Jarosław Neneman

Szanowni Państwo! Postaram się krótko, bo czas... trochę jesteśmy spóźnieni. Przedkładany projekt ustawy obejmuje zmiany legislacyjne, które mają na celu poprawę zdrowia publicznego. To jest jeden argument. Pan poseł się uśmiecha, ale jest drugi argument - wzmocnienie stabilności finansów publicznych, czyli mówimy o pieniądzach, bo jak mówimy o podatkach, to mówimy i o pieniądzach. I nie ma co ściemniać, że mówimy o jakichś innych rzeczach. (Poseł Ryszard Wilk: Brawo, panie ministrze!) Dwa elementy. Dla jednych z państwa być może ten element zdrowotnościowy będzie ważny, dla innych z państwa ważny będzie ten element finansowy. Tak to jest, że akurat w tym podatku, w akcyzie od różnych szkodliwych czy też ryzykownych zachowań mamy te dwa elementy. I tak naprawdę ta nowela dotyczy dwóch obszarów. Podstawowy zakres to jest opłata cukrowa oraz drobna zmiana - podatek dochodowych od osób fizycznych. I państwo pozwolą, że omówię. Opłata cukrowa. Ona obowiązuje od 2021 r. i miała ograniczyć dostępność ekonomiczną napojów słodzonych i promować prozdrowotne wybory konsumenckie. Taki był jej cel. Obecna wartość opłaty nie spełnia już tej funkcji. Jej udział w cenie napojów jest bowiem zbyt niski, aby skutecznie wpływać na zachowania konsumentów. W jednym z wyrobów - nie powiem jakim, bo to nie ma znaczenia - w napoju gazowanym słodzonym, który kosztuje 4,50, wysokość tej opłaty to jest 30 gr, czyli niecałe 7%. To nie jest argument, który mógłby skłonić konsumenta do zmiany decyzji zakupowej ani też nie skłania producenta do zmiany formuły napoju i ograniczenia zawartości cukru albo innych substancji, o których zaraz państwu opowiem. Tymczasem dane w Polsce są alarmujące. 1/4 Polaków choruje na otyłość. W latach 2020-2022 z tego powodu leczono 800 tys. pacjentów i udzielono 2 mln świadczeń. Ta liczba pacjentów wzrosła o 50% w ciągu 3 lat, a liczba świadczeń o ponad 40%. Według OECD w Polsce z powodu chorób związanych z otyłością do roku 2050 Polacy będą żyć ok. 4 lata krócej, a Polska może stracić 4,1 PKP dochodu w ciągu 30 lat, czyli średnio rocznie 3,6 mld zł. Dlatego proponujemy ograniczenie dostępności ekonomicznej słodkich napojów poprzez zmianę wysokości opłaty od środków spożywczych. Podam państwu przykłady. Proponujemy, żeby opłata stała wzrosła z 50 do 70 gr za napoje zawierające ponad 5 g cukru oraz zawierające substancje słodzące. Opłata zmienna z 5 do 10 gr za każdy gram powyżej 5 g cukru oczywiście. Planujemy też podwyższenie opłaty za kofeinę i taurynę, które występują m.in. w napojach energetycznych. I tutaj podwyżka jest bardziej istotna, z 10 gr do 1 zł, ale na to wszystko jest opłata maksymalna i ona rośnie tylko ze 1,20 zł do 1,80 zł. Te zmiany są odpowiedzią na alarmujące dane dotyczące otyłości w Polsce. Jej skutki zdrowotne i ekonomiczne są coraz bardziej dotkliwe. Znaczące zwiększenie opłaty za kofeinę i taurynę, o którym mówiłem przed chwilą, uwzględnia dodatkowe ryzyko, jakie jest związane ze spożywaniem napojów energetycznych. Chciałbym państwu też powiedzieć, że to jest pierwsza część zmian dotyczących opłaty cukrowej. To jest ta część stawkowa, którą byśmy chcieli wprowadzić szybko. Natomiast jest jeszcze część techniczna, tak to nazwijmy, która porządkuje pewne aspekty ponoszenia tej opłaty oraz rozszerza zakres. I tam ta ustawa będzie robiona już powoli, będzie półroczne vacatio legis. Tak że ci z państwa, którzy chcieliby zaatakować, że znowu wszystko jest robione na ostatnią chwilę... Tu jest drobna zmiana dotycząca stawki. Poważne zmiany, takie, które nałożą nowe obowiązki na przedsiębiorców, będą robione w innym trybie. Proponujemy też bardzo dobrą zmianę, jeśli chodzi o podatek od osób fizycznych. Ta zmiana dotyczy zryczałtowanego podatku od wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz nagród związanych ze sprzedażą premiową. Obecnie ta stawka wynosi 10% i nie wydaje się to dużym obciążeniem. Proponujemy, żeby ta stawka wzrosła do 15%. Powiem otwarcie, że zmiana ta ma charakter fiskalny i chodzi o zwiększenie wpływów do budżetu państwa. Bardzo dziękuję za pochwały. (Poseł Ryszard Wilk: Lubimy prawdę.) Mam niewdzięczną rolę, jak państwo zauważyli, bo najczęściej o tym mówię, oprócz uproszczeń, za które mnie państwo bardzo chwalą w większości przypadków - patrzę teraz w stronę największego krytyka moich dokonań deregulacyjnych, ale na szczęście go nie ma. Tak jak powiedziałem, ta zmiana ma charakter fiskalny. Proponujemy, żeby te zmiany weszły od 1 stycznia, dlatego że są wpisane w budżet. Od strony przedsiębiorców oczywiście nie będą mile widziane, ale nie powodują jakichś specjalnych utrudnień co do prowadzenia ich biznesu. Liczę na ciekawą dyskusję podczas posiedzeń komisji sejmowej i oczywiście proszę Wysoką Izbę o uchwalenie tych ustaw. Dziękuję. Przebieg posiedzenia