Paweł Sałek

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W dniu 18 listopada br. na posiedzeniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa odbyło się pierwsze czytanie i rozpatrzenie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, druk nr 812. Projekt dotyczy m.in. zwiększenia środków na finansowanie w latach 2025-2027 bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, tzw. BDO. Resort środowiska zbyt późno wystąpił do Wysokiej Izby z projektem zmiany ustawy, gdyż zarówno komisja ochrony środowiska, jak i Wysoka Izba musiały wyrażać zgodę na skrócenie terminu procedowania nad drukiem nr 812, co miało miejsce w poniedziałek w komisji. Również wczoraj na posiedzeniu plenarnym mieliśmy głosowanie nad skróceniem terminu. Szanowni Państwo! Baza danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami BDO jest prowadzona przez ministra środowiska przy udziale Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego i została uruchomiona w roku 2019 wbrew protestom podmiotów, którym nie na rękę było porządkowanie obszaru naszej gospodarki związanego z odpadami. Podział zadań pomiędzy ministerstwo a IOŚ, czyli instytut, reguluje porozumienie, na mocy którego resort odpowiada za infrastrukturę techniczną, tzn. serwery i niezbędny sprzęt, natomiast instytut odpowiada za oprogramowanie i aplikację. Należy podkreślić, że powierzenie zadań wdrożenia i utrzymania BDO instytutowi sprawdziło się, gdyż obecnie obsługuje on ponad 600 tys. podmiotów. Oczywiście należy stwierdzić, że wymagają poprawy, naprawy i zoptymalizowania niektóre funkcjonalności, chodzi np. o połączenie kart ewidencji ze sprawozdawczością, poprawę ergonomii całego systemu i zwiększenie zasobów informatycznych, co wzmocni jego efektywne funkcjonowanie. Zgodnie z przedłożonym OSR właśnie na tego typu wydatki mają zostać przeznaczone coroczne większe kwoty na utrzymanie i rozwój BDO. Natomiast budzi obawy brak rozwiązania systemowego po roku 2027 w zakresie finansowania tego systemu, bez którego trudno jakkolwiek planować i utrzymywać zasoby ludzkie niezbędne do realizacji tych zadań. Zatem należy spytać, dlaczego dopiero w połowie listopada projekt ustawy znalazł się w Sejmie, skoro kierownictwo resortu wiedziało, że w przypadku BDO nie będzie odpowiedniego finansowania. Jak wspomniała pani poseł Jachira, sprawozdająca w imieniu komisji, resort już w maju przygotowywał się do spraw związanych z BDO. Dodatkowo należy zapytać, dlaczego projekt ustawy nie był w konsultacjach społecznych, jeżeli dotyczy on 0,6 mln podmiotów gospodarczych, i nie był opiniowany ani uzgadniany międzyresortowo. Jak przed chwilą słyszeliśmy, resort pracował nad tym dokumentem właśnie od wiosny. Należy natomiast pochwalić przewidziane w art. 226b ustawy o odpadach, a w art. 1 pkt 4 projektu niniejszej ustawy, dodatkowe środki finansowe w wysokości ok. 64% wpływów z opłat rejestrowej i rocznej, które będą przeznaczone na większe wydatki BDO w latach 2025-2027. Natomiast należy podkreślić, że rozwiązanie jest tymczasowe i po roku 2027 środki będą stanowiły ponownie przychody budżetu państwa. To dowód na to, że po roku rządów rząd przedkłada nam projekt ustawy z tymczasowymi rozwiązaniami i bez systemowego podejścia. W art. 81 ustawy o odpadach dodany został ust. 10, który przewiduje możliwość finansowania zadań związanych z utrzymaniem i rozwojem BDO dodatkowo ze środków przeznaczonych na projekty cyfrowe i teleinformatyczne. Wprowadzenie takiej możliwości stanowi rozwiązanie epizodyczne i tymczasowe. Trochę trudno wyobrazić sobie sytuację, że rozwój tak dużego systemu, z którego korzysta i za który płaci w opłatach rejestrowej i rocznej ponad 0,6 mln podmiotów, odbywać się będzie w taki sposób. Ponadto w art. 83 ust. 1 ustawy przewiduje się rozszerzenie katalogu instytucji, które mają dostęp do danych zawartych w systemie, o Krajową Administrację Skarbową i Instytut Ochrony Środowiska w celu usprawnienia działań w zakresie kontroli podmiotów i wykonywania potencjalnych przestępstw skarbowych związanych z gospodarką odpadami oraz ze względu na realizację zadań dotyczących prac wytwórczych BDO. Należy to rozwiązanie poprzeć, bo trudno sobie wyobrazić, żeby instytut, który wytwarzał oprogramowanie