Jurand Drop

Panowie Posłowie! W odpowiedzi na zapytanie przedstawione przez pana posła Kuźmiuka chciałbym na początku przytoczyć kilka najnowszych, wstępnych statystyk o sytuacji finansów publicznych w 2025 r., tak żeby zacząć od poprzedniego roku. 24 lutego Ministerstwo Finansów podało dane dotyczące szacunkowego wykonania budżetu. Za okres od stycznia do grudnia deficyt budżetowy wyniósł 275 mld zł, podczas gdy ustawa budżetowa na poprzedni rok zakładała deficyt w kwocie ponad 288 mld zł. Z kolei budżety jednostek samorządu terytorialnego za cztery kwartały, i to jest dosyć istotne, ponieważ w zeszłym roku nastąpił podział w dochodach, zamknęły się zbiorczo nadwyżką budżetową w wysokości 1820 mln zł przy planowanym deficycie w wysokości ponad 30 600 mln zł. Zgodnie ze wstępnymi danymi za ostatni kwartał ubiegłego roku państwowy dług publiczny, czyli zadłużenie sektora finansów publicznych, po konsolidacji pod koniec czwartego kwartału 2025 r., czyli ostatniego roku, wyniósł 1913 mld zł. Relacja państwowego długu publicznego do PKB na koniec zeszłego roku wyniosła 49,1%, a relacja długu liczonego w kategoriach europejskich, o czym pan poseł wspomniał, czyli EDP, na koniec czwartego kwartału wyniosła 59,97% PKB. GUS 1 kwietnia... (Poseł Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk:...dług w wartościach bezwzględnych, panie ministrze.) Postaram się kontynuować i myślę, że do tego gdzieś tam za chwilę dojdę. GUS 1 kwietnia podał wstępne informacje o relacji deficytu i długu sektora instytucji rządowych, znowu w tym ujęciu europejskim, i ten deficyt wyniósł 7,2% PKB, natomiast dług ukształtował się na poziomie 59,7% PKB. Oczywiście te dane jak zawsze mają charakter zmienny, natomiast już te dane z 1 kwietnia GUS-u są dosyć zbliżone do wartości ostatecznej. Dane zweryfikowane przez Komisję Europejską zostaną opublikowane przez GUS 22 kwietnia. W porównaniu do ostatnich prognoz, z jesieni ubiegłego roku, deficyt instytucji rządowych i samorządowych był nieznacznie wyższy od prognozowanego na etapie przygotowywania ustawy budżetowej na 2026 r. Prognozowano, że ukształtuje się on na poziomie 6,9%, a ukształtował się na poziomie 7,2%. Natomiast relacja długu państwowego, długu publicznego była również nieznacznie wyższa: prognozowano 48,9%, a teraz jest 49,1%. Relacja długu EDP była planowana na 59,8%, w tej chwili jest 59,97%. Znowu jeżeli chodzi o wszystkie te wartości, to wspomnę, że różnice są niewielkie i wyniki ostateczne są bardzo zbliżone do tego, o czym mówiliśmy pół roku czy 9 miesięcy temu. Wysoki deficyt sektora finansów publicznych jest determinowany wyższym wzrostem wydatków w stosunku do wzrostu dochodów. Najistotniejszym czynnikiem, który powoduje konieczność ponoszenia wysokich wydatków przez państwo, jest zagrożenie wynikające z sytuacji za naszą wschodnią granicą. Pokazują to wydatki na obronę narodową, które osiągają bezprecedensowe, wysokie poziomy. Na rok bieżący łącznie zaplanowano finansowanie na poziomie 4,8% PKB. Wydatki na obronę tego rządu dwukrotnie przekraczają poziomy wydatków na ten cel z poprzednich dwóch kadencji. I to jest jeden z głównych czynników tego wysokiego deficytu. W tym momencie osiągnięto poziom 4,8% PKB, a średnia dla lat 2016-2023 wynosiła 2,2% PKB. Oczywiście ten wysiłek jest niezbędny z punktu widzenia bezpieczeństwa Polski. To oczywiście oznacza wzrost deficytu i wzrost długu finansów publicznych. Kolejnym obszarem, który odnotowuje ciągły wzrost wydatków i był również wspominany dzisiaj w podawanych informacjach, jest ochrona zdrowia. Odnotowuje się tu oczywiście ciągły wzrost wydatków zarówno w ujęciu nominalnym, jak i w relacji do PKB. Zgodnie z art. 131 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w 2027 r. na finansowanie ochrony zdrowia przeznaczone będą środki finansowe w wysokości nie niższej niż 7% PKB. Do tych nakładów oczywiście zalicza się głównie koszty ponoszone przez NFZ i wydatki budżetowe z części 46: Zdrowie i 851: Ochrona zdrowia. W 2026 r. w kategoriach nominalnych, bo pan poseł prosił o te kategorie nominalne, nakłady na ochronę zdrowia osiągną poziom 247,8 mld zł, co stanowi 6,81% PKB. Mamy tu zasadę n-1, więc minimum ustawowe mówi o 6,80. Tutaj będzie lekkie przekroczenie wydatków, ale raczej nie będzie spadnięcia poniżej minimum ustawowe. W poprzednich latach planowane nakłady stale rosły. W 2024 r. wynosiły 6,24% PKB, przy minimum 6,20, a w 2025 r. 6,52% PKB przy wymaganym minimum 6,50. Wszystkie lata aktualnej kadencji rządu oznaczają wydatki na zdrowie przekraczające poziomy minimalnych wydatków na ten cel z poprzednich kadencji, i to nie w kategoriach nominalnych, gdzie oczywiście wchodzą sprawy inflacji, natomiast w kategoriach realnych. Można wspomnieć, że w latach 2019-2023 średnia wydatków na zdrowie to 5,41% PKB, podczas gdy średnia dla ostatnich 3 lat, 2024-2026, to 6,52% PKB. To jest to, jeśli chodzi o część dotyczącą ochrony zdrowia. Jeśli chodzi o wydatki socjalne, to zarówno te zabezpieczające wypłaty emerytur i rent, jak i te przeznaczone na pomoc socjalną osiągnęły w latach 2024-2025 rekordowe poziomy także w stosunku do PKB. To jest jak odbicie czy też reakcja na utratę realnej wartości tych świadczeń w wyniku wysokiej inflacji w poprzednich latach. W 2022 r. i 2023 r. średnioroczna inflacja wyniosła odpowiednio 14,4% i 11,4%. W tym momencie mamy dużo niższą inflację. Udział wydatków socjalnych wzrósł z poziomu 14,8% PKB do 17% PKB w 2024 r. i szacunkowo lekko więcej do 17,3% w 2025 r. To są rzeczywiście wydatki na świadczenia społeczne, świadczenia zabezpieczające, na pomoc socjalną, czyli te wszystkie wydatki, które nazywamy wydatkami socjalnymi. Osiągnęły one najwyższy poziom w ciągu ostatnich 30 lat - 17,3% PKB. Z czego to wynika? Wynika to ze zwiększenia świadczenia wychowawczego. Nie będę... (Poseł Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk: Panie ministrze, co z tym VAT-em?) Z VAT-em... Bo pytał pan o zwroty. Zwroty VAT w grudniu 2025 r. wyniosły 18,9 mld zł i były niższe niż zwroty - zwroty nie dochody. Zwroty wyniosły w grudniu 18,9 mld zł i były niższe o ok. 7,5 mld zł w stosunku do grudnia 2024 r., kiedy wyniosły 26,4 mld zł. Zwroty VAT w grudniu 2025 r. stanowiły 10,7% całości zwrotów za 2024 r. Natomiast to znowu w latach to się różnie wahało. (Poseł Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk: Panie ministrze, czemu jest różnica we wpływach z VAT 42 i 20?) Udział zwrotu w grudniu 2021 r. wyniósł 12,9%. Jeśli chodzi o... (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Szymon Hołownia) Wicemarszałek Szymon Hołownia: Panie ministrze, prosiłbym do brzegu, bo czas nam się kończy. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jurand Drop: Ja może bym dokończył... Wicemarszałek Szymon Hołownia: To bardzo proszę, tylko że mamy bardzo dużo zgłoszonych posłów, a mamy tylko 90 minut na cały ten punkt. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jurand Drop: Dobra, to wtedy też się odniosę do tego. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia