Witold Tumanowicz

Rządowy projekt ustawy, który wprowadza zmiany w Kodeksie postępowania karnego oraz szeregu innych ustaw, jest bardzo obszerny i jak wynika z jego pierwotnych założeń, miał wprowadzać rozwiązania, które w mojej ocenie budzą poważne wątpliwości pod względem zarówno prawnym, jak i społecznym. Ale po kolei. Po pierwsze, projekt przewiduje zakaz korzystania z dowodów nielegalnie zdobytych. Formalnie chodzi o to, aby państwo prawa nie opierało się na materiałach zdobytych z naruszeniem prawa, np. na nielegalnych podsłuchach. Po drugie, przewidziano ograniczenia w stosowaniu tymczasowego aresztu. Sąd będzie mógł odmówić przedłużenia aresztu, jeśli śledztwo nie jest sprawne, a wysokość kary będzie brana pod uwagę tylko przy najcięższych przestępstwach. Może to oznaczać pozostawienie poważnych sprawców na wolności w trakcie procesu. Po trzecie, zwiększona zostaje decyzyjność sądów kosztem prokuratorów. W teorii wzmacnia to niezależność, w praktyce może wydłużyć postępowanie i zmniejszyć efektywność ścigania. Po czwarte, w projekcie znalazły się poboczne wrzutki, np. dotyczące ochrony zwierząt czy przestępstw związanych z wojną na Ukrainie, co obniża przejrzystość legislacji. Istotna kwestia, na którą chcę zwrócić uwagę, a która nie może być przemilczana, to intencje projektodawców co do złagodzenia kar groźnym przestępcom. Pierwotnie proponowano zmiany polegające na uchyleniu art. 80 § 2a Kodeksu karnego. Zgodnie z opinią Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury zmiany te oznaczałyby łagodniejsze traktowanie najpoważniejszych przestępców, skazanych na kary nie krótsze niż 25 lat, czyli za zbrodnie zabójstwa czy zgwałcenia małoletnich, w zakresie rezygnacji z wydłużenia okresu próby po warunkowym przedterminowym zwolnieniu. Nie widzę żadnych argumentów za tym, aby sprawców najcięższych przestępstw, szczególnie wobec dzieci, traktować łagodniej. Oby te zapisy nie pojawiły się ponownie na etapie dalszych prac nad ustawą. Mamy wreszcie zmianę w przepisach dotyczących przestępstw związanych z wojną na Ukrainie. Rząd luzuje rygory. I znów rodzi się pytanie, czy w momencie, kiedy mamy do czynienia z realnymi zagrożeniami związanymi z przestępczością transgraniczną, naprawdę powinniśmy zmniejszać surowość prawa wobec handlarzy ludźmi, sutenerów czy porywaczy działających w kontekście wojny. Wysoka Izbo! Ten projekt jest obszerny, niejednorodny. Pod hasłem wzmacniania praworządności wprowadza się przepisy, które mogą w praktyce uderzyć w bezpieczeństwo obywateli, utrudnić ściganie przestępców i wydłużyć postępowania. Konfederacja sceptycznie podchodzi do tego projektu i będziemy obserwować, co jeszcze do tej ustawy dopiszecie. Od tego będziemy uzależniać jej poparcie. Dziękuję. Przebieg posiedzenia