Tadeusz Wolsza

Zastępca Przewodniczącego Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Tadeusz Wolsza: Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! W imieniu Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej pragnę przedstawić rekomendację na temat dr. hab. Karola Polejowskiego, którego kolegium instytutu wybrało na kandydata ubiegającego się o stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. 20 sierpnia 2025 r. przewodniczący Kolegium IPN prof. Wojciech Polak ogłosił przyspieszony konkurs na stanowisko prezesa z uwagi na fakt, iż dotychczasowy prezes - dr Karol Nawrocki został wybrany na urząd prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Do konkursu zgłosiło się dziewięcioro kandydatów, w tym po raz pierwszy w historii dwie kobiety. Konkurs składał się z dwóch etapów. W pierwszym kolegium sprawdziło nadesłane przez kandydatów dokumenty i oświadczenia. W drugim odbyły się publiczne wysłuchania. W wyniku sprawdzenia całej dokumentacji wszyscy kandydaci zostali dopuszczeni do drugiego etapu, który doszedł do skutku 28 października 2025 r. Z grona dziewięciu kandydatów dziewięcioosobowe kolegium wybrało dr. Karola Polejowskiego bezwzględną większością pięciu głosów. Zaważyły na tym doświadczenia zawodowe kandydata - pracownika naukowego Uniwersytetu Gdańskiego, który od 2021 r. był zatrudniony w IPN i do chwili obecnej piastował stanowisko p.o. prezesa instytutu. Nie bez znaczenia okazały się również jego inne zalety, w tym wcześniejsze zatrudnienie w kilku placówkach muzealnych oraz znajomość kilku języków obcych. Kariera dr. hab. Karola Polejowskiego przez kilkanaście lat była związana z Pomorzem Gdańskim. Liceum ukończył w Kartuzach i w 1988 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie Gdańskim, początkowo na prawie, następnie na historii. Studia magisterskie ukończył w 1996 r. W latach 1996-2000 był uczestnikiem studiów doktoranckich, które ukończył ze stopniem doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie historia. Kolejny jego awans w hierarchii naukowej miał miejsce w 2017 r. i był związany z uzyskaniem habilitacji. Jeśli chodzi o zakres jego zainteresowań naukowych, to najkrócej rzecz ujmując, specjalizował się w zakresie historii średniowiecza i historii nowożytnej polskiej i powszechnej. W okresie studiów doktoranckich i po uzyskaniu doktoratu pracował m.in. na Uniwersytecie Gdańskim, w Katedrze Filologii Romańskiej i w Instytucie Historii, oraz w Ateneum, wyższej szkole w Gdańsku, na wydziale europeistyki, dziennikarstwa i komunikacji społecznej. Jego wspomniane wyżej doświadczenia z muzealnictwem były związane z pracą w Muzeum Zamkowym w Malborku na stanowisku adiunkta oraz opiekuna kolekcji militariów w latach 2016-2021. Jednocześnie w 2019 r. podjął równoległą pracę w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Kierował tam działem naukowo-edukacyjnym oraz był szefem działu tematycznego w czasopiśmie ˝Wojna i Pamięć˝. Pracę w Instytucie Pamięci Narodowej rozpoczął 29 lipca 2021 r. na stanowisku zastępcy prezesa. W zakres jego obowiązków wchodziły następujące zadania: reprezentowanie i zastępowanie prezesa, nadzór nad działalnością Biura Współpracy Międzynarodowej, nadzór nad działalnością wydawnictwa, nadzór nad działalnością Biura Badań Historycznych, nadzór nad działalnością archiwum. Wiceprezes Karol Polejowski w okresie zatrudnienia w Instytucie Pamięci Narodowej był pomysłodawcą lub współpomysłodawcą kilku ważnych inicjatyw naukowych i edukacyjnych. Jak się wydaje, za najważniejsze z ostatniego okresu - mam tu na myśli lata 2024-2025 - należy uznać ˝Archiwum zbrodni˝, Archiwum Pełne Pamięci, Kongresy Pamięci Narodowej ˝Historia mówi przez pokolenia˝ oraz ˝Szlaki nadziei. Odyseja wolności˝. Ta ostatnia inicjatywa, imponujących rozmiarów, jeśli chodzi o wydawnictwa, legitymuje się kilkunastoma publikacjami na temat Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w różnych okresach II wojny światowej. Wydarzeniem na rynku wydawniczym była również wyróżniona prestiżowymi nagrodami edycja archiwum Jana Zygmunta Robla ˝Gdy nieme groby przemawiają...˝ w czterech tomach, na które składały się artefakty i dokumenty osobiste ofiar podniesione z bezimiennych katyńskich jam grobowych i wywiezione w 1943 r. przez Komisję Techniczną Polskiego Czerwonego Krzyża. Identyczne znaczenie przypisuję zbrodni wołyńskiej, której dokumentacja przez wiele lat była ukrywana w muzeum w Tarnobrzegu i dzięki badaczom m.in. z Instytutu Pamięci Narodowej niedawno ujrzała światło dzienne w postaci dwóch tomów. Kolejne są w druku. Zasługą historyków z instytutu było również wprowadzenie do obiegu naukowego nader cennego z uwagi na skalę określenia ˝zbrodnia pomorska˝. W innych monografiach historycy podjęli tematy związane z historią ruchu ludowego, dziejami Polskiej Partii Socjalistycznej oraz Stronnictwa Narodowego. Z wydawnictw albumowych nie sposób pominąć imponującego tomu poświęconego gen. Kazimierzowi Sosnkowskiemu, którego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił patronem 2025 r. Z innych ważnych postaci albumem był uhonorowany m.in. Stanisław Mierzwa, wybitny działacz ruchu ludowego, bliski współpracownik Stanisława Mikołajczyka. Z kolei jeśli chodzi o liczne publikacje popularnonaukowe, swoich biografii zaadresowanych do młodych czytelników doczekali się wszyscy architekci niepodległości z 1918 r. Z kategorii prac interdyscyplinarnych należy wskazać na serię wydawniczą ˝Literatura i Pamięć˝, w której znajdują się tomy poświęcone Żeromskiemu, Mackiewiczowi, Piłsudskiemu i Zofii Kossak-Szczuckiej. Byłbym niesprawiedliwym recenzentem dorobku naukowego i organizacyjnego Karola Polejowskiego, gdybym pominął jego stanowisko w sprawie poszukiwania, ekshumacji i identyfikacji ofiar zbrodni stalinowskich w Polsce po II wojnie światowej. Z identycznym szacunkiem oceniam jego zaangażowanie w problem wyjaśnienia losów naszych rodaków zamordowanych w wyniku zbrodni ludobójstwa na Wołyniu. W tej ostatniej sprawie Karol Polejowski jest przedstawicielem instytutu w ramach współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jeśli chodzi o zbrodnie stalinowskie w Polsce, to Instytut Pamięci Narodowej, głównie za sprawą prof. Krzysztofa Szwagrzyka, dokonał już ponad 300 ekshumacji zakończonych identyfikacją z jednoczesnym wręczeniem not identyfikacyjnych rodzinom pomordowanych. W zakresie działalności Instytutu Pamięci Narodowej pod kierunkiem Karola Polejowskiego znajduje się również dekomunizacja przestrzeni publicznej w Polsce. Akcja o zasięgu ogólnopolskim obejmująca likwidację pomników wdzięczności Armii Czerwonej rozpoczęła się w 2022 r. i jest kontynuowana. Powyżej wymienione inicjatywy i wydarzenia realizowane przez IPN doszły do skutku dzięki zabiegom Karola Polejowskiego lub był on ich współuczestnikiem. W imieniu Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej zwracam się do Wysokiej Izby o poparcie kandydatury dr. Karola Polejowskiego w jego staraniach o stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Serdecznie dziękuję za uwagę. Przebieg posiedzenia