Piotr Kowal

Poseł Piotr Kowal (tekst niewygłoszony): Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy przedstawić stanowisko wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, druk nr 2649. Projekt dotyczy pozornie wąskiego zagadnienia, jednak w rzeczywistości odnosi się do bardzo ważnej kwestii - standardów pełnienia funkcji publicznych w jednostkach pomocniczych gmin, takich jak sołectwa, osiedla czy dzielnice. Obecny stan prawny jest niejednoznaczny. Zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i przedstawiciele doktryny wskazują na brak wyraźnej podstawy ustawowej umożliwiającej określenie w statutach jednostek pomocniczych przesłanek wygaśnięcia mandatu ich członków. W praktyce prowadzi to do rozbieżności interpretacyjnych i niepewności prawnej. Dlatego sam kierunek uporządkowania przepisów należy ocenić pozytywnie. Nie można również ignorować argumentu, że osoby prawomocnie skazane za umyślne przestępstwa nie powinny pełnić funkcji publicznych, niezależnie od szczebla samorządu. Mieszkańcy mają prawo oczekiwać, że osoby reprezentujące ich interesy będą spełniały wysokie standardy etyczne i cieszyły się społecznym zaufaniem. Jednocześnie projekt wymaga dopracowania. W trakcie konsultacji zgłoszono uwagi, które warto uwzględnić na dalszym etapie prac legislacyjnych. Prokurator generalny zwrócił uwagę na zbyt krótki termin przewidziany na stwierdzenie wygaśnięcia mandatu. W praktyce rada gminy nie zawsze ma możliwość niezwłocznego uzyskania informacji o prawomocnym orzeczeniu sądu. W wielu przypadkach zachowanie miesięcznego terminu liczonego od dnia wystąpienia przesłanki może okazać się niewykonalne. Zasadne wydaje się więc rozważenie tego, aby termin ten był liczony od dnia powzięcia przez radę informacji o zaistnieniu okoliczności uzasadniających wygaśnięcie mandatu. Z kolei przedstawiciele samorządów zwracają uwagę na potrzebę poszanowania zasady samodzielności gmin. Wątpliwości budzi m.in. obowiązek każdorazowego przeprowadzania wyborów uzupełniających, który może generować niepotrzebne koszty organizacyjne, zwłaszcza w niewielkich jednostkach pomocniczych. Warto zastanowić się, czy ustawodawca nie powinien pozostawić gminom większej swobody w określaniu sposobu uzupełniania składu organów w statutach jednostek pomocniczych. Klub parlamentarny Lewica popiera przedstawiony projekt ustawy, ponieważ przyczyni się on do uporządkowania obowiązujących przepisów oraz wprowadzenia jednolitych standardów pełnienia funkcji w jednostkach pomocniczych gmin. Przebieg posiedzenia