Janusz Cichoń

Budżet państwa na 2026 r. został skonstruowany w trudnych warunkach, przy bardzo złożonej sytuacji geopolitycznej i ogromnych wyzwaniach stojących przed naszym państwem. Odnotowaliśmy, co prawda, najszybszy w Unii Europejskiej wzrost PKB w I półroczu oraz przyspieszenie tego wzrostu do 3,8% w III kwartale br. Odbija produkcja przemysłowa, rośnie sprzedaż detaliczna, spada i tak niskie bezrobocie, spada także inflacja - w listopadzie wyniosła 2,4%. Obawy budzi jednak otoczenie gospodarcze, w tym przede wszystkim niski wzrost gospodarczy w strefie euro i trwająca od 3 lat stagnacja gospodarcza w Niemczech. Perspektywy ożywienia gospodarczego w Europie oddala zarówno kontynuacja wojny w Ukrainie... Wicemarszałek Piotr Zgorzelski: Jeszcze raz bardzo proszę o wyciszenie rozmów. Poseł Sprawozdawca Janusz Cichoń:...jak i protekcjonistyczna polityka handlowa realizowana przez rząd USA. Nie bez znaczenia są także takie czynniki, jak utrzymujące się zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego związane ze wzrostem agresywności Rosji, chroniczne niedofinansowanie publicznej ochrony zdrowia, powszechne społeczne oczekiwania dotyczące utrzymania kosztownych mechanizmów zabezpieczenia socjalnego i osłabienie stabilności fiskalnej - tutaj sytuacja jest pokłosiem wieloletnich zaniedbań, zwłaszcza polityki zadłużania się w latach dobrej koniunktury gospodarczej, przed pandemią, i systematycznego usztywniania wydatków budżetowych. Uzewnętrznia się także ryzyko poważnego kryzysu instytucjonalnego na styku ośrodków władzy państwowej, który może grozić paraliżem niezbędnych działań służących poprawie sytuacji finansów publicznych. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2026 przyjęto, że w przyszłym roku PKB w Polsce zwiększy się w ujęciu realnym o 3,5%. Głównym źródłem wzrostu gospodarczego w 2026 r. pozostanie spożycie prywatne, którego dynamika będzie zbliżona do tegorocznej. Istotnym czynnikiem, co warto podkreślić, kształtującym wzrost gospodarczy będą także nakłady brutto na środki trwałe, których realne tempo przyspieszy w porównaniu do 2025 r. Założenia makroekonomiczne są realistyczne, co potwierdzają zarówno ekonomiści, jak i Rada Polityki Pieniężnej - można by powiedzieć, że są mocne fundamenty makroekonomiczne. Dochody budżetu mają wynieść 647 mld zł i w stosunku do przewidywanego wykonania bieżącego roku będą wyższe o 43,8 mld zł. Przy 3-procentowej inflacji założonej w projekcie ich realny wzrost wyniesie zatem 4,1%. Na przyrost dochodów w stosunku do bieżącego roku wpłynie przede wszystkim zwiększenie dochodów z VAT o 16,5 mld zł, z CIT - o 14,4 mld zł, a także z podatku akcyzowego - o prawie 8,3 mld zł i z PIT - o 3,9 mld zł. Jeśli chodzi o wydatki budżetowe, to mają one wynieść prawie 919 mld zł, czyli zmniejszą się w stosunku do tych ujętych w tegorocznej ustawie budżetowej o 2,7 mld zł. Zakłada się duży wzrost nakładów na ochronę zdrowia. Wskaźnik określony w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyniesie 6,81%. Będzie on zdecydowanie wyższy niż w bieżącym roku, a kwota, którą wydamy, wynosi 247,8 mld zł. Oznacza to zwiększenie nakładów o ponad 26 mld zł. Na przyszły rok zabezpieczono też rekordowe środki na obronę narodową w wysokości ponad 200 mld zł. Zakłada się też znaczne wydatki na wsparcie przedsięwzięć rozwojowych. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć inwestycje związane z obronnością, w tym zakup i modernizację uzbrojenia oraz start-upy, które będą rozwijać technologie o dużym znaczeniu dla bezpieczeństwa. Dużą inwestycją jest budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego. Cała inwestycja, łącznie z budową linii kolejowych i dróg, ma zostać ukończona do 2032 r. W 2026 r. zwiększą się także inwestycje związane z energetyką jądrową. Zabezpieczono też środki na rozwój sztucznej inteligencji. Planowane nakłady w obszarze dróg i kolei wyniosą 53,9 mld zł, bez środków z KPO oraz środków na realizację CPK, natomiast w obszarze gospodarki morskiej wydamy 2,4 mld zł. W planie finansowym Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zaplanowano środki w wysokości 6 mld zł na realizację m.in. programu ˝Czyste powietrze˝. Na programy dotyczące mieszkalnictwa, bez środków z KPO, planuje się przeznaczyć o 2 mld zł więcej, czyli w sumie 8,7 mld zł. Warto też podkreślić, że zabezpieczono finansowanie: skutków waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych - 22 mld zł, całorocznych kosztów wypłaty renty wdowiej i wakacji składkowych - 7 mld zł, podwyższenia zasiłku pogrzebowego do wysokości 7 tys. zł, jak również wypłaty dodatku dopełniającego do renty socjalnej. W budżecie uwzględniono także środki na finansowanie programu ˝Aktywny rodzic˝ w kwocie 6 mld zł, programów: ˝Rodzina 800+˝ w kwocie 61,7 mld zł, ˝Dobry start˝, ˝Za życiem˝, ˝Mama 4+˝, in vitro, trzynasta i czternasta emerytura w łącznej kwocie 32 mld zł. Na wypłatę świadczenia wspierającego osoby niepełnosprawne z największymi trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu - to ważne, biorąc pod uwagę dzisiejszy dzień - zaplanowano środki w kwocie 8,7 mld zł, tj. wyższej o 3,4 mld zł w stosunku do bieżącego roku. Na koniec, jeśli chodzi o wydatki, na obsługę długu Skarbu Państwa zaplanowano rekordowe ponad 90 mld zł, ale to nie wszystko, bo w budżecie zabezpieczono także środki na spłatę odsetek od obligacji wyemitowanych na sfinansowanie rządowych programów dotyczących tarczy finansowej i Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Konsekwencją wydatków - nie wszystkie wymieniłem oczywiście - jest wysoki deficyt finansów publicznych, który będzie wynosił 6,5% PKB, ale oznacza to spadek, co warto podkreślić, w stosunku do bieżącego roku, w którym wyniesie on ok. 7%. Relacja długu publicznego do PKB, mierzonego według międzynarodowych zasad statystycznych, ma wzrosnąć w 2026 r. z 59,8% do 66,2% PKB. Relacja długu publicznego do PKB wyliczona na potrzeby polskiego prawa, tzw. polskiej definicji długu, do 2028 r. nie przekroczy konstytucyjnego limitu 60% ani tzw. progu ostrożnościowego w wysokości 55%, wynikającego z ustawy o finansach publicznych. Pierwsze czytanie projektu ustawy odbyło się 9 października br., po czym został on skierowany do Komisji Finansów Publicznych w celu rozpatrzenia. Poszczególne części projektu przesłano do rozpatrzenia do właściwych komisji sejmowych w celu przedłożenia Komisji Finansów Publicznych stanowisk zawierających wnioski, opinie oraz propozycje poprawek wraz z uzasadnieniem. Komisja Finansów Publicznych na swoich posiedzeniach rozpatrzyła własne części budżetowe, a także przesłane opinie innych komisji sejmowych dotyczące ich części budżetowych. Komisje sejmowe przedłożyły Komisji Finansów Publicznych 27 opinii. W większości były to opinie pozytywne, niemniej jednak Komisja Edukacji i Nauki zaproponowała zwiększenie budżetu na naukę i szkolnictwo wyższe, w tym m.in. na Narodowe Centrum Nauki, Komisja Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej negatywnie zaopiniowała projekt ustawy budżetowej w zakresie części 21: Gospodarka morska oraz planu finansowego państwowej osoby prawnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wraz z dotacją podmiotową. Komisja Gospodarki i Rozwoju nie uchwaliła opinii w odniesieniu do części budżetowej 20: Gospodarka, Komisja Infrastruktury i Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej zaproponowały utworzenie nowej pozycji: Rezerwa dodatkowych środków dla Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na realizację programu ˝Moc małych społeczności˝, ze wskazaniem rezerwy w kwocie 50 mln zł. Komisja Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki wniosła o zwiększenie środków na plan Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej o 150 mln zł i zwiększenie wydatków w części 40: Turystyka na promocję turystyki o 10 mln zł. Komisja do Spraw Służb Specjalnych negatywnie zaopiniowała projekt budżetu państwa na rok 2026 w częściach 57 i 59 i w związku z tym wniosła o zwiększenie wydatków Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o kwotę 246 mln zł oraz Agencji Wywiadu o kwotę ponad 228 mln zł, prawie 229 mln zł. Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych wniosła o zwiększenie środków w części 43 w odniesieniu do dotacji na pozostałe zadania w zakresie kultury o kwotę 5 mln zł. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka zaopiniowała negatywnie projekt ustawy na rok 2026 w odniesieniu do części 04: Sąd Najwyższy, a także części 06: Trybunał Konstytucyjny oraz części 13: Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Krajowa Rada Sądownictwa. Do projektu ustawy budżetowej na 2026 r. zgłoszonych zostało łącznie 109 poprawek. W wyniku głosowań w dniu 20 listopada br. komisja przyjęła tylko jedną z nich. Przyjęta poprawka dotyczyła zmniejszenia wydatków większości jednostek mających autonomię budżetową zgodnie z art. 139 ust. 2 ustawy o finansach publicznych na łączną kwotę prawie 570 mln zł. Pozyskane stąd oszczędności skierowano na zwiększenie wydatków, o których dofinansowanie wnioskowały komisje sejmowe. I tak, zwiększono wydatki w części 28: Szkolnictwo wyższe i nauka o kwotę 280 mln zł na działalność dydaktyczną i badawczą, w części 40: Turystyka o kwotę 10 mln zł na promocję turystyki Polski Wschodniej, w części 43: Wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne o kwotę 3 mln zł na finansowanie zadań wynikających z ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, w części 57: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego o kwotę 165 mln zł i w części 59: Agencja Wywiadu o kwotę 55 mln zł na zadania tych agencji. W części 83: Rezerwy celowe w pozycji 56 utworzono rezerwę na kwotę 16 398 tys. zł na uzupełnienie wydatków dla Państwowej Inspekcji Pracy z tytułu skutków ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a także utworzono rezerwę celową pn. ˝Środki dla Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na realizację programów 'Moc małych społeczności' oraz 'Polski inkubator rzemiosła'˝ w kwocie 40 mln zł. Wskazane zwiększenia wydatków odzwierciedliły w pewnym, ale nie w pełnym zakresie postulaty wyrażane przez komisje sejmowe w odniesieniu do wydatków na naukę, a także wnioski Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jeśli chodzi o główne skutki finansowe poprawek, w gruncie rzeczy nie zmieniły one ani dochodów, ani wydatków, ani wobec tego salda budżetu państwa. Kończąc, chcę powiedzieć, że Komisja Finansów Publicznych po rozpatrzeniu projektu ustawy budżetowej na rok 2026 wraz ze stanowiskami przekazanymi przez właściwe komisje wnosi o uchwalenie załączonego sprawozdania zawartego w druku nr 1999. Przebieg posiedzenia