Wioletta Maria Kulpa

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Pragnę wyraźnie podkreślić, że popieramy podnoszenie jakości opieki nad najmłodszymi dziećmi, rozwijanie kompetencji opiekunów, poprawę bezpieczeństwa oraz stworzenie nowych, dostępnych form opieki. Dobre cele nie mogą jednak usprawiedliwiać nieprecyzyjnych przepisów, nadmiernej uznaniowości organów administracji ani przerzucania kolejnych obowiązków i kosztów na samorządy oraz podmioty prowadzące żłobki, a właśnie z takimi problemami mamy do czynienia w tym projekcie. Po pierwsze, ustawa pozostawia ministrowi zbyt dużą swobodę w zakresie określania w rozporządzeniu szczegółowych standardów opieki. Mają one obejmować pracę z dziećmi, organizację pracy personelu, współpracę z rodzicami oraz monitorowanie wdrażania standardów. Są to obszary niezwykle szerokie, mogące generować obowiązki kadrowe, organizacyjne, lokalowe i finansowe. Tymczasem ich rzeczywista treść nie wynika z ustawy, lecz ma zostać określona dopiero przez ministra. Rozporządzenie powinno wykonywać ustawę, a nie zastępować ustawodawcę w określaniu podstawowych obowiązków samorządów i przedsiębiorstw. Dlatego zgłaszamy poprawkę ograniczającą delegację ustawową. Nowych obowiązków, zwłaszcza powodujących konieczność ponoszenia wydatków inwestycyjnych, kadrowych lub organizacyjnych, nie można wprowadzać tylnymi drzwiami w rozporządzeniu. Podobnie wygląda sprawa standardów fakultatywnych. Skoro są fakultatywne, muszą pozostać dobrowolne. Ich niestosowanie nie może być podstawą zaleceń pokontrolnych, odmowy finansowania, negatywnej oceny placówki ani wykreślenia jej z rejestru. W przeciwnym razie powstanie pozorny dobrowolny katalog, który w praktyce może stać się obowiązkowy w zależności od interpretacji kontrolującego urzędnika. Po drugie, bardzo poważne zastrzeżenia budzą przepisy dotyczące nadzoru i wykreślania placówek z rejestru. Ochrona dzieci musi być bezwzględnym priorytetem. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie ich życia lub zdrowia, organ powinien działać natychmiast. Nie można jednak stawiać na jednej płaszczyźnie poważnego zagrożenia bezpieczeństwa dziecka oraz uchybienia formalnego, brakującego dokumentu albo błędu w prowadzonej dokumentacji. Przesłanki zastosowania sankcji muszą być jednoznaczne. W przypadku uchybień, które nie zagrażają bezpośrednio dzieciom, placówka powinna najpierw otrzymać precyzyjne zalecenia, odpowiedni termin na ich wykonanie oraz możliwość ponownej kontroli. Wykreślenie z rejestru powinno być środkiem ostatecznym stosowanym po bezskutecznym upływie terminu naprawczego, a nie sankcją zależną od szerokiej oceny organu. Państwo powinno eliminować patologię, ale nie może likwidować dobrze funkcjonujących placówek z powodu uchybień, które można szybko naprawić. Po trzecie, rząd nakazuje żłobkom zapewnienie placu zabaw na terenie, na którym prowadzony jest żłobek, podczas gdy klub dziecięcy ma jedynie zapewnić dzieciom dostęp do placu zabaw. Dlaczego wobec dzieci w podobnym wieku stosuje się dwa różne standardy? Wiele żłobków funkcjonuje w kamienicach, istniejących budynkach oraz w zwartej zabudowie miejskiej. Nie posiadają własnego gruntu i nie są w stanie wybudować placu zabaw na swojej nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że nie zapewniają dzieciom bezpośredniego pobytu na świeżym powietrzu. Dlatego proponujemy rozwiązanie racjonalne. Żłobek powinien zapewniać bezpieczny dostęp do placu zabaw, również znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie. W przeciwnym razie dobry cel może doprowadzić do zamykania istniejących placówek albo przenoszenia kosztów na rodziców. Po czwarte, niepokojące są rozwiązania dotyczące kwalifikacji osób kierujących żłobkami. Projekt pozwala, aby dyrektorem została osoba ze średnim wykształceniem po ukończeniu szkolenia albo odbyciu wymaganego doświadczenia. Dyrektor nie jest wyłącznie opiekunem. Odpowiada za organizację całej placówki, bezpieczeństwo dzieci, pracę personelu, dokumentację, realizację standardów, kontakty z rodzicami i prawidłowe wykonywanie obowiązków ustawowych. Dlatego uważamy, że kwalifikacje osoby zarządzającej żłobkiem powinny być wyższe i jasno określone bezpośrednio w ustawie. Po piąte, reforma systemu szkoleń musi być przejrzysta i wykonalna. W OSR wskazano, że na projekt Kadralis przeznaczono ponad 19 mln zł, w tym ponad 1,7 mln na koszty pośrednie. Jednocześnie program Akademia Wsparcia na lata 2024-2026 dysponował budżetem sięgającym 50 mln w latach 2025-2026. W ramach konkursu krajowym liderem została Fundacja Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego, która otrzymała ponad 10,1 mln. Kolejne wielomilionowe dotacje otrzymały wybrane organizacje realizujące zadania regionalne. Nie przesądzamy, że środki te zostały wydane niewłaściwie. Pytamy jednak o przejrzystość całego modelu. Jakie są mierzalne efekty wydatkowania tych pieniędzy? Ilu opiekunów faktycznie przeszkolono? Jaki jest koszt przeszkolenia jednej osoby? Jak wybierano wykonawców i podwykonawców? Ustawa nie może budować systemu kwalifikacji uzależnionego w praktyce od czasowych programów, konkursów i projektów prowadzonych przez ograniczony krąg beneficjentów. Dlatego proponujemy zachowanie ciągłości dotychczas zatwierdzanych programów oraz odpowiedni okres przejściowy po wydaniu nowego rozporządzenia. Nie można najpierw wygasić starych programów, a dopiero później oczekiwać, że rynek w kilka tygodni przygotuje