Maciej Wróbel

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Wydawać by się mogło, że ta ustawa nie powinna tutaj, na sali plenarnej, nas dzielić, bo przecież dotyczy ochrony dóbr kultury. A jednak. Spieszę więc wyjaśnić kilka kwestii, które wzbudziły wśród państwa posłów największe kontrowersje. Zacznę od tego, że w naszych przepisach obecnie obowiązujących nie ustanowiono dotychczas obowiązku uzyskiwania pozwolenia na przywóz zabytków i dóbr kultury z zagranicy. Przywóz zabytków był możliwy pod warunkiem jego legalnego wywozu z kraju trzeciego. I to teraz zmieniamy. Co prawda stały wywóz zabytków i dóbr kultury jest ograniczony koniecznością uzyskania pozwolenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego, działającego w zależności od okoliczności sprawy, na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w sprawie wywozu dóbr kultury. Biorąc pod uwagę ostatnie 5 lat, minister kultury i dziedzictwa narodowego prowadzi średnio rocznie ok. 75 postępowań w sprawie wniosków o wydanie pozwolenia na stały wywóz zabytku za granicę. W trakcie roku kilka przypadków jest wykrywanych jako próba wywozu nielegalnego. Państwo posłowie pytaliście o przewidywane koszty tej procedury. Samo zgłoszenie jest bezkosztowe. Działa już europejski system Import of Cultural Goods, to się tak nazywa, w skrócie ICG. System ten został stworzony przez Komisję Europejską. Służy on właśnie do składania wniosków o pozwolenie na przywóz dóbr kultury. W tym systemie w naszym kraju zarejestrowało się już 14 podmiotów: sześć muzeów, jeden instytut, cztery instytucje prywatne oraz trzy osoby fizyczne. Na zatwierdzenia czekają konta trzech muzeów. W związku z tą procedurą, o co pytał pan poseł Skwarek, ani w Narodowym Instytucie Dziedzictwa, ani w resorcie kultury i dziedzictwa narodowego nie jest planowane zwiększenie zatrudnienia. (Poseł Sławomir Skwarek: To pani minister kłamała.) Pytaliście też państwo o restytucję, dużo było różnych kwestii - pan poseł Tumanowicz, pan poseł Skwarek - także pytając w kontekście departamentu. Rzeczywiście departamentu restytucji nie ma, ale jest wydział restytucji w Departamencie Dziedzictwa Kulturowego, który się zajmuje tymi kwestiami. W ciągu ostatniego roku przeprowadziliśmy 20 postępowań, w tym zakończyliśmy jedno z największych we współczesnej historii Polski. Odzyskaliśmy 73 pergaminowe krzyżackie dokumenty o wartości 77 mln zł. Najstarszy jest z 1215 r. Od roku 2008 resort kultury odzyskał 879 dóbr kultury. Prowadzimy w tej chwili 200 spraw w 18 krajach. Jutro mam rozmowę, zaplanowaną dużo wcześniej, z ambasadorem Niemiec w sprawie kolejnych wniosków restytucyjnych, które złożyliśmy. Jeśli chodzi o samą nowelizację ustawy, trzeba właściwie przypomnieć kilka najważniejszych kwestii. Są to oczywiście: określenie organu właściwego w sprawach przywozu dóbr kultury spoza obszaru Unii Europejskiej, będzie to minister kultury i dziedzictwa narodowego, i wprowadzenie sankcji karnych za naruszenie przepisów. Tak że rozszerzamy ten katalog, nie mówimy wyłącznie o zabytkach. Mówimy o dobrach kultury, które stanowią dużo szerszy katalog dzieł, które są przywożone. Głęboko wierzę, że nowelizacja ustawy jest przede wszystkim potrzebna i bardzo ważna, ponieważ, co już dzisiaj wybrzmiało z sejmowej mównicy, obrót dobrami kultury to obrót naprawdę wielkimi pieniędzmi. Przecież zdarza się, znane są takie przypadki na świecie, że nielegalny obrót dobrami kultury wspiera działania terrorystyczne. Stąd konieczna jest kontrola państwa. Ta kontrola to jest po prostu wymóg zgłoszenia, a w skrajnych przypadkach wymóg uzyskania pozwolenia. Chodzi o to, żeby kontrola była pełna, żeby można było zadbać o to, aby nie handlowano nielegalnie dobrami kultury. Mówimy o przywozie dóbr kultury, szanowni państwo posłowie, spoza Unii Europejskiej, czyli np. z Wielkiej Brytanii, USA, Rosji, z innych krajów. Do prawej strony sali: szczycicie się państwo restytucją prowadzoną za waszych rządów, a mówicie, że nie chcecie poprzeć tak dobrych i ważnych przepisów. Tylko przypomnę, że efektem projektowanej ustawy będzie zmniejszenie obrotu pozyskiwanymi niezgodnie z prawem dobrami kultury, eliminowanie z obrotu dobrami kultury nieuczciwych sprzedawców, działanie prewencyjne wobec potencjalnych naruszeń prawa unijnego w zakresie przywozu i wywozu dóbr kultury oraz zmniejszenie nielegalnego obrotu dobrami kultury pozyskanymi w wyniku konfliktów wojennych, a tym samym ograniczenie możliwości finansowania działań wojennych lub terrorystycznych z wpływów ze sprzedaży tych dóbr. Dziękuję. Przebieg posiedzenia