Piotr Lachowicz

Wysoka Rado! Wysoki Sejmie! Szanowni Państwo! W moim wystąpieniu chcę wskazać na kilka aspektów, które na pewno nie doprowadzą do jakiejś powszechnej krytyki stanowiska autorów projektu ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Sam zresztą jestem samorządowcem i wywodzę się z terenu, z miasta, które takiej opłaty nie wprowadziło. Istotny jest oczywiście fakt, że na 2479 samorządów na dzień dzisiejszy funkcjonujących w Polsce opłatę wprowadziły tylko 354 gminy. Wskazany przez autorów pogląd jest zresztą powszechnie znany. Podkreślić jednak należy, że przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych mają charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny. Zgodnie z postanowieniami art. 18a wskazanej ustawy decyzja w tym zakresie, jak zresztą powiedziano, należy do rady gminy i rady miasta na prawach powiatu, które też jest poniekąd gminą zgodnie z ustawą. To wybrany przez mieszkańców organ gminny dokonuje oceny zasadności ekonomicznej i społecznej stosowania lub niestosowania wskazanej opłaty na danym terenie i o niej decyduje. Radni kierują się racjonalnymi przesłankami. Ustawa oczywiście, jak powiedziano, wskazuje też maksymalną kwotę roczną tej opłaty, która wynosi w tej chwili 186,29 zł, czyli to jest ok. 15,52 zł miesięcznie, jeżeli oczywiście jest wprowadzona maksymalna opłata. Ustawa przewiduje też liczne zwolnienia. Dodatkowe zwolnienia może wprowadzić właściwa rada gminy. To są zwolnienia, przypomnę, m.in. dla podatników płacących podatek rolny od gospodarstw rolnych z tytułu posiadania nie więcej niż dwóch psów, osób w wieku powyżej 65 lat, które prowadzą samodzielnie gospodarstwo domowe, i przede wszystkim osób niepełnosprawnych w różnych wariantach. Niezależnie od tego w Polsce, co trzeba podkreślić, nie wprowadzono jednolitego systemu rejestracji i czipowania psów. Dopiero dzisiaj uchwalono ustawę o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów, który przewiduje m.in. powszechny obowiązek rejestracji psów i ich właścicieli. Wprowadzenie rejestru rozwiąże problemy gmin związane z kosztami prowadzenia samodzielnej ewidencji psów i ich właścicieli, co było też tutaj poruszane w kontekście kosztów prowadzenia tych ewidencji i opłacalności wprowadzenia opłaty. Oczywiście jest tutaj pewien okres: do 5 lat. Dodatkowo wprowadzenie postulowanej zmiany wiąże się z koniecznością zmiany postanowień ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i likwidacją fakultatywnego co prawda, ale jednak źródła dochodów gmin bez stosownej rekompensaty. Natomiast zdaniem prawników trzeba jeszcze zwrócić uwagę na pewien problem konstytucyjnej roli samorządu terytorialnego. Art. 163 Konstytucji stanowi, że samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne niezastrzeżone przez konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, takich jak m.in. utrzymywanie porządku i czystości. To jest w art. 7 ust. 1 pkt 3. Realizacja tych zadań wymaga środków finansowych pochodzących m.in. z podatków i opłat lokalnych, których wysokość w zakresie określonym w ustawie ustalają jednostki samorządu terytorialnego. Przypomnę również, że art. 168 konstytucji stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Ustawodawca, przyznając radzie gminy fakultatywne prawo wprowadzenia opłaty od posiadania psów, uznał, że ocena potrzeby jej wprowadzenia z punktu widzenia skutków społecznych, jak i potrzeb finansowych gminy, które nierozerwalnie są z nimi związane, w tym opłacalności jej poboru, powinna leżeć w gestii gminy jako wspólnoty samorządowej mieszkańców. Z tego powodu kryteria wprowadzenia lub nie lub też znoszenia opłat lokalnych również z punktu widzenia skutków społecznych nie mogą abstrahować zdaniem prawników od regulacji konstytucyjnych i ustawowych. To właściwa rada gminy ocenia efektywność dochodową, poziom kosztów poboru, w tym egzekucji, oraz społeczne postrzeganie daniny. W związku z powyższym ograniczenie uprawnień gmin w tym zakresie nie jest naszym zdaniem uzasadnione. Mamy możliwości fakultatywne. Przebieg posiedzenia