Anita Sowińska

Szanowna Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Zanim odpowiem na państwa pytania, dziękuję bardzo za nie. Może zacznę od pani poseł Paluch, która wypowiedziała się na początku i niestety sama sobie przeczyła. Chciałabym przypomnieć, że butelki wielokrotnego użytku zostały wprowadzone do centralnego systemu kaucyjnego za kadencji PiS-u. Oczywiście my poparliśmy to rozwiązanie. Uważam, że jest ono jak najbardziej zasadne. Natomiast to rozwiązanie było już w 2023 r., a więc my absolutnie nic nie zmieniliśmy w nowelizacji w 2024 r. Był szereg innych zmian, m.in. podążanie kaucji za butelką, dlatego że brak tego przepisu w ustawie z 2023 r. mógł prowadzić do defraudacji. Oczywiście my to naprawiliśmy. Chcę też zdementować wypowiedzi kilkorga posłów, że jakoby małe firmy będą eliminowane, a preferowane będą duże firmy. Jest to absolutnie nieprawda. Jest to dezinformacja. Widzimy oczywiście te wszystkie zgłoszenia, wszystkie pisma. Bardzo wielu małych producentów, zarówno browarów, jak i producentów wód mineralnych, uzdrowisk zgłaszało się do nas. Po prostu zgłaszali jeszcze nieprzygotowanie do wdrożenia tego systemu. Dlatego ten 2-letni okres, przedłużenie tego okresu przejściowego było konieczne. Chciałabym powiedzieć, że system kaucyjny to duża logistyczna zmiana i być może ta zmiana, jeżeli chodzi o szklaną butelkę wielokrotnego użytku, jest nawet większa niż w przypadku butelek i puszek aluminiowych jednorazowych. Jeżeli chodzi o pytanie pana posła Witolda Tumanowicza, to chciałabym uspokoić i pocieszyć pana posła, że te informacje, które pan miał, są już absolutnie nieaktualne. Po miesiącu rzeczywiście było to, co pan przedstawił, natomiast po 2 miesiącach, czyli na koniec listopada, zostało zwrócone 0,5 mln butelek i puszek. W detalu było 2,5 mln, natomiast wprowadzonych do obrotu, do całego łańcucha dostaw było już 60 mln butelek. Nie mam jeszcze informacji, jak to wyglądało na koniec grudnia, natomiast mamy już wstępne informacje od operatorów systemu, że to rośnie wykładniczo. Tak że to pokazuje, że system naprawdę bardzo szybko się rozwija i bardzo się z tego cieszymy. Proces wprowadzania tych butelek, tu mówię o jednorazowych butelkach i jednorazowych puszkach, będzie postępował przez cały ten rok, dlatego tutaj nie można się odnosić do efektywności. Nie można po prostu liczyć procentów, dlatego że cały czas ten mianownik się zmienia. Sprawa matematyki. Po prostu my będziemy mogli sprawdzić, jak ten system działa, i zewaluować go tak naprawdę po roku funkcjonowania. Jeżeli chodzi o pytanie pana posła Krzysztofa Mulawy, to dziękuję panu posłowi za te słowa, że walczyłam. Nadal walczę i nadal będę walczyć. Oczywiście centralny system kaucyjny również dla butelek wielokrotnego użytku ma swoje zalety. Przede wszystkim on jest prostszy dla klienta, natomiast my musimy też patrzeć na to z biznesowego punktu widzenia. Wspomniała o tym pani posłanka Lenartowicz i wspomniało o tym też wielu innych posłów i posłanek, że musimy patrzeć też na to, jak przedsiębiorstwa, szczególnie ten mały i średni biznes, są przygotowane do tej zmiany. Absolutnie zaprzeczam: żadnego szantażu nie było. Był dialog. Był to trudny dialog, jak zawsze w przypadku takich trudnych ustaw odpadowych, ale to był zdecydowanie dialog. Jeżeli chodzi o pytania pana posła Połuboczka, to też dementuję twierdzenie, że system nie działa. On działa. Te liczby, które podałam na początku, o tym świadczą, a wskazania będą coraz lepsze. Wiemy to już z rynku. Jeżeli chodzi o DPR-y, to panie pośle, trzeba czytać, trzeba oglądać. Przy DPR-ach naprawdę jest bardzo dużo nieprawidłowości i my musimy ten system zmienić. To nie jest dobry system. Polska jako jedyna w Unii Europejskiej ma system oparty na DPR-ach, tak że absolutnie to jest system do zmiany. Jeżeli chodzi o pytania pana posła Grzegorza Lorka, to też dementuję. To jest w mojej ocenie dezinformacja, że system promuje wielkich i nie promuje odzysku. Absolutnie tak nie jest. Jest to system sprawdzony również w innych krajach. On jest środowiskowo przyjazny, powoduje zmniejszenie emisji CO 2, oczywiście przy założeniu efektywności, jeżeli tych butelek będzie więcej, i to pokazują również raporty z innych krajów. Tak że absolutnie proszę nie rozprzestrzeniać takich niesprawdzonych informacji. Jeżeli chodzi o panią poseł Czechak, pani poseł Lidia Czechak pytała o analizy. Tych analiz jest sporo. Oczywiście nie mam wszystkiego w głowie, natomiast przypominam sobie analizę, raport Fundacji Ellen MacArthur, która specjalizuje się w gospodarce obiegu zamkniętego. Zwracano tam uwagę m.in. na to, że aby butelki wielokrotnego użytku, generalnie opakowania wielokrotnego użytku były bardziej powszechne, potrzebne są trzy czynniki. Po pierwsze, jest to współdzielona infrastruktura, dlatego mówimy tutaj o operatorze centralnym, jest to standaryzacja opakowań jako wybór dla przedsiębiorcy, nie jako wymóg, ale jednak jako wymóg, a także są to zachęty finansowe zarówno dla konsumenta, czyli tutaj mówimy o kaucji, jak i dla przedsiębiorcy, np. w postaci opłaty produktowej. Jeżeli chodzi o pytanie pani posłanki Wioletty Kulpy, to tutaj było pytanie o to, jak kontrolujemy, i o programy marketingowe. W przestrzeni publicznej jest również dezinformacja na temat tego, że sklepy nie wydają gotówki za butelkę czy puszkę oddaną w systemie kaucyjnym. Dementuję to. Sklepy muszą wydawać, jeżeli oczywiście klient sobie tak życzy, kaucję w gotówce. Tutaj sklepom grozi kara: od 10 tys. zł do nawet 500 tys. zł, jeżeli tego nie robią. Natomiast to trzeba oddzielić, dlatego że część sklepów prowadzi swoje programy marketingowe i zbiera również butelki niepodlegające kaucji, czyli niekaucyjne. I tutaj jak najbardziej sklep ma prawo ustanowić sobie własny regulamin, ale dotyczy to opakowań, które nie mają znaku kaucji. Tak że są to również programy środowiskowe, ale nie jest to system kaucyjny. Myślę, że dlatego jest to mylone. Jeżeli chodzi o pytanie pani posłanki Klaudii Jachiry, to tutaj chciałabym zaznaczyć, że ten projekt ustawy reguluje właśnie... Tego nie było wcześniej, bo nie mogło tak być. Chodzi o dotychczasowe systemy kaucyjne, obowiązek sprawozdawczy. Tutaj również jest zewnętrzna kontrola. Traktujemy tę ustawę, ten projekt poselski jako przedłużenie okresu przejściowego. Pan Krzysztof Mulawa - ponowne pytanie. Było pytanie o wyższe poziomy... Chodzi o porównanie systemu centralnego z systemami własnymi. Chcę powiedzieć bardzo jasno, że my jako Ministerstwo Klimatu i Środowiska oczywiście bardzo doceniamy to, co robili przedsiębiorcy do tej pory, czyli te istniejące systemy, zbiórki, dlatego że one są korzystne środowiskowo. Rzeczywiście, są one bardzo efektywne. Natomiast my też mamy za zadanie przygotować nasz system do kolejnych wyzwań, dlatego że rozporządzenie PPWR nakłada nowy obowiązek: od 2030 r. w sklepach, w ofercie sklepów ma być co najmniej 10% napojów w opakowaniach wielokrotnego użytku. Żeby tak się stało, jako strona rządowa musimy myśleć o tych małych i średnich przedsiębiorstwach, tak żeby one również miały możliwość korzystania z tego dobrodziejstwa wielokrotnego użytku. Jeżeli tego nie zrobimy centralnie, to one nie będą miały szans z dużymi. Dlatego chcemy i nadal będziemy to rozwijać, również jeżeli chodzi o butelki standardowe, o czym tutaj też wspomniano. Jeżeli chodzi o pytania pana Mariusza Krystiana i pana Marka Subocza, to tutaj ponownie mam dla państwa dobrą wiadomość. Zebrano i oddano już 0,5 mln kaucji. Takie są dane na koniec listopada. Na dzień dzisiejszy na pewno jest znacząco więcej, ale oczywiście będziemy też o tym informować. Potwierdzam też, że z systemem kaucyjnym radzimy sobie bardzo dobrze, oczywiście jeżeli chodzi o opakowania jednorazowe, czyli butelki plastikowe i puszki aluminiowe. Jeżeli chodzi o pytanie pana posła Marcina Józefaciuka, to jak myślę, odpowiedziałam już w moich poprzednich wypowiedziach na ten temat. Część tych pytań była bardzo ogólna, m.in. jak zbieramy GOZ-owo. Oczywiście system kaucyjny wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym. Pokazują to doświadczenia innych krajów, które mają bardzo dobre poziomy selektywnej zbiórki, wynoszące powyżej 90%. Pytanie pana posła Piotra Kandyby, który docenia tę zmianę poselską, dotyczyło tego, gdzie funkcjonują te systemy. Tutaj nie mogę odpowiedzieć zero-jedynkowo, dlatego że te systemy się różnią od siebie, jeżeli chodzi o butelki wielokrotnego użytku. Z danych, które posiadam, wynika, że scentralizowane systemy dotyczące butelek wielokrotnego użytku funkcjonują już w Danii, Finlandii, Estonii, Chorwacji, na Łotwie, Węgrzech i Litwie. Natomiast standardowe systemy dotyczące butelek funkcjonują w Niemczech, w Estonii i na Łotwie. Pytania pani poseł Paluch i pana posła Sałka dotyczyły systemu bezparagonowego. Tutaj stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Finansów są zgodne. My uważamy, że do tego projektu ustawy powinniśmy złożyć poprawkę i albo wycofać się z tego, albo po prostu inaczej to sformułować. Tak że poddaję to pod dyskusję pań posłanek i panów posłów. Jeżeli chodzi o pytanie o terminy płatności kaucji, jest to dosyć złożony problem, tak że pozwoli pan poseł Tumanowicz, że odpowiemy później na piśmie. Tak że dziękuję bardzo. To chyba wszystko. Przebieg posiedzenia