Michał Jaros

Stan na 31 grudnia 2025 r. wraz ze stanowiskiem Komisji Gospodarki i Rozwoju (druki nr 2630 i 2692). Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Michał Jaros: Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt przedstawić państwu informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych za 2025 r. Przygotowaliśmy ten raport w związku z wymogiem ustawy o strefach. Nakłada on na Radę Ministrów obowiązek przedstawienia Sejmowi podsumowania działalności instrumentu stref wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu. Dokument przedłożony pod obrady Sejmu przedstawia funkcjonowanie stref, a ściślej rzecz ujmując, wyniki działalności inwestorów oraz spółek zarządzających strefami w przedostatnim roku aktywności tego instrumentu wsparcia, czyli w roku 2025. Nieuchronnie zbliżamy się bowiem do 31 grudnia 2026 r., a więc do końca funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych. Z tym dniem wygasną wszystkie zezwolenia na prowadzenie działalności w strefach. Patrząc na specjalne strefy ekonomiczne i podsumowanie ich wyników działalności na koniec 2025 r., należy mieć na uwadze, że od kilku lat strefy nie są już aktywnym instrumentem wsparcia nowych inwestycji. Przełomowym momentem w ich funkcjonowaniu był rok 2018 i wejście w życie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji. Na mocy tej ustawy strefy zostały zastąpione instrumentem wsparcia stosowanym na terenie całej Polski, zwanym Polską Strefą Inwestycji. Decyzja Sejmu z 2018 r. o wprowadzeniu Polskiej Strefy Inwestycji w miejsce specjalnych stref ekonomicznych ma zasadniczy wpływ na wyniki tego wygaszanego instrumentu. Z jednej strony od drugiej połowy 2019 r. nie są już wydawane nowe zezwolenia. Większość inwestycji lokowanych w strefach jest już w pełni zrealizowana. Przedsiębiorcy weszli w fazę maksymalizacji mocy produkcyjnej i zysku z działalności, a co za tym idzie, wykorzystania przysługującego im zezwolenia podatkowego. Na tym etapie nie odnotowujemy już zatem znaczącego wzrostu wartości inwestycji i liczby zatrudnionych. Z drugiej strony mamy przedsiębiorców, którzy zrealizowali inwestycje i spełnili wszystkie warunki, ale rezygnują z zezwolenia po wyczerpaniu limitu pomocy publicznej. Oczywiście utrata zezwolenia nie oznacza, że przedsiębiorca zaprzestaje działalności, zwalnia załogę i zamyka fabrykę. Działalność przedsiębiorców nieposiadających zezwoleń nie jest już jednak obejmowana sprawozdawczością i nie jest uwzględniana w podsumowaniu wyników stref, a więc także w przedłożonej Wysokiej Izbie informacji z realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Wszystko to powoduje, że od 2019 r. sukcesywnie spada liczba ważnych zezwoleń, a dynamika podstawowych parametrów inwestycji w poszczególnych strefach w 2025 r. była ujemna, przy czym spadek wartości nakładów inwestycyjnych był nieznacznie mniejszy niż spadek liczby nowych miejsc pracy i zatrudnienia ogółem. Jak to wygląda w liczbach? Na koniec 2025 r. przedsiębiorcy posiadali 1830 ważnych zezwoleń na działalność w strefach. W ciągu roku liczba zezwoleń skurczyła się więc o 80. Wartość kapitału ulokowanego przez tych inwestorów od początku istnienia stref wyniosła niemal 164,3 mld zł. Oznacza to spadek w stosunku do roku 2024 o prawie 3 mld zł, czyli o niemal 2%. Trzeba przy tym zaznaczyć, że jest to uśredniony wynik 14 stref. Jeśli spojrzymy na wyniki poszczególnych stref, to spadki odnotowujemy w połowie z nich. W siedmiu strefach nakłady nieznacznie przekroczyły wartości z 2024 r. Inwestorzy strefowi zatrudniali prawie 357 tys. pracowników. W ciągu 2025 r. zatrudnienie ogółem spadło więc o ponad 12 tys. pracowników. Liczba nowych miejsc pracy powstałych dzięki realizacji nowych inwestycji spadła natomiast o ok. 7 tys. i wyniosła ponad 244 tys. Na sześć krajów wiodących w strukturze geograficznej inwestycji przypadało prawie 71% łącznej wartości kapitału lokowanego w strefach. W tej szóstce krajów po raz kolejny znalazły się Niemcy, Polska, Belgia, Korea Południowa, Luksemburg i Holandia. Kolejny rok z rzędu na czołowej, niezagrożonej pozycji znajdowały się Niemcy. Inwestycje z tego kraju są o prawie 4 mld zł większe niż nakłady polskich przedsiębiorców. W sumie na inwestorów niemieckich i rodzimych przypadło 45% wartości inwestycji w strefach. Wśród branż niezmiennie dominuje motoryzacja, na którą przypadło ponad 29% nakładów w strefach. Kolejne pozycje w strukturze branżowej, ale z trzykrotnie mniejszym udziałem, zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych oraz przedstawiciele branży związanej z wytwarzaniem urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego. Jeśli chodzi o funkcjonowanie spółek zarządzających strefami, to należy zauważyć, że w 2025 r. wszystkie spółki osiągnęły dodatni wynik finansowy netto. Najwyższy zysk, przekraczający 37 mln zł, wypracowała spółka zarządzająca strefą wałbrzyską. Jednocześnie zarządzający strefami zaangażowali ok. 118 mln zł w rozwój stref, szczególnie w budowę infrastruktury. Podsumowując, chcę powiedzieć, że rok 2025 charakteryzował się ujemną dynamiką zmiennych dotyczących efektów specjalnych stref ekonomicznych. Skumulowana wartość inwestycji, liczba nowych miejsc pracy i zatrudnienia ogółem w strefach spadły w porównaniu z rokiem 2024. Niewątpliwie jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest wprowadzenie Polskiej Strefy Inwestycji w miejsce stref i wejście w schyłkowy okres ich działalności. Kolejną jest wycofanie z obrotu prawnego znacznej liczby zezwoleń, w szczególności przez przedsiębiorców, którzy zrealizowali już swoje projekty i z uwagi na wyczerpanie puli pomocy postanowili wyjść ze strefy. Dość wspomnieć, że odnośnie do zezwoleń, które w 2025 r. utraciły uważność, w ubiegłorocznym raporcie wykazane były wydatki inwestycyjne rzędu 4,9 mld zł i ok. 9 tys. miejsc pracy. W najnowszym podsumowaniu wielkości te nie są już uwzględnione. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Nie bez znaczenia dla wyników stref, w szczególności dotyczących miejsc pracy, jest obecna sytuacja geopolityczna i społeczno-gospodarcza skutkująca fluktuacją zatrudnienia u części przedsiębiorców, a w skrajnych przypadkach ograniczeniem skali działalności lub likwidacją zakładu. Problemy te w równym stopniu dotykają jednak przedsiębiorców działających w strefach, jak i prowadzących działalność na zasadach ogólnych poza jej granicami. Na koniec, wyprzedzając ewentualne pytania o spadek poziomu inwestycji w specjalnych strefach ekonomicznych i przyszłość spółek zarządzających strefami po roku 2026, chciałbym podkreślić, że raport, nad którym obraduje Wysoka Izba, dotyczy wyłącznie efektów instrumentu stref i przedsiębiorców posiadających ważne zezwolenia na działalność w ich terenie. Należy jednak zaznaczyć, że Polska Strefa Inwestycji jest godnym następcą specjalnych stref ekonomicznych. Wyniki Polskiej Strefy Inwestycji pokazują, że dla przedsiębiorców jest to ważny i atrakcyjny instrument wsparcia nowych inwestycji. Aby to zobrazować, powiem tylko, że od początku istnienia Polskiej Strefy Inwestycji wydano łącznie ponad 4 tys. decyzji o wsparciu. Dla inwestycji o deklarowanej wartości ok. 166 mld zł. Tylko w ciągu 6 miesięcy tego roku wsparcie otrzymały 332 inwestycje o kosztach przekraczających 12,4 mld zł. Porównując z analogicznym okresem roku 2025, liczba projektów wzrosła o 22%, a wartość inwestycji o 29%. Co ważne, szczególnie w kontekście przyszłości zarządzających strefami po 2026 r., to właśnie oni są mocno zaangażowani w realizację programu Polskiej Strefy Inwestycji. Sam fakt wygaszania instrumentu stref nie stanowi więc zagrożenia dla istnienia spółek zarządzających, choć dla części z nich może stanowić istotne wyzwanie, w szczególności w kontekście źródeł przychodów. Chcę też państwu jasno zadeklarować, że polski rząd w każdym miejscu na świecie pracuje nad tym, żeby w Polsce pojawiło się jak najwięcej inwestycji. Sam osobiście też w tym biorę udział. Zachęcamy wszystkich do inwestowania w Polsce, do inwestowania w Polskiej Strefie Inwestycji. Dziękuję serdecznie, pani marszałek. Dziękuję bardzo.