Henryk Kiepura

Pani Minister! Wysoki Sejmie! Odniosę się do pytań, jakie pojawiły się w poszczególnych obszarach dotyczących materii ustawy. I tak co do podniesionego tematu związanego z zagrożeniem obniżenia poziomu edukacji, to chcę poinformować, że utworzenie szkoły podstawowej, w której będą umieszczane klasy na drugim etapie edukacji, klasy IV-VIII, z jednoczesnym obligatoryjnym posiadaniem przynajmniej jednej szkoły podstawowej filialnej stanowi szansę dla całej społeczności na zapewnienie dogodnych warunków nauki na możliwie najwyższym poziomie, jak również na te działania społeczne, o których tutaj dzisiaj była mowa. Jeszcze będziemy do tego nawiązywać. Rozwiązanie to ma przede wszystkim charakter fakultatywny. To dana społeczność przez wybrane władze decyduje o skorzystaniu bądź nie z projektowanej możliwości. Wrócę jeszcze dzisiaj do tego obszaru na koniec mojego wystąpienia poprzez przywołany przypadek gminy Koziegłowy w moim województwie śląskim. Rozwiązanie to sprzyja pozyskiwaniu najlepszych nauczycieli przedmiotów przez umożliwienie im zatrudnienia w pełnym wymiarze, co jest w zasadzie nieosiągalne w małej szkole wiejskiej. Umożliwia również bardziej efektywne wykorzystanie zasobów lokalowych szkoły podstawowej przez stworzenie nowoczesnych, dobrze wyposażonych pracowni w szkole położonej blisko domu rodzinnego, co jest bardzo ważnym elementem tej ustawy. Należy również zauważyć, że projekt ma na celu utrzymanie rzeczywiście równego dostępu do edukacji przez zapewnienie bardziej efektywnych rozwiązań organizacyjnych. Brak reakcji ustawodawcy mógłby przyczynić się do tego, że w gminach wyludniających się nie tylko równy dostęp do edukacji byłby praktycznie nieosiągalny, lecz również edukacja na wysokim poziomie stałaby się niedostępna dla uczniów szkół wiejskich i szkół znajdujących się w małych miastach. Co do dyskryminującego zapisu dotyczącego kształcenia dwujęzycznego, to obowiązujące przepisy Prawa oświatowego przewidują, że w pierwszej kolejności do oddziału dwujęzycznych przyjmuje się uczniów tej szkoły. Rozwiązania tej ustawy dają możliwość równego dostępu uczniów, również innych klas, więc tutaj nie może być mowy o elitarności. Ta ustawa zapewnia równy dostęp uczniów do tego obszaru dotyczącego kształcenia dwujęzycznego. Co do pytania dotyczącego pozbawienia kompetencji kuratorów oświaty, to tutaj w ogóle jest chyba niezrozumienie tematyki i tego, co jest zapisane w ustawie. Przede wszystkim, mając na względzie dotychczasowe doświadczenia z wyrokami sądów, wzmacniamy kuratora oświaty tak, aby nie był on postrzegany jako organ, który sprawdza tylko zgodność z prawem decyzji samorządów. To jest zadanie dla wojewodów. Dlatego też w przypadku zamiaru likwidacji lub przekształcenia samorządowego przedszkola, szkoły lub placówki, zmiany sieci szkół, zmiany zakresu obwodu szkoły, tworzenia zespołu, w którym będzie więcej niż jedna szkoła podstawowa, nie tylko będzie konieczność uzyskania przez jednostkę samorządu terytorialnego pozytywnej opinii kuratora oświaty, lecz także dodatkowo wzmocniono go poprzez wyraźne wskazanie, czego oprócz kwestii formalnych ma dotyczyć opinia kuratora. Określiliśmy także, jakie warunki musi spełnić samorząd planujący zmiany organizacyjne w lokalnej oświacie. Proponujemy zrezygnować z opiniowania zmian w uchwałach sieciowych, jeżeli zmiany te były już wcześniej opiniowane przez kuratora. Było to podwójne działanie stosowane w praktyce. Po co kurator ma opiniować zmiany w sieci szkół lub przedszkoli, jeżeli zmiana ta wynika z wcześniej pozytywnie zaopiniowanej likwidacji szkoły lub zmiany jej siedziby. Ważne, żeby w przypadku szkoły podstawowej kurator mógł wpływać na nowy obwód szkoły. Chcę również odnieść się do pytania, które nie dotyczy materii tej ustawy - nie wiem, skąd pojawiło się w dyskusji - co do opiniowania arkuszy organizacyjnych. Nic się nie zmienia. Kuratorzy dalej opiniują. Takiej regulacji w tej ustawie nie ma i to w ogóle nie jest ta ustawa. Co do finansowania samorządów, szanowni państwo i panie marszałku, to ustawa o finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego, która weszła w życie, zmieniła dotychczasowy system finansowania jednostek samorządu terytorialnego i wprowadziła do porządku prawnego regulacje zapewniające stabilny system finansowania jednostek samorządu. Spowodowała też zwiększenie dochodów samorządu w sposób systemowy. Łączny skutek finansowy wynikający z ustawy dla jednostek samorządu terytorialnego jest pozytywny. W perspektywie dekady dochody samorządów wzrosną bardzo znacząco, bo o ponad 345 mld zł. Natomiast łączna kwota potrzeb oświatowych na rok 2026 wynosi 114 950 mln zł. Dla porównania w roku 2026 nakłady na oświatę, czyli subwencja oświatowa, wynosiły 66 mld zł. Przez 8 lat rządów Prawa i Sprawiedliwości wzrost nakładów był na poziomie 64%, a przez 3 lata rządów koalicji demokratycznej ten wzrost wynosi już 73%. Z uwagi na wyższe koszty kształcenia uczniów w szkołach położonych na terenach wiejskich i w małych miastach dla Ministerstwa Edukacji Narodowej zawsze było ważne wspieranie organów prowadzących szkoły podstawowe o małej liczbie uczniów. Rozwiązania zastosowane w algorytmie podziału potrzeb oświatowych, polegające na wsparciu samorządów prowadzących małe szkoły poprzez zastosowanie wagi dla małych szkół podstawowych, mają za zadanie zachęcić samorządy do prowadzenia takich szkół i powstrzymać je od ewentualnych decyzji o przekazaniu szkoły lub jej likwidacji. Przykładem rozwiązań wspomagających samorządy jest zwiększenie od roku 2026 wartości wagi P3 z poziomu 0,4 do poziomu 0,5, tj. o 25%, co przekłada się na wzrost naliczonych środków finansowych średnio o 1 tys. zł na jednego ucznia. Dodatkowe środki finansowe naliczone w ramach potrzeb oświatowych na 2026 r. na finansowanie małych szkół oraz szkół i przedszkoli położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców łącznie wynoszą 8,1 mld zł. Kwota ta stanowi 7% kwoty potrzeb oświatowych na 2026 r. i jest to znaczące wsparcie jednostek samorządu terytorialnego prowadzących małe szkoły. Co do sytuacji nauczycieli, to ta ustawa również znacząco poprawia sytuację nauczycieli w obszarze prawa pracy i organizacji pracy. Celem ustawy jest przede wszystkim stworzenie warunków do zachowania małych szkół w ich środowisku lokalnym, aby najmłodsi uczniowie mogli uczyć się jak najbliżej miejsca zamieszkania. Zaproponowane w projekcie rozwiązania pozwolą na połączenie małych szkół jako filii ze szkołą podstawową i utworzenie większej jednostki organizacyjnej, która stanie się pracodawcą dla wszystkich nauczycieli. Tym samym nauczyciele zatrudnieni wcześniej w kilku małych szkołach na cząstki etatów po zmianach organizacyjnych, które daje ta ustawa, będą mogli być zatrudnieni u jednego pracodawcy w większym wymiarze. Taka zmiana daje korzystne uprawnienia pracownicze i poprawia stabilność zatrudnienia, przepisy regulujące te uprawnienia odnoszą się bowiem do pełnego zatrudnienia. Są to np. możliwość zatrudnienia w drodze mianowania, możliwość skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia, korzystniejsze rozwiązania w zakresie uprawnienia do dodatku za wysługę lat, korzystniejsze rozwiązania w zakresie uprawnienia do odprawy emerytalnej, uprawnienia do nagrody jubileuszowej, możliwość korzystania z płatnego urlopu w celu dalszego kształcenia. Korzystniejsze dla nauczycieli będą również warunki wynikające z organizacji pracy. Chodzi o jeden plan zajęć uwzględniający realizację zadań w kilku siedzibach szkoły oraz terminy rad pedagogicznych czy też innych wydarzeń, które będą planowane przez jednego dyrektora szkoły. Jednocześnie należy podkreślić, że przede wszystkim możliwość zastosowania przez samorząd zaproponowanych zmian organizacyjnych przyczyni się do ochrony szkoły przed likwidacją i tym samym ochrony miejsc pracy dla nauczycieli. Szanowni Państwo! Kolejny obszar to rozwiązania zawarte w projekcie ustawy pozwalające na pozostawienie edukacji jak najbliżej domu rodzinnego. Przypomnę, że pojawiało się to również tutaj, w debacie nad zamykaniem szkół. Gdyby przyjąć tę narrację, która pojawiała się w pytaniach posłów Prawa i Sprawiedliwości, co do odpowiedzialności ministra edukacji za liczbę zlikwidowanych szkół przez samorządy, to pełnienie przez ministra funkcji organu wyższego stopnia w stosunku do kuratora oświaty oznacza, że nasi poprzednicy, czyli poprzednicy obecnego ministra edukacji, odpowiadają za zlikwidowanie przez 8 lat 1435 szkół dla dzieci i młodzieży prowadzonych przez samorządy. Tylko w roku 2020, a nie był to rok wyborczy, zlikwidowano 274 szkoły. Przez 8 lat obserwowaliśmy również ciągnące się latami próby uzyskania przez niektóre samorządy ostatecznej opinii kuratora oświaty. Powodem takiego stanu był m.in. fakt, że skargi na rozstrzygnięcie ministra trafiają do jednego wojewódzkiego sądu administracyjnego w Warszawie. W latach 2016-2023 do sądu administracyjnego w Warszawie trafiło 178 skarg wniesionych przez jednostki samorządu terytorialnego. Wspomnę, że tylko w 100 przypadkach wyroki sądu były niekorzystne dla ministra i kuratora. Obecnie obowiązujące rozwiązania, które stosują jednostki samorządu terytorialnego w przypadku zamiaru likwidacji szkoły, się wyczerpały. Należy zastąpić wysyłanie listów poleconych zawierających powiadomienie o likwidacji szkoły - w tym przypadku są zaproponowane konsultacje społeczne, które też są podważane - obowiązkiem bezpośredniego spotkania przedstawiciela samorządu, wójta czy burmistrza z rodzicami uczniów. Chodzi o obowiązek przedstawienia lokalnej społeczności pełnej informacji, jakie są powody likwidacji szkoły i dlaczego wybrano akurat tę szkołę. Rodzic musi też wiedzieć na 6 miesięcy wcześniej, do której szkoły jego dziecko będzie chodziło w następnym roku szkolnym, gdzie będą przystanki autobusu, jak długo będzie trwał kurs, gdzie i kiedy należy złożyć wniosek o zajęcia świetlicowe, jeśli będą potrzebne, oraz czy dziecko oprócz ciepłego obiadu będzie mogło liczyć na podwieczorek w szkole. To jest bardzo ważne, jeżeli chodzi o racjonalne odżywianie. To wszystko, szanowni państwo, jest w tym projekcie. Jest też temat, który pojawił się w dyskusji, czyli zamiar likwidacji przez gminę Koziegłowy szkoły w Siedlcu Dużym. Procedowanie nad wnioskiem, tak jak zawsze, rozpocznie się od opinii kuratora, natomiast to jest raczej wewnętrzne pytanie w Prawie i Sprawiedliwości, ponieważ tą gminą rządzi Prawo i Sprawiedliwość. Burmistrz tej gminy jest członkiem Prawa i Sprawiedliwości, więc można tę sprawę rozstrzygnąć wewnętrznie. Panie marszałku, dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia