Monika Horna-Cieślak

Bardzo dziękuję za możliwość zabrania głosu, przedstawienia informacji o działalności rzecznika praw dziecka w roku 2024 oraz przedstawienia uwag o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce, także za ten rok. Szanowni Państwo! Rok 2024 był rokiem bardzo ciężkiej pracy na rzecz dzieci, bo w Biurze Rzecznika Praw Dziecka liczą się tylko i wyłącznie one. Po raz pierwszy w historii urzędu zaobserwowaliśmy wyjątkowy wpływ korespondencji, czyli listów od dzieci, rodziców, obywateli, instytucji oraz organizacji pozarządowych, którzy zwracali się do rzecznika praw dziecka z prośbą o pomoc i wsparcie. W latach 2020-2023 ten wpływ był na poziomie 40 tys. pism rocznie. W 2024 r. po raz pierwszy ten wpływ wynosił ponad 60 tys. pism. Jest to wzrost o aż 50%. Mówię o tym, ponieważ w 25-letniej historii urzędu nigdy nie było tak dużego zaufania do urzędu rzecznika praw dziecka. Dodatkowo chciałabym zwrócić uwagę, że kiedy porównujemy rok 2021 do roku 2022 i rok 2022 do roku 2023, to z roku na rok ten wzrost liczby pism do rzecznika praw dziecka zwiększał się o 4%. Porównując rok 2023 do roku 2024 widzimy, że wzrost wynosi 50%. To bardzo duże zainteresowanie pracą i zaufanie do rzecznika praw dziecka. Dodatkowo, jako biuro, jesteśmy w kontakcie z obywatelami, organizacjami i instytucjami. W tym zakresie nasza aktywność również wzrosła. Kontaktujemy się z obywatelami o wiele więcej razy, bo aż o 60% częściej. W 2023 r. nasza korespondencja z obywatelami wynosiła 22 tys. pism. W 2024 r. było to już 35 tys., nasza aktywność w porównaniu z rokiem 2023 do teraz, do 2025 r,, wzrosła o 133%. Jesteśmy o wiele bardziej wydajni. Jeżeli chodzi o udział w postępowaniach przed sądami powszechnymi, rzecznik praw dziecka ma unikalne uprawnienie, czyli może w różnych postępowaniach brać udział na prawach prokuratora, zabierać głos, składać wnioski dowodowe, zajmować stanowisko końcowe. W 2023 r. takich przystąpień było 826, w 2024 r. - 1019, jest to wzrost naszej aktywności o 23%. Chcę zaznaczyć, że ten udział w postępowaniach to jest udział w bardzo trudnych sprawach, najczęściej dotyczących przemocy wobec dzieci, a także w tych sytuacjach, kiedy rodzice nie potrafią dojść do porozumienia i dobro dziecka zanika. Rzecznik praw dziecka ma także dodatkowe uprawnienie, czyli tzw. wystąpienia generalne. Kiedy rzecznik praw dziecka widzi, że prawa dziecka nie są należycie przestrzegane, kiedy prawo jest kulawe, kiedy są luki prawne, a także kiedy praktyka stosowania prawa nie jest właściwa, to występuje do właściwych instytucji z prośbą o podjęcie działań. W 2023 r. wystąpień generalnych było 27, w 2024 r. - 76, jest to wzrost aktywności o 181%. Po raz pierwszy w historii urzędu podjęliśmy się tego, aby przygotowywać projekty ustaw. Po pierwsze, przygotowaliśmy projekt dotyczący lokalnej analizy śmierci dzieci, został on przekazany do Ministerstwa Sprawiedliwości, a także projekt dotyczący właściwości nadzoru kuratorskiego w przypadku zmiany zamieszkania rodziny objętej nadzorem. Rozpoczęliśmy prace - jesteśmy na bardzo zaawansowanym poziomie tych prac - jeżeli chodzi o przeciwdziałanie bezdomności osób młodych. W dniu wczorajszym została przyjęta ustawa o dostępie do zawodu psychologa dla dzieci powyżej 13. roku życia. Bardzo serdecznie za to państwu dziękuję, ponieważ jest to projekt, który był inicjatywą młodych osób, popiera go ponad 40 organizacji młodzieżowych. Bardzo dziękuję pani posłance Marcie Golbik za to, że była wnioskodawczynią tego projektu.