Krystian Łuczak

Szanowna Pani Marszałkini! Szanowni Państwo! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, druk nr 2160. Marszałek Sejmu zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu skierował w dniu 20 stycznia 2026 r. powyższy projekt ustawy do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu do pierwszego czytania. Proponowany projekt zmian w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika z potrzeby dostosowania przepisów regulujących obrót dobrami kultury pochodzącymi spoza obszaru Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do regulacji prawa Unii Europejskiej. Chodzi o to, by przepisy prawa unijnego stosowano bezpośrednio w polskim porządku prawnym. Projektowana nowelizacja wypełnia lukę, która istniała dotąd w polskim systemie prawnym. Rozporządzenie unijne dotyczące przywozu dóbr kultury obowiązuje bezpośrednio, jednak bez krajowych przepisów sankcyjnych nie było możliwości skutecznego egzekwowania części obowiązków nałożonych na importerów. Z punktu widzenia ochrony dziedzictwa szczególnie istotne są trzy elementy proponowanych zmian. Po pierwsze, projekt przewiduje wskazanie organu właściwego do wydawania pozwoleń na przywóz dóbr kultury. Powierzenie tej kompetencji ministrowi właściwemu do spraw kultury zapewnia spójność systemu, ponieważ ten sam organ odpowiada już za procedury wywozowe. Rozwiązanie to sprzyja jednolitości decyzji administracyjnych oraz stabilności praktyki stosowania prawa. Po drugie, projekt wprowadza odpowiedzialność karną za przywóz dóbr kultury bez wymaganego pozwolenia oraz za składanie nieprawdziwych oświadczeń w procedurze importowej. Fałszywa dokumentacja stanowi jeden z podstawowych mechanizmów legalizowania obiektów pochodzących np. z rabunku stanowisk archeologicznych. Sankcje przewidziane w projekcie odpowiadają ciężarowi tego rodzaju naruszeń. Po trzecie, projekt zamyka istotną lukę dotyczącą sytuacji, gdy obiekt przywożony czasowo, np. na targi sztuki, pozostaje w Unii Europejskiej po sprzedaży bez dopełnienia obowiązków legalizujących jego dalszy pobyt. Dotąd brakowało skutecznego mechanizmu sankcjonującego takie sytuacje. Istotna jest również zmiana w zakresie wywozu dóbr kultury poza terytorium Unii Europejskiej. Dotychczas obowiązujące przepisy przewidywały sankcje wyłącznie w odniesieniu do zabytków w rozumieniu przepisów krajowych, podczas gdy prawo Unii Europejskiej posługuje się szerszą kategorią dóbr kultury. Proponowana nowelizacja usuwa wskazaną niespójność. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 23 stycznia 2026 r. wnosi o przyjęcie przedstawionego projektu ustawy. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia