Iwona Karolewska

Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej odnośnie do rządowego projektu ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej. Ustawa ma na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Rozpatrywany dziś projekt ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej dotyczy kwestii fundamentalnej dla funkcjonowania demokratycznego państwa prawa - wolności słowa oraz prawa obywateli do udziału w życiu publicznym bez obawy przed represją procesową i finansową. Projekt ma na celu przeciwdziałanie tzw. pozwom SLAPP, czyli strategicznym postępowaniom sądowym zmierzającym do stłumienia debaty publicznej. Są to sprawy wytaczane często nie po to, by rzeczywiście chronić naruszone prawa, ale po to, by zastraszyć, zmęczyć kosztami procesu i uciszyć osoby krytyczne wobec podmiotów silniejszych ekonomicznie, politycznie czy organizacyjnie. Ofiarami takich działań bywają dziennikarze, aktywiści społeczni, organizacje pozarządowe, naukowcy czy zwykli obywatele zabierający głos w sprawach ważnych społecznie. Nawet jeśli ostatecznie wygrają sprawę, przez wiele miesięcy lub lat ponoszą koszty finansowe, psychiczne i zawodowe związane z procesem. W praktyce prowadzi to do tzw. efektu mrożącego, czyli rezygnacji z aktywności obywatelskiej i ograniczenia wolności wypowiedzi. Projekt ustawy wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady Europy, ale też idzie dalej, bo jednocześnie rozszerza ochronę również na sprawy krajowe. To bardzo ważne, ponieważ