Agnieszka Dziemianowicz-Bąk

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk: Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Zawód psychologa to jest zawód zaufania publicznego. Korzystając ze wsparcia psychologicznego, chcemy mieć prawo do rzetelnej informacji na temat wykształcenia osoby, która nam tego wsparcia udziela. Chcemy mieć pewność, że osoba wykonująca zawód psychologa ma do tego odpowiednie kwalifikacje, że kieruje się zasadami etyki, że podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Nasze zdrowie, nasze życie to nie jest zabawa czy igraszka dla szarlatanów, pozorantów czy samozwańczych ekspertów. To jest oczywiste, że osoba tytułująca się lekarzem ukończyła wymagające studia, specjalizacje, przeszła wszystkie wymagane etapy na drodze do miejsca, w którym udzielane są świadczenia medyczne. To możemy zweryfikować. W przypadku wsparcia psychologicznego do tej pory nie mieliśmy jednak takiej możliwości. Obowiązująca obecnie ustawa sprzed przeszło 20 lat w praktyce nie funkcjonuje i nie zabezpiecza interesów osób, które korzystają lub chciałyby skorzystać ze wsparcia psychologicznego. Dlatego właśnie postanowiliśmy stworzyć od podstaw zupełnie nowy projekt ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów, projekt, który odpowiada na potrzeby i oczekiwania zarówno korzystających z pomocy, jak i udzielających świadczeń psycholożek i psychologów. Nie tworzyliśmy tego projektu na kolanie, nie powstawał on w zamkniętym gabinecie. Nie powstawał na zasadzie: nam się wydaje, że tak powinno być. Wręcz przeciwnie, wspólnie ze środowiskiem psychologów wypracowaliśmy propozycje zupełnie nowych rozwiązań. W pracach uczestniczyli, oprócz strony społecznej, także rzecznik praw obywatelskich, rzecznik praw dziecka, organizacje pozarządowe i przedstawiciele środowiska akademickiego. Ten projekt budzi wiele emocji, co chyba najlepiej dowodzi, że jest on ważny, potrzebny, pilny i doniosły. Po pierwszym czytaniu w Sejmie i podczas prac komisji w przestrzeni publicznej pojawiło się wiele informacji, ale chyba nie mniej rozmaitych spekulacji czy wątpliwości. Znaczna część, co pokazują także pytania państwa posłów, za które serdecznie dziękuję, dotyczyła kwestii psychoterapii. Dlatego chciałabym zacząć odpowiedź na pytania od tych właśnie informacji. Chciałabym bardzo, żeby jednoznacznie wybrzmiało, że celem projektu ustawy jest precyzyjne określenie zakresu działań zawodowych psychologa, a nie definiowanie czy regulowanie psychoterapii. Projekt ustawy o zawodzie psychologa w żadnym wypadku nie blokuje i nigdy nie było intencją, żeby blokował prace nad odrębną ustawą o zawodzie psychoterapeuty czy jakiegokolwiek uregulowania tego zawodu. Jednocześnie zdajemy sobie sprawę, że pominięcie psychoterapii w tej ustawie, w regulacji zawodu psychologa byłoby niebezpieczną luką prawną - do tego dopuścić nie możemy. Dlatego psychoterapia w tym projekcie jest ujęta, jednak wyłącznie jako czynność wykonywana przez psychologa posiadającego odrębne uprawnienia psychoterapeutyczne, co podniesie standardy i bezpieczeństwo odbiorców. Co ważne, projekt nie sprowadza psychoterapii tylko do usługi wykonywanej przez psychologów, bo osoby niebędące psychologami mogą ją wykonywać, jeśli mają odpowiednie uprawnienia. Naszym priorytetem było, jest i pozostanie bezpieczeństwo ludzi: pacjentów, klientów, czyli odbiorców świadczeń psychologicznych. Wszyscy zasługujemy na to, żeby w trudnej sytuacji życiowej mieć pewność, że osoba udzielająca wsparcia ma do tego prawo i ma kwalifikacje. Chcemy mieć gwarancję, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości możemy je zgłosić i że zostaną rozpatrzone. Szanowni Państwo! Przygotowany w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt ustawy definiuje, czym są świadczenia psychologiczne oraz określa, kto będzie mógł ich udzielać. Pozwoli to każdemu sprawdzić, czy osoba nazywająca się psychologiem faktycznie ma do tego prawo. Konieczne będzie uzyskanie wpisu do rejestru psychologów po ukończeniu studiów psychologicznych I i II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich. Posługiwanie się tym tytułem przez osoby nieuprawnione będzie karalne. Wprowadzone zostaną przepisy związane z powstaniem, organizacją i uprawnieniami samorządu zawodowego psychologów. Samorząd będzie reprezentował psychologów oraz dbał o prawidłowe wykonywanie tego zawodu, m.in. poprzez ustalanie i egzekwowanie zasad etyki zawodowej. Nadzór nad samorządem będzie sprawował minister rodziny, pracy i polityki społecznej, czyli dokładnie tak jak do tej pory. Odpowiadając na pytanie pana posła, powiem, że nic się w tej kwestii nie zmienia. Odniosę się do pozostałych pytań, które wybrzmiały na tej sali. Pojawiło się pytanie o sytuację związaną z tajemnicą zawodową i o to, co będzie po śmierci osoby, której ta tajemnica dotyczyła, czyli odbiorcy usług psychologicznych. Odpowiadam: w wypadku kwestii spornej, w razie konfliktu między osobami bliskimi i osobą zmarłą o kwestiach związanych z tajemnicą zawodową czy o jej uchyleniu będzie decydował odpowiedni sąd. Padło pytanie o pomoc psychologiczną i dopuszczenie do takiej pomocy podmiotów świadczących ją na podstawie odrębnych ustaw. To był postulat zgłoszony słusznie przez stronę samorządową. Chodzi w nim o to, żeby pracownikom socjalnym, którzy de facto świadczą pierwszą doraźną pomoc psychologiczną podczas swojej pracy, umożliwić legalne wykonywanie tej czynności, bez narażania ich na potencjalną odpowiedzialność karną. Co do kwestii opieki nad psychologiem, która była bardzo szeroko dyskutowana, to chcę powiedzieć, że wszystkie pojawiające się propozycje, sugestie, modele były szczegółowo analizowane, ale także konsultowane ze środowiskiem. Model opieki zawarty w obecnym projekcie ustawy jest wynikiem tych analiz i konsultacji, a także uwag, które były zgłaszane m.in. przez pana posła. Opieka nad psychologiem, zgodnie z zapisami w ustawie, nie będzie nadzorem i nie będzie w żaden sposób ograniczała samodzielności czy niezależności psychologa, którego ona dotyczy. Będzie czymś na kształt mentoringu, czyli wsparciem merytorycznym na początku zawodowej kariery psychologa. Było też pytanie o vacatio legis, dlaczego jest takie, a nie inne. Takie vacatio legis jest niezbędne, żeby był czas na stworzenie odpowiednich rejestrów, systemów i na powołanie od samych podstaw nowego samorządu. Tak wynika z tych wszystkich wyliczeń, musimy więc takie vacatio legis zagwarantować. Jeśli chodzi o pytanie o koszty wpisu do rejestru, to co do zasady taki koszt będzie ustalał samorząd, ale przewidujemy ograniczenie, tzn. maksymalnie 10% przeciętnego wynagrodzenia. To maksimum. To i tak jest znacząco mniej niż w przypadku innych zawodów regulowanych, ale jest takie ograniczenie. Padło pytanie o to, czy projekt był konsultowany, ile wpłynęło uwag. Tak. Szanowni państwo, uwag wpłynęło ponad tysiąc. Projekt był konsultowany przez wiele miesięcy. To projekt, którego początki czy źródła sięgają poprzedniej kadencji, kiedy w ramach zespołu parlamentarnego do spraw ustawowego uregulowania zawodu psychologa już nad tym dyskutowaliśmy. Jest, i mówię to z pełną odpowiedzialnością, wydyskutowany, wykonsultowany i współtworzony przez tych, których dotyczy - przez psychologów, psycholożki, ekspertów, akademików, tych wszystkich, którym na sercu leży dobro i bezpieczeństwo odbiorców usług psychologicznych. Nowa ustawa fundamentalnie zmieni, ale zmieni na lepsze, branżę psychologiczną. Psycholodzy i psycholożki będą mieć pewność, że nie podszywają się pod nich osoby bez właściwych kwalifikacji. Zyskają też oficjalną reprezentację w postaci samorządu zawodowego psychologów. Branża psychologiczna nie może dłużej czekać na niezbędne regulacje. Nie mogą dłużej czekać przede wszystkim osoby szukające u psychologów fachowej pomocy i potrzebujące jej już teraz. Zgodnie z przewidywaniami ekspertów co czwarty Polak, lub Polka, doświadczył lub doświadczy w swoim życiu problemów ze zdrowiem psychicznym, sytuacji, w której będzie potrzebował wsparcia psychologicznego. Wszyscy w takich sytuacjach zasługujemy na dostęp do dobrej jakości usług, do dobrej jakości świadczeń psychologicznych. Po ponad 20 latach od wejścia w życie poprzedniej, dziś martwej ustawy mamy szansę naprawdę uporządkować kwestie związane z wykonywaniem zawodu psychologa. Chciałabym bardzo serdecznie podziękować każdej posłance i każdemu posłowi, przedstawicielowi, przedstawicielce strony społecznej, wszystkim współpracownikom w ministerstwie pracy za cały trud i wkład w to, że ta ustawa powstała, że dziś ją dyskutujemy i że za moment Wysoka Izba będzie miała wielką szansę ją przyjąć. Dziękuję. Przebieg posiedzenia