Dariusz Mazur

Dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Projekt ma charakter priorytetowy, gdyż realizuje priorytet IDP10 polityki członków Rady Ministrów w zakresie usprawnienia pracy sądów i prokuratury. Zasadnicze cele projektu ustawy. Ustawa ma na celu uregulowanie na nowo dwóch obszarów dotyczących funkcjonowania sądownictwa powszechnego odnoszących się do sytuacji prawnej sędziów. Po pierwsze, chodzi o możliwość dalszego pełnienia służby przez sędziów po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku, w szczególności poprzez wyeliminowanie obowiązku uzyskania zgody Krajowej Rady Sądownictwa na dalsze pełnienie służby po osiągnięciu tego wieku przejścia w stan spoczynku i umożliwienie orzekania po osiągnięciu tegoż wieku w zmniejszonym udziale w przydziale spraw. Po drugie, projekt dotyczy delegowania sędziów, w szczególności delegowań pozaorzeczniczych, poprzez wyeliminowanie możliwości delegowań związanych z wykonywaniem czynności administracyjnych na czas nieokreślony oraz określenie przesłanek branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o takim delegowaniu. Ponadto projekt realizuje pomniejsze cele, takie jak wyeliminowanie możliwości delegowania sędziów do Kancelarii Prezydenta RP, do urzędu ministra właściwego do spraw zagranicznych - to były przepisy martwe do tej pory - i wprowadzenie możliwości powierzenia sędziemu w stanie spoczynku także funkcji rzecznika dyscyplinarnego ministra sprawiedliwości, jak również zawiera przepisy przejściowe nakierowane na umożliwienie skorzystania z prawa do dalszego pełnienia służby do czasu osiągnięcia 70. roku życia przez tych sędziów, których postępowania w przedmiocie uzyskania zgody na dalsze orzekanie przed Krajową Radą Sądownictwa albo Sądem Najwyższym nie zakończyły się albo którzy nie uzyskali zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, albo się o nią nie ubiegali i pozostają w stanie czynnym. Są też przepisy umożliwiające powrót do czynnej służby tym sędziom, którzy przed dniem wejścia w życie nowelizacji przeszli w stan spoczynku albo zostali przeniesieni w stan spoczynku w związku ze zmianami organizacyjnymi w sądownictwie. Teraz będę mówił bardziej szczegółowo. W zakresie pierwszego z celów ustawy istota zmiany polega na zastąpieniu regulacji, która uzależnia dopuszczalność dalszego orzekania przez sędziego, który osiągnął wiek przejścia w stan spoczynku, od zgody Krajowej Rady Sądownictwa, taką regulacją, która będzie pozostawiała wyłącznie woli sędziego, oczywiście potwierdzonej zdolnością ze względu na stan zdrowia do dalszej służby potwierdzonej przez lekarza, decyzję, czy chce przejść w stan spoczynku, czy chce orzekać nadal, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 70. roku życia. Zmiana ta łączy się z dopuszczalnością obniżenia sędziemu po osiągnięciu 65. roku życia udziału w przydziale spraw wedle jego woli o 25%, 50% albo też 75%, co ma się łączyć z proporcjonalnym do tego obniżeniem wysokości wynagrodzenia. Jeżeli chodzi o część, o jaką wynagrodzenie zostanie obniżone, to w to miejsce będzie wypłacane świadczenie w wysokości równej odpowiedniej części uposażenia spoczynkowego. Wprowadzenie tego rozwiązania ma na celu zwiększenie aktywności zawodowej sędziów po ukończeniu przez nich 65. roku życia i w ten sposób - zwiększenie liczby orzeczników, a więc też przyśpieszenie rozpoznawania spraw. W zakresie drugiego z celów projektu istota zmiany sprowadza się do wyeliminowania możliwości bezterminowych, pozaorzeczniczych delegowań sędziów do Ministerstwa Sprawiedliwości, Krajowej Rady Sądownictwa czy Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, a także delegowań do Sądu Najwyższego albo sądu administracyjnego. Chodzi o delegowanie na maksymalny czas 4 lat, co najwyżej 4 lata, ze wskazaniem, że po okresie takiego delegowania albo następujących po sobie delegowań na czas określony łącznie nieprzekraczający 4 lat sędzia będzie zobowiązany do powrotu do wykonywania czynności orzeczniczych w sądzie powszechnym, a ewentualne kolejne delegowanie będzie mogło nastąpić dopiero po upływie okresu równego okresowi odbytego delegowania, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od zakończenia poprzedniego delegowania. Dodatkowo okres delegowania pozaorzeczniczego nie będzie podlegał zaliczeniu do okresu pracy na danym stanowisku sędziowskim, od którego zależy prawo do wynagrodzenia w kolejnej stawce awansowej. Ograniczenie maksymalnego czasu delegacji pozaorzeczniczych zapewnia realizację zasady jedynie czasowego wsparcia Ministerstwa Sprawiedliwości czy innych instytucji podległych ministrowi sprawiedliwości, co da pewność podmiotom zarządzającym kadrą orzeczniczą w sądach, że sędzia powróci do jednostki macierzystej w określonej perspektywie czasowej, a kadrze kierowniczej w Ministerstwie Sprawiedliwości i innych jednostkach - stosowny czas, aby wiedzę i doświadczenie osób delegowanych wykorzystać właściwie, wyłącznie w tym celu, w którym nastąpiło delegowanie. Wyeliminowanie możliwości delegowań sędziów do Kancelarii Prezydenta RP, ministra właściwego do spraw zagranicznych, a także do obsługi Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej w latach 2007-2022 wynika z tego, że to rozwiązanie jest całkowicie zbędne z punktu widzenia właściwego funkcjonowania powyższych organów. Jeżeli chodzi o posiadanie przez nie w strukturze organizacyjnej delegowanych sędziów, to ich zadania mogą i powinny być wykonywane z powodzeniem przez pracowników tych organów. Co więcej, od czasu wprowadzenia rozwiązań zawartych w uchylanych przepisach nigdy do takich delegacji w praktyce nie dochodziło, co potwierdza, że nie były one niezbędne. Wprowadzenie możliwości powierzania sędziom w stanie spoczynku pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości - obecnie jest to możliwe tylko w charakterze wizytatora - oraz powierzania funkcji rzecznika dyscyplinarnego ministra sprawiedliwości służy możliwości maksymalnego wykorzystania wiedzy i kwalifikacji sędziów w stanie spoczynku, którzy nie chcą bądź nie mogą już orzekać, ale dostrzegają możliwość aktywności zawodowej na innych polach. Wreszcie regulacje przejściowe wyjaśniają szczególne sytuacje sędziów, którzy osiągnęli wiek przejścia w stan spoczynku w ostatnich latach, w których przypadku procedury ubiegania się o zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska trwają nadal albo którzy też z uwagi na sposób ukształtowania dotychczasowej Krajowej Rady Sądownictwa nie poddawali się ocenie rady w zakresie zasadności dalszego pełnienia służby, albo którzy nie uzyskali zgody na dalsze pełnienie służby. Daje się takim sędziom możliwość dalszego pełnienia służby albo powrotu do niej. Jeżeli chodzi o tok prac nad projektem ustawy, to ten projekt podlegał uzgodnieniom, opiniowaniu i konsultacjom publicznym. Został uzgodniony międzyresortowo. W toku uzgodnień uwagi do projektu zgłosili RCL, koordynator oceny skutków regulacji oraz minister finansów. Uwagi zostały wyjaśnione lub uwzględnione. Projekt został ostatecznie przyjęty przez stały komitet Rady Ministrów 25 czerwca br. Następnie 21 lipca projekt został przyjęty przez Radę Ministrów, a minister sprawiedliwości został upoważniony do prezentowania stanowiska rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Wreszcie 22 lipca 2026 r. projekt wpłynął do Sejmu, został zawarty w druku nr 2867 i został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu plenarnym. Na etapie prac sejmowych do chwili obecnej nie wpłynęły uwagi ani stanowiska dotyczące projektu. Dziękuję.