Dorota Marek

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży mam zaszczyt przedstawić państwu sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw. Zanim przejdę do szczegółowych zapisów tej nowelizacji, musimy spojrzeć na opiekę nad dziećmi całościowo, z jakiego punktu startowaliśmy i co udało się wypracować przez ostatnie kilkanaście miesięcy. Rząd premiera Donalda Tuska postawił na realne finansowanie i strukturalne odciążenie polskich rodzin. Naszym wielkim sukcesem jest wdrożenie programu ˝Aktywny rodzic˝, w tym kluczowego świadczenia ˝aktywnie w żłobku˝ w wysokości 1500 zł miesięcznie, do 1900 zł w przypadku dziecka z niepełnosprawnością. To rozwiązanie w sposób rewolucyjny obniżyło koszty, jakie rodzice ponoszą każdego miesiąca. Proszę spojrzeć na twarde dane. Jeszcze w sierpniu 2024 r. przeciętna opłata ponoszona przez rodziców w instytucjach opieki wynosiła blisko 1000 zł. W grudniu 2025 r., po wejściu w życie rozwiązań przygotowanych przez rząd, kwota ta spadła średnio do 94 zł. To nie są puste obietnice, tylko realne pieniądze, które co miesiąc zostają w portfelach polskich ojców i matek. Równolegle dzięki programowi ˝Aktywny maluch 2022-2029˝ oraz programom uzupełniającym, jak ˝Aktywny dzienny opiekun w gminie˝, konsekwentnie likwidujemy tzw. białe plamy na mapie Polski. Jeszcze na koniec 2023 r. mieliśmy w kraju aż 1105 gmin, w których nie funkcjonowała absolutnie żadna formalna instytucja opieki nad dziećmi do lat 3. Na koniec 2025 r. liczba ta spadła do 760. Zlikwidowaliśmy 345 białych plam w zaledwie 2 lata. Naszym celem jest udostępnienie Polkom i Polakom ponad 300 tys. nowoczesnych miejsc opieki do końca tego roku i ten cel krok po kroku realizujemy. Przechodząc do zawartości omawianego projektu, chcę powiedzieć, że pierwszym kluczowym rozwiązaniem jest powołanie nowej formy opieki: punktu opieki dziennej, który docelowo zastąpi dotychczasową formę dziennego opiekuna. Dotychczasowy system był nieelastyczny. Dzienny opiekun był rejestrowany jednocześnie jako osoba i jednoosobowa instytucja. W sytuacji choroby, urlopu czy nagłego zdarzenia losowego rodzice z dnia na dzień zostawali bez pomocy. My to zmieniamy. Punkt opieki dziennej staje się formą niezależną od konkretnej osoby. Będzie definiowany jako miejsce, w którym usługi świadczą dzienni opiekunowie. Dzięki temu podmiot prowadzący punkt będzie mógł elastycznie i bez biurokratycznego paraliżu zorganizować zastępstwo, zapewniając ciągłość opieki nad dziećmi. Chcemy, aby ta forma była chętniej wybierana przez samorządy, zwłaszcza w mniejszych gminach, gdzie budowa dużego żłobka jest ekonomicznie nieuzasadniona. Dlatego proponujemy zwiększenie limitu dzieci. Pod opieką jednego dziennego opiekuna będzie mogło znajdować się do ośmiorga dzieci, pod warunkiem że opiekę współorganizuje osoba wspomagająca. Aby uniknąć nadużywania przepisów i tworzenia niekontrolowanych quasiżłobków, wprowadzamy twardy limit: w jednym lokalu punktu opieki dziennej może przebywać maksymalnie do 16 dzieci. Taki lokal będzie musiał spełniać minimalne standardy: powierzchnia - co najmniej 5 m 2 na dziecko, temperatura - minimum 20 stopni Celsjusza, bezpieczna instalacja elektryczna i dostęp do łazienki. Placówki, które obecnie przekroczyły te limity, otrzymują czas do końca 2031 r. na dostosowanie się lub przekształcenie w żłobek bądź klub dziecięcy. Kolejną zmianą jest uporządkowanie struktury informatycznej i rejestrowej. Dotychczasowy podział zadań między ministerstwem rodziny a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych generował niepotrzebną biurokrację, a rodzice i przedsiębiorcy często gubili się w tym, do której instytucji powinni się zwracać. Od 1 stycznia 2028 r. będzie utworzony jeden spójny rejestr instytucji opieki nad dziećmi do lat 3, który połączy dotychczasowe rejestry żłobków oraz wykaz dziennych opiekunów. Cały proces techniczny oraz system teleinformatyczny zostaną powierzone Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. ZUS jako jedyny właściciel procesu zapewni szybką, automatyczną weryfikację wniosków i sprawną wypłatę środków oraz wyższy poziom cyberbezpieczeństwa danych wrażliwych rodziców i dzieci. Wysoka jakość opieki nad dziećmi nie istnieje bez profesjonalnej, stabilnej i docenianej kadry. Praca opiekunów w żłobkach to wielka odpowiedzialność i trud, które przez lata nie były w Polsce odpowiednio doceniane. Ten projekt to zmienia, wprowadzając pakiet rozwiązań. Po pierwsze, przyznajemy opiekunom w żłobkach i klubach dziecięcych oraz dziennym opiekunom ochronę prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym. Oznacza to szczególną ochronę przed agresją, znieważeniem czy naruszeniem nietykalności cielesnej podczas wykonywania obowiązków służbowych. Dyrekcja placówki będzie miała prawny obowiązek reagowania i zgłaszania takich czynów z urzędu. Po drugie, ustanawiamy dzień 4 kwietnia oficjalnym świętem tej grupy zawodowej. Projekt daje ministrowi podstawę prawną do przygotowania nagród pieniężnych za osiągnięcia dydaktyczne i opiekuńcze. Po trzecie, wprowadzamy gwarantowane wolne pełne 16 godzin lub 2 dni rocznie przeznaczone na podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Po czwarte, wprowadzamy 33% ulgi na przejazdy kolejowe: pociągi osobowe, bilety jednorazowe i miesięczne dla wszystkich opiekunów. Uprawnienie to będzie poświadczane legitymacją opiekuna małego dziecka. Od 1 stycznia 2027 r. ujednolicamy również wymagania kwalifikacyjne dla osób chcących podjąć taką pracę, kładąc większy nacisk na kompetencje edukacyjne i psychologiczne. Wszyscy czynni zawodowo opiekunowie i dyrektorzy zobowiązani zostaną do odbycia 30-godzinnego szkolenia uzupełniającego z zakresu nowych standardów opieki, na co przewidujemy bezpieczny 2-letni okres przejściowy. Ta reforma to także dbałość o codzienne zdrowie i bezpieczeństwo naszych dzieci w placówkach. W projekcie wprowadzamy rozwiązania w tych obszarach. We współpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego wprowadzamy normy żywienia zbiorowego. Chcemy ułatwić placówkom dobór zdrowej żywności, wolnej od nadmiaru cukru i wysokiego stopnia przetworzenia. Co niezwykle ważne, dajemy Państwowej Inspekcji Sanitarnej instrumenty kontrolne, aby te normy były bezwzględnie przestrzegane. Zapewniamy również maluchom nielimitowany dostęp do wody pitnej. Przepisy te wejdą w życie 1 września 2027 r. Wprowadzamy wymóg, aby każdy nowy, powstający po 31 grudnia 2026 r. żłobek posiadał bezpieczny i funkcjonalny plac zabaw, stymulujący rozwój fizyczny dziecka na świeżym powietrzu. Warto w tym miejscu wspomnieć, że dzięki programowi ˝Aktywne place zabaw˝ zmodernizowano 918 takich obiektów przy już istniejących żłobkach. W dobie Internetu musimy chronić najmłodszych. Wprowadzamy zakaz publicznego udostępniania wizerunku dzieci w celach marketingowych i promocyjnych przez instytucje opieki, nawet w przypadku uzyskania zgody rodziców. Dobro i prywatność dziecka w sieci są nadrzędne wobec instrumentów promocyjnych placówek. Naturalnie przepisy te nie ograniczają dokumentowania pobytu dziecka na wewnętrzne potrzeby placówki i bezpiecznego przekazywania zdjęć bezpośrednio rodzicom. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży wnoszę o uchwalenie przedłożonego projektu ustawy. Chcę również wyrazić ogromną wdzięczność, że kolejny raz procedujemy nad ustawą, która ma fundamentalny wpływ na rozwój najmłodszych oraz realnie wspiera rodziców. Bardzo dziękuję wszystkim posłankom i posłom za pracę w komisji. Szczególnie dziękuję za wykonaną pracę pani minister Aleksandrze Gajewskiej oraz całemu zespołowi resortu. Dziękuję.