Piotr Adamowicz

rocznicę złożenia Ślubów lwowskich przez króla Jana II Kazimierza (druki nr 2365 i 2382). Poseł Piotr Adamowicz: Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Śluby lwowskie Jana Kazimierza z 1656 r. należą do tych wydarzeń w historii Polski, które powszechnie częściej się celebruje, niż poddaje rzeczowej ocenie. Ważne znaczenie symboliczne nie może jednak przesłaniać oceny historycznej. Przedstawiane jako akt wielkiego zawierzenia i moment duchowego odrodzenia państwa w istocie stały się również świadectwem bezradności władzy, a nie przejawem jej siły. Śluby zostały złożone w czasie głębokiego kryzysu I Rzeczypospolitej, w trakcie potopu szwedzkiego, po wcześniejszym wyniszczającym kraj powstaniu Chmielnickiego i w obliczu załamania struktur państwowych. Władza królewska była wówczas słaba, aparat państwowy rozbity, a zdolność do prowadzenia skutecznej polityki ograniczona. Śluby lwowskie nie były reformą, nie były planem odbudowy państwa, były natomiast ważną deklaracją religijną, symboliczną i moralną, która jednak nie została przełożona na realne działania władzy. Król zobowiązał się do poprawy losu chłopów. Te zobowiązania nie zostały spełnione. Nie podjęto skutecznych działań ograniczających anarchię życia politycznego, nie wzmocniono władzy państwowej, nie naprawiono mechanizmów, które już wówczas prowadziły do osłabienia Rzeczypospolitej. Historycy nie pozostawiają złudzeń co do oceny panowania króla Jana Kazimierza. Paweł Jasienica pisał: Jan Kazimierz jak najmniej nadawał się na uzdrowiciela państwa z nagła pogrążonego w pełnię kryzysu politycznego. Prof. Henryk Samsonowicz stwierdzał: Nie widzę niczego, co można zapisać na jego korzyść. Nie radził sobie z rosnącą anarchią i nadmierną samodzielnością sejmików, czyli ze zjawiskami, które doprowadziły później do upadku państwa. A samemu królowi, jak przypomina prof. Janusz Tazbir, przypisywano bardzo gorzką refleksję: Przewiduję upadek tej Rzeczypospolitej. Nie oznacza to jednak, że śluby lwowskie były pozbawione znaczenia. Odegrały one ważną rolę w odbudowie morale społeczeństwa w czasie wojny niszczącej Polskę i na trwałe zapisały się w polskiej tradycji. Śluby lwowskie przywoływano w trudnych czasach dla Polski i dla narodu. Panie i Panowie Posłowie! Rzeczpospolita potrzebuje pamięci o tym, że państwo słabnie nie wtedy, gdy brakuje symboli, lecz wtedy, gdy brakuje działań. I to dziś jest najważniejsza lekcja ślubów lwowskich. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia