Iwona Maria Kozłowska

Ale ten rząd nie poda się do dymisji. (Poseł Joanna Borowiak: Wielka szkoda dla Polski, wielka strata.) Szanowny Panie Marszałku! Szanowna Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicji Obywatelskiej pragnę przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych, druki nr 2579 i 2612. Projektowana ustawa stanowi jedną z najważniejszych od lat prób uporządkowania systemu wsparcia osób starszych oraz osób wymagających długotrwałej opieki. Jej znaczenie wynika nie tylko z postępujących zmian demograficznych, ale także z faktu, że dotychczasowy system opieki długoterminowej funkcjonował w sposób rozproszony, nieczytelny i często niezrozumiały dla samych obywateli. Najważniejszą nowością jest stworzenie po raz pierwszy w polskim prawie jednolitych ram dla opieki długoterminowej. Do tej pory świadczenia i usługi były rozproszone pomiędzy system ochrony zdrowia oraz system pomocy społecznej. Ustawa wprowadza wspólną definicję opieki długoterminowej, która obejmuje zarówno świadczenia zdrowotne, jak i usługi społeczne. To fundamentalna zmiana, ponieważ pozwala spojrzeć na potrzeby osób wymagających wsparcia w sposób całościowy, a nie przez pryzmat kompetencji poszczególnych instytucji. Drugim istotnym rozwiązaniem jest ustawowe zdefiniowanie opieki nieformalnej oraz opiekuna nieformalnego. Przez lata ogromna część opieki nad osobami starszymi była wykonywana przez członków rodzin, którzy pozostawali praktycznie niewidoczni dla systemu. Projekt po raz pierwszy dostrzega ich rolę i tworzy podstawy do budowania polityk publicznych wspierających opiekunów rodzinnych poprzez edukację, informację, grupy wsparcia czy działania pomocowe realizowane przez samorządy. Kolejną nowością jest utworzenie funkcji koordynatora do spraw opieki długoterminowej. Będzie on działał na poziomie powiatu i stanie się lokalnym przewodnikiem po systemie wsparcia. Jego zadaniem będzie informowanie mieszkańców o dostępnych usługach, współpraca między instytucjami ochrony zdrowia i pomocy społecznej, identyfikowanie potrzeb oraz monitorowanie dostępności świadczeń. To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla rodzin, które dziś często nie wiedzą, gdzie szukać pomocy dla niesamodzielnego seniora. Nowym elementem jest również stworzenie mechanizmów współpracy między szpitalami, placówkami ochrony zdrowia a jednostkami pomocy społecznej. W szczególnych sytuacjach po opuszczeniu szpitala seniorzy wymagają szczególnego wsparcia. Dzięki temu osoba starsza nie będzie pozostawiona sama sobie po zakończeniu leczenia, a odpowiednie instytucje będą mogły szybciej zorganizować niezbędną pomoc. Po raz pierwszy powstaje także system monitorowania opieki długoterminowej w skali całego kraju. Koordynatorzy, wojewodowie oraz organy centralne będą gromadzić dane dotyczące dostępności, jakości i wykorzystania usług. Na tej podstawie mają powstawać coroczne raporty zawierające ocenę funkcjonowania systemu oraz rekomendacje zmian. Oznacza to przejście od polityki opartej na szacunkach do polityki opartej na konkretnych danych. Projekt wzmacnia również instytucjonalnie politykę senioralną państwa. W sposób jednoznaczny określa organ odpowiedzialny za politykę senioralną i rozszerza jego kompetencje o zadania analityczne, koordynacyjne, monitorujące i nadzorcze. Ma to zapewnić większą spójność działań podejmowanych przez administrację publiczną wobec osób starszych. Szczególne zainteresowanie opinii publicznej budzi zapewne nowy instrument wsparcia, jakim jest bon senioralny. Projekt tworzy podstawy prawne dla programu skierowanego do osób po 65. roku życia, które wymagają pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Usługi realizowane w ramach bonu mają obejmować m.in. pomoc w codziennych czynnościach, wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych, opiekę higieniczno-pielęgnacyjną czy przeciwdziałanie osamotnieniu. Jest to nowe rozwiązanie, które ma wypełnić lukę pomiędzy pomocą społeczną a systemem ochrony zdrowia i umożliwić dłuższe pozostawanie seniorów w ich własnym środowisku zamieszkania. Projekt odpowiada również na wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa. W najbliższych dekadach liczba osób starszych będzie systematycznie rosła, a szczególnie dynamicznie zwiększy się grupa osób po 80. roku życia. Oznacza to konieczność budowania nowoczesnego, skoordynowanego i dostępnego systemu wsparcia. Proponowane przepisy stanowią pierwszy etap tej reformy. Przedłożona ustawa nie tworzy nowych świadczeń zdrowotnych ani nie zmienia zasad przyznawania istniejących świadczeń. (Poseł Joanna Borowiak: No właśnie.) Tworzy natomiast ramy organizacyjne, które mają sprawić, że już istniejące formy wsparcia będą bardziej dostępne, lepiej skoordynowane i bardziej przyjazne dla obywateli. Projekt, co jest też bardzo ważne, realizuje kamień milowy Krajowego Planu Odbudowy.