Władysław Bartoszewski

Wielce Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Po pierwsze, Polska od lat pozostaje zaangażowana w działania na rzecz poszanowania praw osób należących do mniejszości religijnych. Kwestia ta stanowiła jeden z priorytetów naszego członkostwa w Radzie Praw Człowieka w latach 2020-2022 oraz w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w latach 2018-2019. Z inicjatywy Polski Zgromadzenie Ogólne ONZ w maju 2019 r. przyjęło rezolucję nr 73/296 wprowadzającą Międzynarodowy Dzień Upamiętniający Ofiary Aktów Przemocy ze względu na Religię lub Przekonania, obchodzony 22 sierpnia. Na forum ONZ Polska przewodniczy również Grupie Przyjaciół Ofiar aktów przemocy ze względu na religię lub przekonania. W odniesieniu do problemu ataków... To całościowe podejście oparte na szacunku do powszechnie obowiązujących zasad prawa międzynarodowego i praw człowieka cechuje również nasz stosunek do ataków, których ofiarami padają chrześcijanie w Nigerii i innych krajach Afryki. Weryfikujemy doniesienia mówiące o zbiorczej liczbie nawet 7 tys. ofiar w 2025 r. O powadze, z jaką traktujemy ten problem, świadczy choćby to, że nie dalej jak wczoraj w swoim wystąpieniu nawiązał do tego, oprócz konfliktów w Sudanie i Strefie Gazy, wicepremier Radosław Sikorski. Pozwolą państwo, że zanim wymienię konkretne formy naszego działania, nakreślę najpierw ogólne tło zagadnienia. Spojrzenie na Nigerię wymaga przyjęcia trochę szerszej perspektywy związanej z bezpieczeństwem w tym kraju. Nigeria, która ma ok. 230 mln mieszkańców, składa się w prawie 50% z chrześcijan, z czego 3/4 to protestanci, a 1/4 - katolicy. Chrześcijanie mieszkają głównie, ale nie wyłącznie, na południu. Muzułmanie mieszkają głównie, ale nie wyłącznie, na północy. Wśród muzułmanów jest bardzo duża część ludów nomadycznych, np. Fulani, prowadzących bezustanną, trwającą już od dziesiątków lat wojnę o ziemię i wypychających lud osiadły, wśród którego zdecydowanie przeważają chrześcijanie, z terenów rolniczych po to, żeby wypasać tam bydło. Ta walka trwa już dziesiątki lat i cały czas są ofiary. Jeśli chodzi o liczbę ofiar, to oczywiście ona była największa w czasie, kiedy Boko Haram w 2009 r. zaczęło swoją zbrodniczą dżihadystyczną działalność, wprowadzając szariat na północy. Rzeczywiście ocenia się, że w ciągu ostatnich 15 lat zostało tam zabitych ok. 50 tys. chrześcijan, ale trzeba podkreślić, że ofiarami zostają również muzułmanie, tak z powodu walki o dobra i ziemię, jak i z powodów religijnych. Organizacje dżihadystyczne, które chcą wprowadzić ekstremalną formę islamu, zabijają swoich współwyznawców, którzy wyznają jego troszkę bardziej ograniczoną formę. To dzieje się regularnie. Szczytem ataków na chrześcijan był rok 2022. Teraz liczba tych ataków spada. Mogę zacytować dane. Bardzo trudno jest o rzeczywiste dane statystyczne, bo z oczywistych powodów bardzo trudno jest to tam badać, natomiast Armed Conflict Location & Event Data, organizacja, która zajmuje się tym globalnie, ocenia, porównując ataki na meczety i ataki na kościoły, że w tej chwili... W szczycie, w 2022 r., było atakowanych 3,5 razy więcej kościołów niż meczetów. Teraz ta proporcja spadła do mniej więcej 2. Liczba zabitych w tej chwili znacząco spadła, ale utrzymuje się na poziomie - w ramach obu religii - ok. 7 tys. rocznie. Przedtem było to 12 tys. rocznie. To wszystko szacunki, bo bardzo trudno jest mieć konkretne dane. Ale nie można tutaj mówić o ludobójstwie chrześcijan. Ludobójstwo to bardzo specyficzny termin prawny, którego się tutaj nie stosuje. Ponieważ mam mało czasu, powiem tylko, że MSZ oraz Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Abudży zachowują bardzo dużą aktywność w tej kwestii, monitorując sytuację, weryfikując informacje medialne, bo one są bardzo różne, i sygnalizując stałe zainteresowanie wspieraniem pokojowych relacji międzywyznaniowych i międzyetnicznych wobec władz centralnych i lokalnych. Ambasada pozostaje również w stałym kontakcie z dwoma polskimi duchownymi pełniącymi posługę w Nigerii, którzy - w tych dwóch przypadkach - nie sygnalizują problemów ze strony swoich wspólnot. Już kończę, panie marszałku. W najbliższym tygodniu konsultacje polityczne w Nigerii odbędzie podsekretarz stanu w MSZ-ecie pan Wojciech Zajączkowski. Jestem przekonany, że ta tematyka zajmie znaczącą część agendy jego rozmów, tak w MSZ-ecie, jak i w biurze doradców do spraw bezpieczeństwa narodowego. Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty: Dziękuję bardzo, panie ministrze. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski: Kończąc, w tym kontekście... Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty: Za chwilę będzie pan miał jeszcze 2 minuty, panie ministrze. Musimy trzymać się czasu. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski: Jedno zdanie, panie marszałku. Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty: Pan poseł Władysław Kurowski. Pan minister zaczeka. Będzie pan miał drugą część odpowiedzi. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski: Dobrze. To ja jeszcze mam jedną rzecz... Przebieg posiedzenia