Michał Pyrzyk

Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W ostatnich latach Trybunał Konstytucyjny w Polsce jest nieustannie przedmiotem wielu poważnych kontrowersji, zarówno tych prawnych, jak i politycznych. Również tu, na tej sali, uwikłanie tego naczelnego organu państwa w bieżącą walkę polityczną spowodowało znaczne obniżenie autorytetu, a przede wszystkim jego skuteczności. To wypaczyło tak naprawdę rolę, do której został ustanowiony. Trybunał Konstytucyjny, który miał być zawsze niepodważalną opoką praworządności w świetle postanowień konstytucyjnych, ale także wiążących Polskę standardów międzynarodowych i europejskich, przestał spełniać swoją funkcję jako organ bezstronny i niezawisły, służący obywatelom Rzeczypospolitej jako najważniejszy strażnik ich konstytucyjnych praw. Jest to smutne, ale niestety prawdziwe. Potwierdził to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Komisja Europejska przeciwko Polsce z dnia 18 grudnia 2025 r. Trybunał stwierdził, że w odniesieniu do działalności orzeczniczej, składu oraz wyboru prezesa Trybunału Konstytucyjnego Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny nie spełnia już wymogów sądu niezależnego, bezstronnego i ustanowionego na mocy ustawy. Spowodowane jest to przede wszystkim niekorzystnymi działaniami wokół trybunału, ale i wewnątrz samego trybunału. Chodzi o działania tego organu, które zdarzyły się w bliższej lub dalszej przeszłości, a które za każdym razem należy przypominać. Tymi działaniami były: nieprawidłowy wybór sędziów, tzw. sędziów dublerów, wadliwe powołanie prezesa i wiceprezesa trybunału, udział czynnych polityków w tym gremium. Wiele można by było tutaj wymieniać i przypominać, ale myślę, że wystarczy zaznaczyć, że takim namacalnym skutkiem erozji zaufania publicznego był także znaczący spadek liczby skarg konstytucyjnych, pytań prawnych oraz wniosków kierowanych do trybunału, a co za tym idzie - również widoczny spadek liczby wydawanych rozstrzygnięć. Należy w tym miejscu przypomnieć, że Sejm obecnej kadencji uchwalił nową ustawę o Trybunale Konstytucyjnym, jednak nie została ona podpisana przez poprzedniego prezydenta. Ustawa ta m.in. rozszerzała kompetencje zgromadzenia ogólnego sędziów trybunału, wprowadzała kadencyjność funkcji prezesa i określała jego 3-letnią kadencję z możliwością powołania na kolejną tylko jeden raz. Przewidywała także wybór sędziego Trybunału Konstytucyjnego przez Sejm większością kwalifikowaną 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, więc według tamtych zapisów sędzią trybunału mogłaby zostać tylko taka osoba, która ma szerokie poparcie w Sejmie. Ustawa ta ponadto stanowiła, co też jest przedmiotem kontrowersji, że na stanowisko sędziego trybunału może zostać wybrana osoba w wieku od 40 do 70 lat i że nie może to być czynny polityk. Do tego sędzią Trybunału Konstytucyjnego można by było być wybranym tylko raz, na jedną 9-letnią kadencję. Wymieniłem jedynie najważniejsze postanowienia tamtej ustawy. Jej wejście w życie byłoby naprawdę definitywnym końcem trwającego od lat permanentnego psucia Trybunału Konstytucyjnego i zażegnaniem tego wieloletniego już kryzysu. W obecnej sytuacji procedowaną uchwałą Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, działając cały czas w duchu poszanowania ustawy zasadniczej, ale także zobowiązań międzynarodowych, w tym w szczególności Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale także w świetle zasady lojalnej współpracy, o której mowa w art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, uznaje za konieczne podjęcie działań służących ukształtowaniu składu osobowego Trybunału Konstytucyjnego w taki sposób, by organ ten spełniał wymogi sądu ustanowionego na mocy prawa, niezawisłego i bezstronnego. Jednym z tych działań jest, tak jak powiedziałem, dokonanie wyboru sędziów trybunału na wolne miejsca po to, by odbudować zaufanie publiczne, społeczne do tego organu. Niepodważalne i godne podkreślenia jest to, że tylko prawidłowe obsadzenie składu osobowego Trybunału Konstytucyjnego stanowi warunek konieczny do przywrócenia jego zdolności do wykonywania zadań w sposób zgodny z zasadą demokratycznego państwa prawa. Wobec powyższego Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga będzie głosować za przyjęciem tej uchwały, która jest arcyważna w procesie przywracania praworządności w Polsce. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia