Marian Zmarzły

W odniesieniu do stanu prac nad wykazami stanowisk, których celem będzie stworzenie podstawy prawnej do przyznawania emerytur górniczych pracownikom kolei górniczych, powiem, że w dniu 12 stycznia br. została opublikowana ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, która znowelizowała m.in. art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 50d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższa zmiana w zakresie ww. delegacji ustawowej wchodzi w życie 1 października 2026 r. W myśl znowelizowanego brzmienia wymienionych artykułów ustawy o emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych minister do spraw gospodarki surowcami energetycznymi w porozumieniu z ministrem do spraw zabezpieczenia społecznego opracują rozporządzenia wykonawcze dotyczące m.in. wykazu stanowisk kierownictwa ruchu dozoru, ruchu kopalni siarki i węgla brunantnego, na których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą, wykazu prac wykonywanych w górnictwie, stanowisk, w których zatrudnienie jest pracą górniczą, oraz zasad organizacji pracy w górnictwie, w tym zasad ewidencjonowania tej pracy przez pracodawców. Uprawnienia emerytalne pracowników zatrudnionych w kopalniach węgla brunatnego wymagają głębokiej analizy, gdyż zagadnienie uprawnień emerytalnych pracowników zatrudnionych w tych kopalniach wymaga każdorazowo odrębnej oceny z uwagi na specyfikę danego zakładu górniczego. Każdy zakład górniczy prowadzący wydobycie węgla brunatnego charakteryzuje się odmiennymi warunkami prowadzenia robót górniczych wynikającymi z uwarunkowań geologicznych i zastosowanej technologii. W konsekwencji występują tam różne stanowiska pracy, w tym nazewnictwo oraz związane z nimi obowiązki. Kluczowe znaczenie podczas prac mają dwa elementy: miejsce pracy oraz rodzaj wykonywanej pracy. Miejsce pracy co do zasady stanowi odkrywkowy zakład górniczy, którego granice są określone w planie ruchu zakładu górniczego, zgodnie z definicją zawartą w art. 6 ust. 1 pkt 18 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Kwalifikacja rodzaju pracy wymaga natomiast szczegółowej analizy, w szczególności tego, czy dana osoba wykonuje czynności w ruchu zakładu górniczego oraz czy są one realizowane w warunkach technicznych, technologicznych i geologicznych tożsamych z warunkami, w jakich pracują inni pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu górniczego. Istotne jest ustalenie, czy osoba ta narażona jest na czynniki szkodliwe i zagrożenia naturalne występujące w danym zakładzie, charakterystyczne dla tego zakładu. Każda sprawa i każdy przypadek wymagają tutaj indywidualnej oceny i weryfikacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności w oparciu o dokumentację zakładową, w tym szczegółowy opis stanowiska pracy danej osoby. W związku z licznymi apelami pracowników i organizacji społecznych dotyczących ujęcia w przedmiotowych rozporządzeniach pracowników transportu kolejowego Ministerstwo Energii przeanalizuje wszystkie kwestie związane z pracą wykonywaną przez pracowników realizujących transport kolejowy węgla. Ewentualne przyznanie emerytur górniczych pracownikom transportu kolejowego m.in. w Kopalni Węgla Brunatnego Konin będzie przedmiotem szczegółowej analizy i weryfikacji podjętej przez Ministerstwo Energii, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Wyższy Urząd Górniczy. Z uwagi na szczegółowy charakter sprawy muszą być brane pod uwagę miejsca wykonywania prac: czy są one wykonywane w polu odkrywki czy poza nim oraz czy prace w przodku są przy obsłudze pomocniczego sprzętu technologicznego - tam są spycharki, wyładowarki, koparki jednonaczyniowe, w bezpośrednim sąsiedztwie na poziomie roboczym są też koparki wielonaczyniowe, zwałowarki, przenośniki taśmowe. W Ministerstwie Energii aktualnie trwa analiza wykazu stanowisk kierownictwa ruchu dozoru w ruchu kopalni siarki i węgla brunantnego, w których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą. Chcemy, by ta aktualizacja wykonana była możliwie szybko, jednak szczegółowo, i chcemy uruchomić ścieżkę legislacyjną związaną z wydaniem rozporządzeń. Jesteśmy bardzo świadomi, jak ważne jest to rozporządzenie dla tej grupy pracowników kopalni węgla brunantnego. Dziękuję. Przebieg posiedzenia