Władysław Bartoszewski

Polska nie przejmuje odpowiedzialności za zbrodnie niemieckie i nigdy tego nie zrobi. Niemcy są i będą odpowiedzialni. Cały czas Niemcy mówią o swojej winie moralnej. Jeśli jest wina moralna, z punktu widzenia chrześcijańskiego jest też zadośćuczynienie. Nie ma winy bez kary. Zadośćuczynieniem jest to, co się nam należy. Wszyscy na tej sali, ogromna większość na tej sali, głosowali za tym 3 lata temu. Ale czy pan poseł w sytuacji, kiedy Niemcy w tej chwili... Pan premier Tusk chciał - i zrobił to skutecznie, bo były oddźwięki tego w Niemczech - zawstydzić Niemców. Powiedział: jeśli jesteście takim moralnym narodem, to uważacie, że nie powinniście nic zrobić dla tych ludzi? Czy pan poseł uważa, że Polska powinna pozostawić tych ludzi, żeby dożyli ostatnie swoje lata w biedzie? To tak z czysto humanitarnego punktu widzenia. Odpowiedzialność za to, co się z tymi ludźmi stało, zawsze będzie spoczywała na Niemczech. Dlatego że Niemcy przejęły... Jest kontynuacja istnienia państwa niemieckiego, tak jak istnieje kontynuacja istnienia państwa polskiego. Dlatego musimy niechętnie, ale akceptować to, co się działo w Polsce za Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Dlatego że nie odcięliśmy się, nie stworzyliśmy nowego państwa. Niestety ponosimy odpowiedzialność za decyzje, które zresztą nie zapadały w Polsce, za wszystkie inne decyzje, które podejmował komunistyczny rząd w tym kraju. Chociaż oczywiście z tym moralnie się nie zgadzamy. Ale wyraźnie chodzi o to, że tym ludziom jakoś trzeba pomóc. Znajdują się pieniądze na rozmaite grupy społeczne, które są w biedzie i w trudnych warunkach. Z całą pewnością nie zostawimy tego tematu, bo ten temat pojawia się regularnie we wszystkich rozmowach między Polską a Niemcami, na rozmaitych poziomach. Ostatnio ku zdumieniu Niemców pojawił się twardo w czasie konsultacji politycznych. Nie było to pozytywnie przyjęte przez część władz niemieckich, ale trudno. Ten temat nie zniknie, panie pośle. Będziemy się tego domagać. Ale trzeba również się zastanowić, jak tym ludziom... Można zaczekać, aż oni wszyscy umrą, i wtedy z wyższością moralną powiedzieć: daliście im umrzeć w biedzie. Ale jednak dbamy o swoich obywateli, dlatego że jesteśmy odpowiedzialnym rządem. Dziękuję. Przebieg posiedzenia