Dariusz Standerski

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji tworzy w Polsce system wsparcia innowacji oraz ochrony praw w obszarze AI. Przede wszystkim umożliwia stosowanie w Polsce rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sztucznej inteligencji, czyli tzw. AI Act. Rozporządzenie unijne stosuje się bezpośrednio, ale część jego przepisów wymaga uzupełnienia na poziomie krajowym. Przy tworzeniu niniejszych przepisów kierowaliśmy się aktualnym stanem rozwoju sztucznej inteligencji w Europie i na całym świecie. Rewolucja technologiczna w tym obszarze trwa. Po pierwszej fali globalnego zainteresowania technologią teraz jesteśmy na kolejnym etapie: następuje seria wdrożeń oraz weryfikacja pierwszych wyobrażeń i planów biznesowych. Mamy świadomość zarówno ogromnych korzyści i przełomowych zmian, w tym w obszarze ochrony zdrowia, badań czy edukacji, jak i zagrożeń, które niesie za sobą nielegalne wykorzystywanie sztucznej inteligencji ze szkodą dla bezpieczeństwa cyfrowego, fizycznego i informacyjnego. Jedno jest pewne: sztuczna inteligencja tworzona tutaj, w Polsce i w Europie, może przynieść nam więcej korzyści i mniej zagrożeń niż rozwiązania importowane z nieznanych lub niesprawdzonych źródeł. Jest również pewne, że Europa potrzebuje więcej inwestycji i więcej wdrożeń w obszarze sztucznej inteligencji. Dlatego robimy, co w naszej mocy, zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i w Polsce, żeby ten cel realizować. W tej chwili budują się dwie fabryki sztucznej inteligencji: w Poznaniu i w Krakowie. To infrastruktura o dużej skali do dyspozycji administracji, przedsiębiorstw i akademii. Modele językowe, takie jak Bielik, inicjatywa oddolna, i PLLuM, projekt administracji publicznej i sektora nauki, trenowane były przy wsparciu publicznej infrastruktury obliczeniowej. Wdrożyliśmy wirtualnego asystenta w aplikacji mObywatel. Testujemy asystentów urzędników, co umożliwi szybsze i sprawniejsze załatwianie naszych codziennych spraw. Wspólnie z Ministerstwem Obrony Narodowej utworzyliśmy Instytut Badawczy IDEAS, którego misją jest wzmocnienie suwerenności technologicznej Polski, zwiększenie odporności państwa na zagrożenia cyfrowe, a także wsparcie transformacji gospodarki. Instytut IDEAS jest dzisiaj strategicznym partnerem dla administracji, przemysłu i sektora obronnego. Pierwsze jednostki samorządu terytorialnego wdrażają rozwiązania w zakresie sztucznej inteligencji lub rozpoczęły ten proces. Należy tu wymienić m.in. Gdynię, Międzyzdroje, Poznań, Wrocław i inne samorządy, które stają się dzisiaj pionierami wdrożeń. Kolejnym elementem jest proponowana ustawa dla pewności prawa oraz bezpieczeństwa firm, a także konsumentów. Ustawa przewiduje instrumenty wspierające rozwój sztucznej inteligencji, w szczególności piaskownice regulacyjne dla przedsiębiorców. Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy będą mogli uczestniczyć w piaskownicy regulacyjnej nieodpłatnie. Celem proponowanej regulacji jest ułatwienie testowania systemów sztucznej inteligencji, zmniejszenie barier administracyjnych w rozwoju AI w Polsce oraz stworzenie warunków do samoregulacji rynku przy jednoczesnym zapewnieniu nadzoru oraz wsparcia w realizacji kluczowych kwestii bezpieczeństwa i etyki. Jak taka piaskownica regulacyjna będzie wyglądać? Będzie to przyjazne środowisko, zarówno techniczne, jak i administracyjne, do testowania nowych rozwiązań. Mała firma, startup przychodzi, zgłasza się do piaskownicy regulacyjnej i bezpłatnie otrzymuje moce obliczeniowe do testowania swoich rozwiązań. Nie musi bać się, że jej rozwiązanie jest jeszcze niezgodne ze wszystkimi warunkami, ze wszystkimi obowiązkami sprawozdawczymi. To testowanie przez 6 lub 12 miesięcy, sprawdzanie, eksperymentowanie, a na koniec przy eksperckim wsparciu Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji firma wychodzi z potwierdzeniem, że rozwiązanie, które było testowane i poprawiane w piaskownicy regulacyjnej, jest zgodne z polskimi oraz europejskimi przepisami. Jest to rozwiązanie o ogromnym znaczeniu nie tylko dla firm, które wdrażają nowe rozwiązania, ale także dla firm, które te rozwiązania chcą kupić i wdrożyć w ramach swoich wewnętrznych czy też zewnętrznych rozwiązań systemowych. To pewność prawa oraz wsparcie dla rozwoju rynku. Chcemy, żeby każdy polski startup mógł odważnie budować światowej klasy rozwiązania sztucznej inteligencji. Polski rząd jest od tego, żeby mu pomóc i dać mu warunki do eksperymentowania. Mamy najlepszych specjalistów i specjalistki, jeśli chodzi o budowanie tych technologii w Polsce. Piaskownice regulacyjne pozwolą budować im to w przyjaznych warunkach, a ich przyszli klienci będą mieć potwierdzenie, że system jest bezpieczny i sprawdzony. Projekt ustawy zakłada również utworzenie nowego organu nadzoru rynku - Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja, która jest wymagana przez przepisy unijne, będzie organem kolegialnym, co sprzyja rzetelności rozstrzygnąć i współpracy między instytucjami. Przewodniczący będzie powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na 5-letnią kadencję. W pracach komisji będą uczestniczyć z głosem doradczym również przedstawiciele innych instytucji oraz zaproszeni eksperci. Komisja oprócz przewodniczącego i zastępców będzie składać się m.in. z przedstawicieli: prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Komisji Nadzoru Finansowego, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Komisja będzie sprawować nadzór nad przestrzeganiem przepisów europejskiego rozporządzenia aktu o sztucznej inteligencji. Będzie wydawać opinie indywidualne i wyjaśnienia. Będzie tworzyć i prowadzić piaskownice regulacyjne. Będzie rozpatrywać skargi osób, których prawa mogły zostać naruszone przez niezgodne z prawem systemy sztucznej inteligencji, oraz będzie realizować zadania w zakresie pojedynczego punktu kontaktowego, także dla europejskich piaskownic regulacyjnych. Projekt ustawy zakłada powołanie Społecznej Rady ds. Sztucznej Inteligencji. Rada ta będzie organem opiniodawczo-doradczym komisji, który skupi ekspertów i ekspertki o znaczącej wiedzy i dorobku w obszarze sztucznej inteligencji. Ustawa wprowadza procedury kontrolne, które pozwolą komisji sprawdzić, czy podmioty stosujące systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, czyli te, które dotyczą danych wrażliwych, stosują przepisy Unii Europejskiej i przepisy krajowe w zakresie sztucznej inteligencji. Dopilnowaliśmy tego, żeby kontrole odbywały się domyślnie w trybie zdalnym - bez papieru, bez pieczętowania lokali, bez zajmowania komputerów. W trakcie konsultacji, uzgodnień i opiniowania wspólnie z organizacjami pozarządowymi, wspólnie ze związkami pracodawców, przedsiębiorców dopracowaliśmy przepisy, które teraz są elastyczne i mają za zadanie wspierać bezpieczne innowacje. Chciałbym bardzo serdecznie podziękować wszystkim, którzy brali udział w konsultacjach publicznych dotyczących tego projektu ustawy, ponieważ ci, których uwagi dostaliśmy, dobrze wiedzą, jak wiele z nich zostało uwzględnionych w procesie. Bardzo serdecznie dziękuję wszystkim członkom i członkiniom podkomisji do spraw sztucznej inteligencji i przejrzystości algorytmów, która stała się miejscem dyskusji parlamentarnej o sztucznej inteligencji. Dziękuję również komisji cyfryzacji i nowych technologii za dyskusje, które również wzbogaciły niniejszy projekt ustawy. Nad całym procesem przez wiele miesięcy czuwał zespół Departamentu Badań i Innowacji w Ministerstwie Cyfryzacji, któremu chciałbym podziękować za ciężką pracę nad tym projektem na poziomie rządowym. W pracach, które, mam nadzieję, za chwilę zaczną się na poziomie komisji sejmowych, chciałbym, żebyśmy przede wszystkim podsumowali dotychczasowy stan rozwoju sztucznej inteligencji i pracowali nad takimi rozwiązaniami, które jeszcze bardziej doprecyzują przepisy, które są zaprezentowane w projekcie, a także pozwolą nam w tych dyskusjach przygotować się na to, co nadejdzie. Przepisy projektowanej ustawy są na tyle elastyczne, żeby reagować na zmiany technologiczne, a tego możemy być pewni, że zmiany technologiczne w obszarze sztucznej inteligencji będą tylko przyspieszać. Celem tego projektu ustawy jest to, żebyśmy na nie - nawet z opóźnieniem, jak to często w zakresie instytucji formalnych się dzieje - mogli reagować i mogli być gotowi na to, jakie następne rozdziały rozwoju technologicznego napisze nam sztuczna inteligencja. Bardzo serdecznie dziękuję. Przebieg posiedzenia