Witold Tumanowicz

Ta debata jest też potrzebna dziś tutaj, w Sejmie, żeby odpowiedzieć sobie na pytanie: Jaką w ogóle rolę powinien spełniać urzędnik w państwie? Czy powinien pomagać obywatelowi przestrzegać prawa, czy ma szukać okazji do tego, by go ukarać? My uważamy, że jednak to pierwsze zadanie jest dużo ważniejsze. Przepisy podatkowe w Polsce należą do jednych z najbardziej skomplikowanych w całym polskim systemie prawnym. Co roku są przecież zmieniane, tutaj też je nowelizujemy. Są nowe interpretacje podatkowe. Różne urzędy skarbowe nawet mają niekiedy sprzeczne interpretacje co do podatków, więc przedsiębiorcy muszą poświęcać ogromne środki i czas tylko po to, żeby nadążyć za kolejnymi zmianami. I w takiej sytuacji naturalną rolą państwa i też urzędników i kontrolerów skarbowych powinno być pomaganie obywatelom i przedsiębiorcom w poruszaniu się po tym skomplikowanym gąszczu przepisów. Rolą urzędnika powinno być wskazanie błędu, wyjaśnienie obowiązków i doprowadzenie do tego, żeby prawo było przestrzegane. Tak powinny być mierzone efektywność i skuteczność urzędnicza, a nie samym karaniem dla karania. Nie to. Skuteczność nie powinna być mierzona liczbą wystawionych mandatów. Coraz więcej przedsiębiorców ma jednak przekonanie, że państwo zachowuje się nie jak partner, tylko jak przeciwnik. Że zamiast pomagać się nie zgubić w przepisach, czyha na te potknięcia. Zamiast wyjaśniać, szuka podstaw do ukarania. Zamiast działać zdroworozsądkowo, działa mechanicznie. To jest naprawdę niebezpieczne zjawisko, bo tak się nie buduje szacunku do państwa. Buduje się tylko strach przed urzędnikiem. Państwo powinno być postrzegane jako instytucja, której obywatel nie ma się obawiać. Powinno być postrzegane jako instytucja, która pomaga działać zgodnie z prawem. Oczywiście oszuści nadal powinni być ścigani, nadal powinni być karani. To jest oczywiste. Natomiast nie powinno być tak, że drobne przekroczenia, drobne uchybienia, potknięcia wynikające z nieznajomości prawa... Ja wiem, nieznajomość prawa szkodzi. I właśnie w tym edukowaniu powinien aktywnie brać udział urzędnik, kontroler. Powinien dawać pouczenia w sytuacji jakiegoś przekroczenia. Tak powinno wyglądać państwo. Bo silne państwo polega na tym, że potrafi odróżnić pomyłkę od oszustwa i reagować proporcjonalnie. Przy okazji tej konkretnej sprawy, która tutaj też bulwersowała opinię publiczną, odnośnie do tej pizzy z krewetkami, według mnie po prostu zabrakło tej proporcjonalności. Przedsiębiorcy oczekują, że państwo będzie im pomagać przestrzegać prawa, co więcej, że miernikiem efektywności będzie to, że rzeczywiście wszyscy będą uczciwie te podatki płacić, a nie że będą szukane jakiekolwiek uchybienia, które będą służyć tylko i wyłącznie temu, aby łatać dziurę budżetową. Nie tędy droga.