Sebastian Gajewski

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski: Szanowny Panie Marszałku! Panie Posłanki! Panowie Posłowie! Art. 67 konstytucji gwarantuje wszystkim obywatelkom i obywatelom prawo do zabezpieczenia społecznego. Ta gwarancja oznacza nie tylko obowiązek stworzenia w przepisach prawa ochrony na czas po osiągnięciu wieku emerytalnego, na wypadek choroby czy niezdolności do pracy, ale także zapewnienia, że będzie ona dostępna dla wszystkich osób bez względu na charakter ich aktywności ekonomicznej i sposób jej podejmowania. W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uważamy, że prawo do zabezpieczenia społecznego musi być zagwarantowane w taki sposób, by zapewniało realną ochronę socjalną wszystkim zawodom i branżom oraz wszystkim formom aktywności ekonomicznej z uwzględnieniem ich specyfiki, bo tylko wtedy ochrona będzie uczciwa i dostępna, jeśli będzie uwzględniać, co robimy i jak zarabiamy, w szczególności w zawodach, branżach i formach, gdzie dzieje się to w sposób mniej typowy. W Polsce artyści, twórcy filmu, muzyki, tańca, teatru, literatury, sztuk wizualnych czy sztuki ludowej to ok. 62 tys. osób. Różni ich wiele, ale łączy to, że z rzadka podlegają ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu przez całość lub większość kariery zawodowej. Jak pokazują badania, ubezpieczeniami tymi nie jest objętych ok. 44% artystów, a z dedykowanego dla nich systemu, stworzonego jeszcze w latach 70. XX w., korzystają jedynie 102 osoby. Warto dodać, że blisko 70% artystów ma przychody poniżej średniej krajowej, a ok. 1/4 - poniżej minimalnego wynagrodzenia. Niskie przychody i brak dostępu do ochrony socjalnej to codzienność olbrzymiej części polskich artystów. To dowód na to, że państwo nie daje artystom zawodowym realnej gwarancji prawa do zabezpieczenia społecznego, ale i wyzwanie, które Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zdecydowały się podjąć. Dlatego wspólnie opracowaliśmy projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. Ten projekt dzisiaj, już na finale uzgodnień międzyresortowych - mam nadzieję, że za chwilę uda się go skierować do Stałego Komitetu Rady Ministrów, pracujemy nad tym nawet dzisiaj od samego rana - tworzy nowy model ubezpieczeń społecznych artystów zawodowych. Jego punktem wyjścia jest status artysty zawodowego, osoby, która stale, profesjonalnie wykonuje zawód artystyczny, osiąga z tego tytułu przychody i legitymuje się weryfikowalnym dorobkiem. Projekt zakłada, że status ten nada wyspecjalizowana instytucja z udziałem przedstawicieli środowiska artystycznego na wniosek i na czas określony. Bo status artysty zawodowego to rozwiązanie dla tych, którzy realnie tworzą i żyją ze swojej twórczości. Status ten będzie potwierdzeniem aktywności zawodowej, ale przede wszystkim będzie drogą do objęcia ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym, wypadkowym i ubezpieczeniem zdrowotnym. Przewidzieliśmy tu dwa zasadnicze schematy. Pierwszy schemat dla artystów, którzy osiągają przeciętne i większe przychody. Ci z tytułu statusu artysty zawodowego będą podlegali ubezpieczeniom społecznym na preferencyjnych zasadach, opłacając samodzielnie składki od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Tak ukształtowana podstawa wymiaru to niezbędna gwarancja elastyczności, bo w pracy artysty okresy z dobrymi zarobkami przeplatają się z czasem gorszych przychodów, a okresy intensywnej pracy - z czasem, gdy tej pracy jest po prostu mniej. Drugi schemat jest przeznaczony dla artystów, którzy osiągają najniższe przychody, a jednocześnie nie mają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych lub mają, ale osiągają z niego przychód niższy niż minimalne wynagrodzenie. Dla tej grupy przewidujemy prawo do dopłaty z budżetu państwa do składek, tak aby sfinansować je przynajmniej do kwoty minimalnego wynagrodzenia. Dopłata pokryje należne składki w całości albo w brakującej części do wysokości płacy minimalnej. Prawo do dopłaty będzie przyznawane na wniosek i na czas określony z możliwością odnowienia. Nowy model ubezpieczeń społecznych artystów zawodowych, tak jak każdy nowy model ubezpieczeń, to nowe procedury i nowe dokumenty, ale co ważne, bez zbędnej biurokracji. Postawiliśmy tutaj na deregulację, bo w obu ministerstwach, i w ministerstwie rodziny, i w ministerstwie kultury, jesteśmy przekonani, że artyści powinni skupić się na tworzeniu, a nie na biurokracji. Dlatego maksymalnie uprościliśmy procedury i zaproponowaliśmy przeniesienie ciężaru dokonywania zgłoszeń i rozliczeń oraz potwierdzania warunków do korzystania z tego nowego modelu ubezpieczeń z artysty objętego tymi ubezpieczeniami na Zakład Ubezpieczeń Społecznych wspierany przez Krajową Administrację Skarbową. Nie muszę dodawać, że proces będzie w całości scyfryzowany, bo wiecie, że jak przygotowujemy cokolwiek dotyczącego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to tak właśnie jest. Dzięki temu projektowi zapewnimy, by wszyscy artyści, także ci najmniej zarabiający, o których wspominała pani posłanka Daria Gosek-Popiołek, podlegali ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu i mogli korzystać ze wszystkich świadczeń, zarówno tych długoterminowych, jak emerytury, jak i tych krótkoterminowych, których brak najbardziej dotkliwie odczuwają artyści, a zatem zasiłki chorobowe, zasiłki opiekuńcze, zasiłki macierzyńskie. Projekt jest na końcu ścieżki rządowej. O jego ostatecznym kształcie rozstrzygną oczywiście Stały Komitet Rady Ministrów i sama Rada Ministrów, ale jestem przekonany, że przyniesie on jakościową zmianę, do której w stosunku do artystów zawodowych jako koalicja 15 października, ministerstwo pracy, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego się zobowiązaliśmy i zobowiązanie to chcemy jako rząd wykonać. Dziękuję. Przebieg posiedzenia