Dariusz Rudolf Zawistowski

Szanowna Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Przystępując do przedstawienia informacji o działalności Krajowej Rady Sądownictwa w 2025 r., chciałbym na początku podkreślić, że ta informacja została przyjęta na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 13 maja tego roku, a więc 2 dni przed wyborem sędziowskiej części Krajowej Rady Sądownictwa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, chodzi konkretnie o art. 4 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, ta informacja powinna być przedstawiona Sejmowi, Senatowi i prezydentowi w terminie do 31 maja. W związku z tym, że pierwsze posiedzenie KRS po wyborze, którego dokonał sąd 15 maja 2026 r., zostało zwołane dopiero na 11 czerwca, Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym kształcie nie miała żadnego wpływu na przyjęcie treści tej informacji. Chciałbym również podkreślić, że ona w zasadniczej części zawiera dane dotyczące struktury organizacyjnej Krajowej Rady Sądownictwa, osób sprawujących funkcję członków Krajowej Rady Sądownictwa, sposobu funkcjonowania Biura Krajowej Rady Sądownictwa, obowiązujących przepisów dotyczących funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa i z tego punktu widzenia nie zawiera właściwie żadnych nowych informacji, innych od tych, które były przedstawiane w poprzednich latach. Zawiera też szereg danych o charakterze statystycznym i wydaje się, że tutaj nie ma żadnych podstaw do tego, żeby te dane w tym zakresie kwestionować. Z tych informacji, które zostały przedstawione przez Krajową Radę Sądownictwa, zgodnie z uchwałą z 13 maja 2026 r., chciałbym zwrócić uwagę na dwie kwestie. Jedna odnosi się do informacji dotyczących sposobu rozpoznawania wniosków sędziów związanych z możliwością dalszego orzekania. Chodzi o osoby, które kończą 65. rok życia. I tutaj jeżeli przyjrzymy się bliżej tej informacji, to ona wydaje się bardzo zaskakująca. Z danych, które zostały zawarte w informacji rocznej, wynika, że w 2025 r. zostało uwzględnionych jedynie 37 takich wniosków, a Krajowa Rada Sądownictwa odmówiła uwzględnienia tych wniosków w 66 przypadkach. Część tych spraw została już ponownie rozpoznana przez Krajową Radę Sądownictwa w obecnym składzie. Chciałbym podkreślić, że do tej chwili, a właściwie można powiedzieć, że przez miesiąc działalności Krajowej Rady Sądownictwa, Krajowa Rada Sądownictwa wyraziła już opinię pozytywną co do 45 takich wniosków, a więc jest to znacznie większa liczba niż przez cały 2025 r. Jak już powiedziałem, część tych spraw była rozpoznawana ponownie i w związku z tym mogliśmy też zapoznać się ze sposobem uzasadnienia tych odmów wyrażenia zgody na dalsze orzekanie przez sędziów. Jest to bardzo zaskakująca lektura, dlatego że z treści uzasadnienia tych uchwał wynika, że Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że istnieje zasada, która nakazuje jedynie w wyjątkowych sytuacjach umożliwienie wyrażenia zgody na dalsze orzekanie przez sędziów, co nie znajduje w ocenie obecnie działającej KRS żadnego merytorycznego uzasadnienia. Jeżeli są spełnione wymogi formalne do wyrażenia takiej zgody, a interes wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, żeby Krajowa Rada Sądownictwa udzieliła zgody na dalsze orzekanie przez tych sędziów, którzy zbliżają się do tego kryterium wieku 65 lat, to właśnie powinna być odwrotna zasada, że te wnioski powinny być uwzględniane, bo musimy brać pod uwagę również rzeczywistą sytuację wymiaru sprawiedliwości. Wiemy, że z punktu widzenia obsady kadrowej w sądach sytuacja jest bardzo zła, dlatego że ok. 1 tys. etatów jest w ogóle nieobsadzonych, i przyjęcie takiej strategii, że nie daje się możliwości dalszego orzekania przez doświadczonych sędziów, jest bardzo zaskakująca i trudno tego rodzaju stanowisko uznać za uzasadnione. Natomiast jeżeli chodzi o inne kwestie związane z działalnością Krajowej Rady Sądownictwa w 2025 r., to one dotyczą również stanowisk, które przyjmowała Krajowa Rada Sądownictwa, oraz opiniowania aktów prawnych, które zostały przedstawione Krajowej Radzie Sądownictwa do zaopiniowania. Tutaj problem jest znacznie bardziej złożony. W ocenie obecnej Krajowej Rady Sądownictwa ocena merytoryczna tych stanowisk i uchwał wymaga ponownej analizy przez Krajową Radę Sądownictwa. Został powołany zespół złożony z siedmiu członków Krajowej Rady Sądownictwa, który tą kwestią będzie się zajmował i szczegółowo będzie ją badał. Natomiast na ten moment mogę powiedzieć, że dwukrotnie Krajowa Rada Sądownictwa wyraziła takie stanowisko, że tych stanowisk i ocen projektów aktów prawnych, których dokonała Krajowa Rada Sądownictwa w 2025 r., nie podziela ani nie przyjmuje za własne. Stanowisko takie wyraziło Prezydium Krajowej Rady Sądownictwa 29 czerwca tego roku. Znalazło to wyraz również w uchwale z 10 lipca tego roku, w której Krajowa Rada Sądownictwa odniosła się do kwestii opinii Krajowej Rady Sądownictwa z 10 grudnia 2025 r. w przedmiocie rządowego projektu ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025. Jest to rzeczywiście kwestia o dużej wadze, dlatego że mamy szereg przykładów związanych z orzecznictwem sądów polskich i sądów międzynarodowych, z których wynika, że sposób postępowania przez Krajową Radę Sądownictwa, funkcjonującą od 2018 r. do maja tego roku, spowodował wadliwość postępowań nominacyjnych, co przekłada się na podważenie pewności prawa obywateli co do tego, czy te orzeczenia, które zostaną wydane z udziałem sędziów powołanych z udziałem KRS utworzonej po 2018 r., mogą funkcjonować w obrocie prawnym. Ta kwestia wymaga w ocenie Krajowej Rady Sądownictwa podjęcia działań naprawczych, które tę kwestię w sposób zgodny ze standardami konstytucyjnymi uregulują. Stąd to stanowisko, o którym przed chwilą powiedziałem. Chciałbym również przypomnieć, że ten problem, o którym mówimy, został dostrzeżony przez Sejm, który w uchwale z 20 grudnia 2023 r. zwrócił uwagę, że te uchwały dotyczące wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa podjęte przez Sejm w 2018 r., 2021 r. i 2022 r. zostały podjęte z rażącym naruszeniem konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem ich podjęcia było ukształtowanie składu Krajowej Rady Sądownictwa w sposób sprzeczny z konstytucją, Traktatem o Unii Europejskiej oraz Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W konsekwencji doprowadziło to do utraty zdolności realizacji przez tak utworzoną Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnych funkcji i zadań, w tym w szczególności zdolności do stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. A przypominam, że to jest podstawowy obowiązek Krajowej Rady Sądownictwa, który został wprost wyrażony w konstytucji. Zatem taki stan, w którym Krajowa Rada Sądownictwa nie może realizować tego wynikającego z konstytucji obowiązku w związku z tym, że wybór Krajowej Rady Sądownictwa został dokonany w sposób niezgodny z przepisami konstytucji, stanowi bardzo poważną kwestię o charakterze ustrojowym. Jest to poważny problem do rozstrzygnięcia. Chciałbym podkreślić, że waga tego problemu została nawet wyrażona wyraźnie w wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które zapadły wczoraj w sprawach C-748/23 i w połączonych sprawach, m.in. o sygnaturze C-96/24. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócił uwagę, że sama wadliwość procesu nominacyjnego sędziów może prowadzić do takiej sytuacji, że zostanie podważony standard wymagany dla sądu ustanowionego ustawą, w związku z czym może to rodzić bardzo poważne konsekwencje, o których już wcześniej mówiłem. Z tych wyroków wynika również, że to prawo do sądu ustanowionego ustawą w sposób ewidentny obejmuje sam proces wyboru Krajowej Rady Sądownictwa, a więc wadliwość tego postępowania nominacyjnego przekłada się na możliwość wypełnienia przez Krajową Radę Sądownictwa tego standardu, który jest wymagany zarówno przez przepisy traktatowe, Kartę Praw Podstawowych, jak i przepisy naszej konstytucji. Sam wymóg odnoszący się do sądu bezstronnego, niezawisłego i ustanowionego ustawą jest jakby wartością uznawaną za wartość samą w sobie, ale ona ma podstawowe funkcje związane też z zapewnieniem obywatelom prawa do niezależnego sądu i możliwości realizowania ich konstytucyjnych uprawnień w tym zakresie. To są takie podstawowe uwagi dotyczące tego sprawozdania, o którym mówiłem. Chciałbym jeszcze podkreślić, że z przedstawionej m.in. Sejmowi informacji wynika, że w 2025 r. zostało przeprowadzonych zaledwie 50 postępowań nominacyjnych na wolne stanowiska sędziowskie, a więc z perspektywy potrzeb sądownictwa jest bardzo mała liczba tych spraw. Obecnie możemy się spodziewać, że tych postępowań nominacyjnych prowadzonych przed Krajową Radą Sądownictwa będzie znacznie więcej. Na ten moment jest już ogłoszonych ponad 100 obwieszczeń o wolnych stanowiskach sędziowskich. Dzisiaj otrzymałem informację, że na podstawie tego pierwszego obwieszczenia ministra sprawiedliwości mamy już zgłoszenie do jednego konkursu z Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, a to jest pewien sygnał, że prawdopodobnie we wrześniu Krajowa Rada Sądownictwa będzie mogła przystąpić do zrealizowania wielu postępowań nominacyjnych, na które czekają wszyscy sędziowie w Polsce. Tak że to może tyle, jeżeli chodzi o takie moje podstawowe uwagi, pani marszałek, odnośnie do tej informacji, która została przekazana Sejmowi w formie pisemnej. Przebieg posiedzenia