Maria Ejchart

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dziękuję bardzo. Rzeczywiście jest to projekt techniczny, więc prosiłabym o nienadawanie jakichś głębszych treści, podtreści, których nie ma w tym projekcie. Chodzi o uregulowanie rzeczy bardzo pilnych, o uregulowanie rzeczy, które nie zostały uregulowane czy doprecyzowane w ostatniej nowelizacji ustawy z 2022 r., która weszła w życie w roku 2023. Tak, to jest rzeczywiście przedproże dużej nowelizacji, którą przygotowujemy, szeroko konsultowanej, szeroko negocjowanej ze środowiskiem kuratorów, poddanej szeregowi trudnych rozmów, bo jak sami państwo podkreślili, temat kuratorów jest tematem trudnym, poważnym i wymagającym namysłu. Podkreślam jeszcze raz, że najistotniejsze zmiany mają charakter naprawczy. To są zmiany, które nie zostały uwzględnione w projekcie ustawy z 2022 r. Odpowiadając na państwa pytania, po pierwsze, chcę powiedzieć, że jeżeli chodzi o zmianę dotycząca art. 31 ustawy, na mocy poprawki przyjętej przez komisję, to rząd ją oczywiście popiera. Jest propozycja ze strony komisji głosowania nad ustawą bez tej poprawki dotyczącej art. 31, więc nie będę merytorycznie się na ten temat wypowiadać. Jeżeli chodzi o wprowadzenie możliwości zwolnienia z aplikacji bez zwolnienia z egzaminu, to przepis obecnie działa na zasadzie: wszystko albo nic, czyli minister może zwolnić aplikanta z aplikacji i egzaminu naraz. Nie da się skrócić nauki i wysłać kogoś od razu na egzamin. I chodzi o wprowadzenie trzeciej możliwości: zwolnienia aplikanta z reszty szkolenia i umożliwienia mu zdania egzaminu. O co chodzi? Chodzi o to, żeby ten aplikant, który posiada wiedzę i doświadczenie, który jest wyjątkowo zdolny, wyróżniający się, mógł być szybciej pełnoprawnym kuratorem sądowym, oczywiście po zdaniu egzaminu. Jaka jest skala tego problemu? Szacujemy, że to będzie dotyczyło ok. 10 osób w skali roku. Proszę pamiętać, że tych aplikantów jest od 120 do 140 w skali roku, czyli chodzi o niecałe 10% aplikantów. Następne pytanie dotyczyło dodatku specjalnego. Do tej pory przepis brzmiał tak, że ten dodatek przysługuje za okres wykonywania zadań. Zmiana ta wynika z konieczności usunięcia wątpliwości prawnych. Ten przepis rodził pytanie, czy dodatek można przyznać z góry, zanim kurator podejmie zadania, czy dopiero z dołu, czyli po ich zakończeniu. Wpisanie sformułowania: za okres wykonywania tych zadań jednoznacznie przesądza o tym, że warunkiem przyznania wypłaty pieniędzy jest upływ czasu, w którym kurator podejmował dodatkowe zadania. Chodzi też tutaj o rzetelną wycenę pracy kuratora, której nie da się uczciwie i rzetelnie oszacować, tak jak trudności i czasochłonności tych zadań, zanim nie zostaną one wykonane. Cała filozofia. Jeżeli chodzi o zmianę wynagrodzeń kuratorów i to, co przemawia za odebraniem Radzie Ministrów tych kompetencji i przekazaniem ich wyłącznie w ręce ministra sprawiedliwości, to naprawdę nie chodzi tu o ministra sprawiedliwości, który jest obecnie, czyli ministra Waldemara Żurka. Chodzi o przepis, który będzie przecież funkcjonował dłużej, niezależnie od tego, kto będzie ministrem. Proszę państwa, obecnie jest tak, że w przypadku innych pracowników sądów jest to rozporządzenie, które w tej chwili funkcjonuje, i oddają oni tę kompetencję w ręce ministra sprawiedliwości. Nie dotyczy to kuratorów. Ten proces legislacyjny dotyczący procedowania nad rozporządzeniem przez Radę Ministrów jest przecież znacznie dłuższy. Chodzi o to, żeby np. podwyżki, które dotyczą wszystkich pracowników sądów, kuratorzy mogli otrzymywać w tym samym czasie co inni pracownicy. Teraz jest tak, że otrzymują je w czasie późniejszym z wyrównaniem. Chodzi o to, żeby otrzymywali je w tym samym czasie. Proszę państwa, to minister sprawiedliwości posiada najlepszą wiedzę o tej strukturze i potrzebach kuratorów. Ta zmiana po prostu upraszcza strukturę decyzyjną. Minister sprawiedliwości jest tu po prostu organem odpowiedzialnym. Tak jest, ale chodzi o uproszczenie tej struktury. To również jest zmiana porządkująca. Proszę państwa, najważniejsze - w mojej ocenie najważniejsze, bo ten projekt przecież nie budzi wątpliwości - pytanie dotyczyło wakatów. To jest pytanie, które pociąga za sobą kolejne pytanie, o rzeczywiste obciążenie pracą kuratorów sądowych. To jest temat, który bardzo poważnie traktowaliśmy od samego początku i zleciliśmy Instytutowi Wymiaru Sprawiedliwości badania na temat tego, jakie jest rzeczywiste obciążenie pracą kuratorów sądowych. Te badania zostały już przeprowadzane, czekamy na wnioski. Chodzi o to, żeby poważnie i szeroko podejść do tego tematu i żeby określić to obciążenie tak, żeby rzeczywiście było zgodne z możliwościami kuratorów. W tej chwili kuratorów zawodowych jest 5001, kuratorów społecznych - 16 000, aplikantów - 148. Oceniamy, że rotacyjnie wakatów, które muszą być obsadzone, jest ok. 500. Natomiast proszę brać pod uwagę, że to jest ocena na dzisiaj, a te głębokie badania właśnie służą temu, żeby realnie ocenić, jakie jest zapotrzebowanie. Szykujemy dużą reformę. Zarówno tę dużą, jak i tę małą, bo też o to było pytanie, konsultujemy z Krajową Radą Kuratorów, ze związkami zawodowymi i środowiskiem kuratorów niereprezentowanym przez te dwa podmioty, o których wspomniałam. To bardzo ważne, żeby tę zmianę wprowadzać wspólnie. Przecież tylko kuratorzy wiedzą, jak realnie wygląda ich praca i z jakimi się mierzą problemami i obciążeniami. Proszę państwa, ta zmiana będzie dotyczyła też w ogóle istoty zawodu kuratora, zmian w prawie rodzinnym i uprawnieniach kuratora w postępowaniu wykonawczym. Będzie dotyczyła też aplikacji kuratorskiej i będzie odpowiedzią na postulaty środowiska, przede wszystkim na postulat dotyczący wzmocnienia roli kuratora sądowego w systemie wymiaru sprawiedliwości. Bardzo dziękuję. Przebieg posiedzenia