Barbara Bartuś

rocznicę śmierci Władysława Stanisława Reymonta Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W tym roku mija 100 lat od śmierci Władysława Stanisława Reymonta, jednego z najważniejszych twórców polskiej literatury, pisarza, którego dzieło stało się pomostem między światem minionym a tym, w którym żyjemy dziś. Urodził się w 1867 r., a ja dokładnie 100 lat później. Ten symboliczny dystans jednego wieku skłania mnie do refleksji nad jego drogą życia, nad wartościami, które w sobie nosił, i nad przesłaniem, jakie pozostawił następnym pokoleniom. Reymont wyrósł ze środowiska prostego, ale bogatego duchowo. Dorastał w rodzinie, która choć żyła skromnie, przekazywała szacunek do pracy, do prawdy i do drugiego człowieka. Nie ukończył szkół, nie miał wsparcia salonów literackich, nie mógł liczyć na łatwe początki. A jednak to właśnie on potrafił tak głęboko i prawdziwie opisać świat polskiej wsi, jej rytm, obyczaje, dramaty i radości, że jego dzieła stały się świadectwem samego serca polskości. Reymont pisał z obserwacji, pisał z życia. Jego wędrówki aktorskie, praca na kolei, zetknięcie z różnymi środowiskami - to wszystko składało się na jego wyjątkową umiejętność dostrzegania człowieka takim, jakim jest naprawdę, bez upiększeń, ale i bez potępienia, z wielką, naturalną empatią i zrozumieniem ludzkiej kondycji. ˝Chłopi˝, wielkie dzieło jego życia, są przede wszystkim portretem ludzi, którzy przez stulecia tworzyli fundament naszego narodu. To obraz wspólnoty żyjącej według odwiecznego porządku, wyrastającej z tradycji, przywiązanej do ziemi, wiernej obyczajowi, a jednocześnie zmagającej się z przemianami świata. W tej powieści jest cały pejzaż polskiej duszy: siła rodziny, pokora wobec natury, pracowitość, solidarność i niełatwa codzienność, która hartowała charaktery. Dzieło Reymonta jest nie tylko opisem minionego świata, ale także przypomnieniem, że polskość ma swoje korzenie tam, gdzie widać uczciwy trud i prostą godność życia. W czasach dzisiejszych, pełnych pośpiechu, uproszczeń i prób relatywizowania tradycji, jego twórczość staje się ważnym moralnym drogowskazem. Pokazuje, że siła naszej kultury nie wyrasta z kaprysu chwili, lecz z ciągłości, doświadczenia i wartości przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Reymont uczy nas także czegoś jeszcze, że talent, praca i prawda potrafią przebić się ponad wszelkie bariery, że człowiek, nawet bez formalnego wykształcenia i wsparcia elit, może pozostawić po sobie dzieło wielkie i ponadczasowe, jeśli pozostaje wierny rzeczywistości, którą opisuje. Dlatego dziś, 100 lat po jego śmierci, chcę z tej mównicy oddać hołd pisarzowi, który pozostawił Polsce nie tylko literaturę, ale i duchowy testament, testament wierności pracy, tradycji i godności człowieka - wartości, które budowały Polskę dawniej i które muszą budować ją także dziś. Przebieg posiedzenia