Paweł Bejda

Bezpieczeństwo państwa nie jest wartością daną raz na zawsze. Wymaga ono stałego dostosowywania instytucji państwowych, ich metod działania oraz przysługujących im instrumentów prawnych do zmieniającego się otoczenia. Współczesne zagrożenia mają coraz bardziej złożony charakter. Obok zagrożeń tradycyjnych musimy mierzyć się z terroryzmem, cyberprzestępczością, aktami dywersji, zagrożeniami wymierzonymi w infrastrukturę wojskową, a także z przestępczością gospodarczą i finansową dotykającą Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Zmienia się również sposób działania sprawców. Coraz częściej wykorzystują oni nowoczesne technologie, działają ponad granicami państw i podejmują próby wykorzystania luk kompetencyjnych pomiędzy poszczególnymi służbami. Państwo musi na te zjawiska reagować odpowiednio wcześnie i w sposób absolutnie systemowy. Ustawa o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych została uchwalona w 2001 r., więc ponad 25 lat temu. Od tego czasu zasadniczo zmieniło się zarówno środowisko bezpieczeństwa, jak i zakres działań i zadań realizowanych przez Siły Zbrojne. Zwiększyła się liczebność wojska, postępuje jego modernizacja techniczna, wzrosła skala współpracy sojuszniczej, a żołnierze Żandarmerii Wojskowej wykonują zadania nie tylko w jednostkach wojskowych, lecz także w przestrzeni publicznej oraz podczas misji zagranicznych, operacji sojuszniczych i działań związanych z ochroną najważniejszych interesów państwa polskiego. Przepisy prawa muszą odpowiadać tym realiom. Projektowane rozwiązania są wynikiem dogłębnej analizy wieloletniej praktyki stosowania ustawy. Nie są zatem zmianami teoretycznymi ani odpowiedzią na pojedyncze zdarzenie, a wynikają z rzeczywistych doświadczeń żołnierzy Żandarmerii Wojskowej oraz z problemów ujawnionych podczas wykonywania czynności służbowych. Zasadniczym celem projektu jest poprawa bezpieczeństwa państwa przez zwiększenie skuteczności działania Żandarmerii Wojskowej. Żandarmeria Wojskowa jest wyodrębnioną i wyspecjalizowaną służbą Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, wykonuje zadania policyjne w wojsku, stoi na straży dyscypliny wojskowej i porządku publicznego, zapobiega przestępstwom i wykroczeniom, wykrywa ich sprawców oraz prowadzi działania służące ochronie życia, zdrowia i mienia. Chcemy zapewnić Żandarmerii Wojskowej spójną właściwość wobec osób i czynów pozostających w bezpośrednim związku ze środowiskiem wojskowym, bezpieczeństwem żołnierzy oraz ochroną mienia i infrastruktury Sił Zbrojnych. Nie chodzi przy tym o rozszerzanie kompetencji dla samego ich rozszerzania. Chodzi o to, aby wyspecjalizowana formacja mogła w sposób skuteczny doprowadzić podjęte działania do końca, bez konieczności ich przerywania wyłącznie z powodu formalnej luki kompetencyjnej. Projekt zakłada w szczególności rozszerzenie właściwości podmiotowej Żandarmerii Wojskowej oraz zwiększenie możliwości wykorzystywania narzędzi, które już obecnie funkcjonują w jej strukturach. Rozwiązania te mają usprawnić zapobieganie, wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw oraz wykroczeń, w tym przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych. Nowelizacja obejmuje nie tylko ustawę o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Konieczne jest również wprowadzenie zmian w przepisach Prawa o ruchu drogowym, Ordynacji podatkowej, ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz ustawy o Służbie Ochrony Państwa. Zmiany w tych aktach są niezbędne, aby nowe rozwiązania tworzyły jeden spójny system prawny i mogły być skutecznie stosowane w praktyce. Część proponowanych zmian ma charakter aktualizujący i dostosowujący. Część stanowi realizację postulatów formułowanych podczas wcześniejszych prac legislacyjnych. Pozostałe rozwiązania mają charakter merytoryczny i służą bezpośredniemu zwiększeniu skuteczności Żandarmerii Wojskowej. Wspólnym mianownikiem wszystkich tych zmian jest bezpieczeństwo: bezpieczeństwo żołnierzy, bezpieczeństwo infrastruktury i mienia wojskowego, bezpieczeństwo osób ochranianych, bezpieczeństwo porządku publicznego, wreszcie bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo musi być zdolne nie tylko do reagowania na zagrożenia, które już wystąpiły, lecz także do przewidywania nowych sposobów działania sprawców i odpowiednio wczesnego przygotowania swoich służb. Skuteczna formacja potrzebuje nie tylko dobrze wyszkolonych żołnierzy i nowoczesnego wyposażenia. Potrzebuje również jasnych, aktualnych i kompletnych podstaw prawnych. Przedłożony projekt odpowiada na te potrzeby. Bardzo dziękuję, panie marszałku.