a korzystanie z uprawnień ingerujących w prawa obywateli było poddane określonym procedurom i kontroli. Dlatego pozytywnie oceniamy m.in. ustawowe uregulowanie pionu operacyjno-rozpoznawczego Żandarmerii Wojskowej. Sam projektodawca wskazuje, że działania operacyjno-rozpoznawcze mogą ingerować w sferę praw i wolności obywatelskich gwarantowanych konstytucyjnie. Tym bardziej właściwe jest, aby podstawy funkcjonowania takiego pionu wynikały wprost z ustawy, a nie wyłącznie z aktu prawa wewnętrznego. Istotnym rozwiązaniem jest także wprowadzenie możliwości szerszego rejestrowania obrazu i dźwięku podczas interwencji, w środkach transportu Żandarmerii Wojskowej oraz rejestrowania obrazu w izbach zatrzymań. Z naszej perspektywy ten element projektu ma szczególne znaczenie. Nagranie może być dowodem zarówno wtedy, gdy trzeba wykazać naruszenie prawa, jak również wtedy, gdy trzeba ocenić prawidłowość działania samego żołnierza żandarmerii. Uzasadnienie projektu wskazuje wprost, że rejestracja może służyć rozpatrywaniu skarg i zażaleń na podejmowane czynności, a monitoring izb zatrzymań ma służyć bezpieczeństwu osoby zatrzymanej lub osadzonej. Jednocześnie projekt nie przewiduje bezterminowego przechowywania tych materiałów. Nagrania, które nie mają znaczenia dla prowadzonych postępowań, mają być przechowywane co najmniej 30 dni, ale niedłużej niż 60 dni, a następnie niszczone. W określonych przypadkach osoba, wobec której podejmowane są czynności, ma być również w miarę możliwości uprzedzana o rejestrowaniu obrazu lub dźwięku. Co ważne, projekt rozszerza katalog czynności, na które przysługuje zażalenie do prokuratora do spraw wojskowych w terminie 7 dni. To pokazuje, że zwiększaniu możliwości działania formacji mogą i powinny towarzyszyć mechanizmy transparentności i kontroli. Pozytywnie oceniamy również rozwiązania dotyczące przestępczości związanej z zamówieniami publicznymi dla wojska. Projekt rozszerza właściwość Żandarmerii Wojskowej na osoby uczestniczące w postępowaniu o udzielenie zamówienia przez jednostkę wojskową lub w wykonywaniu takiego zamówienia. Uzasadnienie wskazuje tutaj m.in. na problem zmów przetargowych, pozornej konkurencji oraz działań prowadzących do zawyżania cen na szkodę Sił Zbrojnych. Dla Lewicy jest to ważny aspekt tej ustawy. Środki publiczne przeznaczane na bezpieczeństwo i obronność muszą być chronione przed korupcją, oszustwami i nieuczciwymi praktykami. Projekt rozszerza też katalog czynów, w odniesieniu do których możliwe będzie stosowanie określonych instrumentów operacyjnych, m.in. o przestępstwa gospodarcze, korupcyjne, wyłudzenia, finansowanie terroryzmu oraz wybrane przestępstwa związane z systemami komputerowymi. Warto zwrócić uwagę również na przebieg opiniowania projektu. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zgłosił zastrzeżenia dotyczące m.in. precyzji przepisów mających znaczenie dla przetwarzania danych osobowych. Jedna z uwag została uwzględniona poprzez zawężenie projektowanego przepisu, a od innej proponowanej zmiany po ponownej analizie odstąpiono. W lutym 2026 r. prezes UODO pozytywnie przyjął uwzględnienie zgłoszonych uwag i nie wniósł dalszych zastrzeżeń. To jest właściwy sposób stanowienia prawa, szczególnie w obszarze, w którym skuteczność działania państwa musi być łączona z ochroną danych i praw jednostki. Projekt porządkuje także współdziałanie Żandarmerii Wojskowej ze Służbą Ochrony Państwa oraz szczegółowo reguluje ochronę polskich placówek zagranicznych i ich personelu w miejscach stacjonowania polskich kontyngentów wojskowych. Ochrona ta ma być uruchamiana wtedy, gdy inne sposoby jej zapewnienia okażą się lub mogą okazać się niewystarczające. Wysoka Izbo! Państwo musi posiadać służby zdolne skutecznie reagować na nowe zagrożenia, chronić ludzi, mienie publiczne i bezpieczeństwo Sił Zbrojnych. Jednocześnie poszerzanie kompetencji takich formacji powinno następować w sposób przejrzysty, na podstawie jasnych przepisów i przy zachowaniu mechanizmów kontroli. W naszej ocenie przedstawiony projekt w wielu miejscach zmierza właśnie w tym kierunku. Porządkuje kompetencje Żandarmerii Wojskowej, wzmacnia możliwości walki z przestępczością, w tym korupcyjną i gospodarczą, a jednocześnie wprowadza rozwiązania zwiększające transparentność podejmowanych interwencji i bezpieczeństwo osób zatrzymanych. Dlatego klub Lewicy pozytywnie ocenia przedstawiony projekt i opowiada się za skierowaniem go do dalszych prac w komisji. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia