Stanisław Bukowiec

Pani Poseł! Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej jest jednym z kluczowych narzędzi państwa w walce z wykluczeniem komunikacyjnym. Został utworzony w celu realnego wsparcia samorządów w organizacji lokalnych połączeń autobusowych, tam gdzie mechanizmy rynkowe okazują się niewystarczające. Środki funduszu trafiają bezpośrednio do jednostek samorządu terytorialnego i są przeznaczone na dopłaty do konkretnych linii autobusowych. Mówiąc wprost, państwo pokrywa deficyt danej linii, aby zapewnić mieszkańcom dojazd do pracy, szkoły, lekarza czy urzędu. Jednocześnie dostrzegamy problemy w funkcjonowaniu tego systemu, w szczególności dotyczące rozdrobnienia organizatorów, braku koordynacji poszczególnych sieci komunikacyjnych, nakładania się linii oraz efektywności wydatkowania środków publicznych. Dlatego dziś chcę powiedzieć jasno, jeśli naprawdę chcemy skutecznie walczyć z wykluczeniem komunikacyjnym, wspierać rozwój lokalny i zapewniać równe szanse mieszkańcom miast, miasteczek i wsi, musimy wzmocnić system komunikacji zbiorowej. W tym celu prowadzimy końcowe prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw. Proponowane zmiany mają zapewnić decentralizację działań na rzecz walki z wykluczeniem komunikacyjnym oraz zapobiegać sytuacjom związanym z niedoborem środków finansowych. Marszałkowie województw będą pełnić funkcję integratorów publicznego transportu zbiorowego na poziomie regionalnym, co ma doprowadzić do skuteczniejszego planowania sieci połączeń, zwłaszcza na obszarach, gdzie dziś tych przewozów brakuje, a także do lepszego monitorowania wydatkowanych środków. Równolegle w tej kadencji po raz kolejny zwiększamy kwotę funduszu. Przypomnę, że w 2019 r. fundusz dysponował kwotą 300 mln zł, a w 2023 r. ta kwota wynosiła już 800 mln zł. W zeszłym roku, w pierwszej połowie stycznia, dzięki skutecznym i szybkim działaniom Ministerstwa Infrastruktury budżet funduszu osiągnął rekordowy poziom 1070 mln zł. A wszystkie samorządy, które prawidłowo złożyły wtedy wnioski, otrzymały środki na ponad 8200 linii autobusowych. Oznaczało to wzrost o ponad 20% w zakresie tworzenia nowych linii w porównaniu z okresem rządów naszych poprzedników. Widząc zwiększone zapotrzebowanie samorządów w 2025 r., wprowadziliśmy istotne zmiany w ustawie o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych, które przyniosły wymierne efekty finansowe. Dzięki ostatniej nowelizacji ustawy o FRPA z grudnia 2025 r., w tym uchyleniu art. 9a, możliwe stało się pozostawienie na rachunku funduszu niewykorzystanych środków na kolejne lata, co zwiększyło możliwość finansowania połączeń. W efekcie źródłem dodatkowych środków będą środki pozostałe na rachunku bankowym funduszu na koniec 2025 r., co pozwoli objąć dofinansowaniem wszystkie wnioski złożone przez jednostki samorządu terytorialnego o dopłatę do połączeń autobusowych. Jednoznacznie pokazuje to, że wbrew pojawiającym się sugestiom środki są zabezpieczone, a wprowadzone rozwiązania zwiększają możliwości długofalowego planowania. Jednocześnie zapewniają ciągłość realizacji przewozów autobusowych, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach i na obszarach o ograniczonej ofercie komunikacyjnej. Dzięki temu wszystkie wnioski złożone na rok 2026 otrzymają dofinansowanie. W naborze na 2026 r. łącznie samorządy zgłosiły potrzeby wyższe od podstawowej ilości środków o ponad 257 mln zł. To nie są jedynie liczby. Za każdą z tych liczb stoją konkretne połączenia autobusowe oraz konkretni mieszkańcy, którzy nie mogą zostać odcięci od podstawowych usług transportowych. Dlatego podjęliśmy pilne działania, aby pokryć całe zgłoszone zapotrzebowanie i zapewnić środki na wszystkie wnioski zgłoszone w naborze na rok 2026. W przypadku 12 województw przyznana pierwotna kwota okazała się niewystarczająca do objęcia dopłatą wszystkich wniosków. W przypadku województwa dolnośląskiego, o które pani poseł pytała, była to kwota 19 929 779 zł. W związku z tym niezwłocznie po rozpoczęciu roku budżetowego, 5 stycznia 2026 r. skierowałem do ministra finansów i gospodarki wniosek o wyrażenie zgody na zmianę planu finansowego FRPA na rok 2026. Zmiana ta polegać ma na zwiększeniu kosztów realizacji zadań funduszu o środki umożliwiające objęcie dopłatą wszystkich zgłoszonych wniosków. Po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra finansów i gospodarki konieczna będzie opinia sejmowej komisji ds. budżetu. Zmiana planu finansowego FRPA po jej zatwierdzeniu powinna zapewnić pełną ciągłość dofinansowania linii komunikacyjnych we wszystkich województwach. Szacujemy, że środki na wszystkie wnioski będą dostępne w najbliższym czasie, w najbliższych tygodniach. Chciałbym również, aby Wysoka Izba miała pełną świadomość skali zaangażowania środków w umowy wieloletnie. W naborze na rok 2026 musieliśmy zabezpieczyć 320 mln zł na realizację umów wieloletnich zawartych w latach poprzednich. Natomiast z szacunkowych danych wynika, że w bieżącym naborze ich wartość przekroczy 250 mln zł. Oznacza to, że środki zaangażowane w umowy wieloletnie stanowią obecnie ponad połowę całkowitej puli funduszu. Tak duże wykorzystanie środków może w konsekwencji prowadzić do znaczącego ograniczenia możliwości reagowania na bieżące - w postaci umów jednorocznych - potrzeby związane z brakiem dostępu do komunikacji zbiorowej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Traktujemy walkę z wykluczeniem komunikacyjnym jako trwałe zobowiązanie państwa, a nie jako doraźny projekt czy hasło. Naszym celem nie jest medialny efekt, lecz wyjście naprzeciw potrzebom transportowym mieszkańców, szczególnie tam, gdzie ten transport przez lata był zaniedbany. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia