Urszula Zielińska

Dziękuję bardzo, pani marszałek. Ja również pozdrawiam. Pani Posłanko! Wysoka Izbo! Dziękuję za możliwość przedstawienia tej informacji dotyczącej potencjalnego oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji, która polega na budowie małego reaktora modułowego, tzw. SMR, small modular reactor, w Republice Czeskiej. W szczególności chodzi o lokalizację w Dětmarovicach położonych w niewielkiej odległości od granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Chciałabym podkreślić, że Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska na bieżąco monitoruje kwestię związaną z możliwą lokalizacją w Dětmarovicach i jeszcze co najmniej jednej miejscowości. Już od momentu pojawienia się lokalizacji w ramach czeskich analiz dotyczących rozwoju energetyki jądrowej, wdrażania tzw. planu SMR Roadmap, czyli od 2023 r., ta kwestia jest systematycznie podnoszona podczas każdego spotkania polsko-czeskiej grupy roboczej do spraw ocen oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym. Ostatnie takie spotkanie, na którym dyskutowano o tej kwestii, odbyło się w maju 2025 r. Kolejne jest zaplanowane na październik, dokładnie na 15-16 października tego roku, czyli już za 1,5 miesiąca. To jest forum wymiany podstawowych informacji pomiędzy organami obu państw, w szczególności kiedy nie zostały wszczęte oficjalne postępowania transgraniczne w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jak jest w przypadku Dětmarovic. Nie zostało jeszcze wszczęte oficjalne postępowanie, ale strony, Polska i Czechy są już w komunikacji roboczej w tej sprawie. Tak jak powiedziałam, 15-16 października na kolejnym spotkaniu grupy roboczej przedstawiciele GDOŚ będą ponownie zwracać się do ministerstwa środowiska Republiki Czeskiej o aktualne informacje dotyczące statusu wszystkich lokalizacji, które są podawane w dyskusji, i ewentualnych planów inwestycyjnych. Chcę tu podkreślić, że zgodnie z informacjami, które Czesi przekazują stronie polskiej zarówno przez ministerstwo środowiska Republiki Czeskiej, jak i przez czeskie organy odpowiedzialne za rozwój sektora energetycznego, Dětmarovice nie są, przynajmniej na chwilę obecną, lokalizacją preferowaną dla wdrożenia technologii SMR. To jest oficjalne stanowisko czeskiego ministerstwa środowiska w sprawie naszego zapytania. Jest to jedna z wielu potencjalnie analizowanych lokalizacji. Do tej chwili nie została wszczęta formalna procedura oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia w tej konkretnej lokalizacji. Wiemy natomiast, że w informacjach medialnych jest mowa o czymś innym. Wiemy, że zgodnie z informacjami medialnymi jest to preferowana lokalizacja, natomiast nie potwierdza tego oficjalnie ministerstwo środowiska Republiki Czeskiej. W praktyce oznacza to, że nie jest jeszcze dostępna dokumentacja środowiskowa, która mogłaby być przedmiotem oceny przez stronę polską. Organy ochrony środowiska, chcę to podkreślić, pozostają w stałym kontakcie z Czechami i konsekwentnie sygnalizują konieczność szczegółowego przeanalizowania wszelkich potencjalnych oddziaływań transgranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie chcę zapewnić Wysoką Izbę, że w przypadku podjęcia przez stronę czeską starań dotyczących uzyskania decyzji dla tej konkretnej lokalizacji zastosowane zostaną instrumenty prawa międzynarodowego i unijnego, które gwarantują nam i społeczeństwu, w szczególności przygranicznym gminom, ale nie tylko, pełen udział w procedurze oceny oddziaływania na środowisko na zasadzie strony. Kluczowe znaczenie ma w tym wypadku i podstawą prawną jest tu, z jednej strony, Konwencja o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, tzw. konwencja z Espoo. Elektrownie i reaktory jądrowe zostały tam wprost wymienione w załączniku I jako przedsięwzięcia mogące powodować znaczące negatywne oddziaływania transgraniczne. Procedury wynikające zarówno z konwencji z Espoo, jak i z wdrażającej ją dyrektywy 2011/92 Unii Europejskiej, tzw. dyrektywy EIA, zapewniają Polsce jako państwu potencjalnie narażonemu na oddziaływanie prawo do udziału w postępowaniu na zasadzie strony. To obejmuje w szczególności: przekazanie dokumentacji środowiskowej, możliwość przedstawiania uwag i stanowisk przez organy administracji rządowej, samorządowej, udział wyspecjalizowanych instytucji typu Państwowa Agencja Atomistyki, jak również, co warto podkreślić, szeroki udział społeczeństwa. Obywatele, organizacje pozarządowe i jednostki samorządu terytorialnego będą mogły zapoznawać się z dokumentacją w języku polskim, zgłaszać do niej uwagi i wnioski. Następnie te uwagi i wnioski zostaną przekazane stronie czeskiej w ramach konsultacji transgranicznych. Chcę podkreślić, że strona polska już aktywnie korzysta z tych uprawnień w odniesieniu do dwóch procedowanych w Czechach przedsięwzięć, które dotyczą małych reaktorów modułowych SMR Temelin i SMR Tušimice, a z kolei w drugą stronę Czechy uczestniczą już na zasadzie strony w trzech postępowaniach dotyczących trzech lokalizacji SMR-ów w Polsce: we Włocławku, w Stawach Monowskich i Stalowej Woli. W obu postępowaniach dotyczących Temelina i Tušimic Polska uczestniczy jako strona narażona, dokonując analizy dokumentacji i przedstawiając swoje stanowisko zgodnie z procedurami międzynarodowymi i krajowymi. Dziękuję. Przebieg posiedzenia