Maciej Duszczyk

Postaram się odpowiedzieć na większość pytań i kwestii, które tutaj padały. Natomiast chciałbym jeszcze raz z tej mównicy powiedzieć bardzo jasno: obywatele Ukrainy i żaden cudzoziemiec nie mają żadnych przywilejów w stosunku do Polaków. Tylko i wyłącznie mamy kwestie dotyczące uchodźstwa. Uchodźstwo nie dotyczy Polaków. Polacy nie mogą być uchodźcami w Polsce. A więc to jest oczywista oczywistość, cytując klasyka. Musimy sobie zdawać sprawę z jednej rzeczy. Bardzo dużo było kwestii dotyczących ochrony zdrowia. Pozwólcie państwo, że wytłumaczę, na czym polega kwestia ochrony zdrowia. Ochrona zdrowia - każda osoba, każdy cudzoziemiec, który jest w Polsce, musi płacić składkę samodzielnie lub musi być odprowadzana składka z tytułu jego zatrudnienia przez pracodawcę. Jest w ogólnym systemie. Tylko i wyłącznie w przypadku osób, które zostały uznane za uchodźców, czy to uchodźców, czy uchodźców wojennych w zależności od procedury, dostęp do ochrony zdrowia jest gwarantowany. W związku z tym nie możemy mówić o jakimkolwiek przywileju z tego powodu, że w przypadku obywateli Polski takiej sytuacji nie ma. W ustawie o ochronie zdrowia mamy bardzo dużo różnego rodzaju... (Poseł Józefa Szczurek-Żelazko: Nie ma takiej ustawy.) Dobrze. W ustawie, która reguluje kwestię ochrony zdrowia. W Polsce mamy do czynienia z kilkunastoma grupami wyłączeniowymi. Na podstawie tej ustawy te osoby, te grupy nie płacą składki, ale mają dostęp do ochrony zdrowia. Dotyczy to również osób o niskich dochodach. W przypadku decyzji samorządów te osoby mogą mieć dostęp do ochrony zdrowia. A więc tutaj naprawdę nie możemy mówić o żadnym przywileju. Z tego, co pamiętam, jest ich 19. To bardzo różne rzeczy. To dotyczy doktorantów, studentów, osób na rentach, osób niepełnosprawnych itd. (Wypowiedź poza mikrofonem) Już wymieniłem więcej niż trzy, pani poseł. Jak pani poseł mogłaby mi nie przeszkadzać, to byłbym bardzo wdzięczny. Mam tylko i wyłącznie 15 minut. (Poseł Józefa Szczurek-Żelazko: Bo pan nieprawdę mówi.) Jeżeli mamy taką sytuację, to naprawdę nie możemy mówić o żadnym przywileju. Jakie byłyby konsekwencje, gdybyśmy próbowali w pewien sposób to zmienić? Z jednej strony mamy osoby o niskich dochodach. Te osoby i tak, i tak miałyby dostęp do ochrony zdrowia. Z drugiej strony mamy przepis mówiący o nagłych przypadkach. Jakie są tego konsekwencje? Musimy sobie zdawać sprawę z konsekwencji. Mamy SOR-y, gdzie każda osoba może się zgłosić i uzyskać pomoc. Ponadto te osoby mogłyby czekać - może sam się wyleczę, może mi ta grypa, czy inne zapalenie płuc, przejdzie - i trafiać na SOR w bardzo ciężkim stanie. To by nam podnosiło koszty. Te osoby nie znikną z Polski, ponieważ bardzo często nie mają dokąd wracać. Ich domy są zniszczone, tereny, na których mieszkali, są zajęte przez rosyjskiego okupanta. Taka sytuacja nie może mieć miejsca. Natomiast oczywiście w tej ustawie... Procedowaliśmy nad tym bardzo długi czas. Ministerstwo Zdrowia przygotowało również projekt mówiący o tym, gdzie należy uszczelnić ten system w taki sposób, żeby nie dochodziło do turystyki medycznej, i dokładnie to zrobiliśmy. A więc nie zamykamy dostępu, biorąc pod uwagę wszystkie te kwestie, o których powiedziałem, również możliwość dostępu do ochrony zdrowia, mimo że tej składki nie ma, i kwestię uchodźstwa, czyli uznania osoby, która jest w Polsce, za uchodźcę, ale tak naprawdę, jeżeli popatrzymy na to, ilu z tych uchodźców jest objętych Funduszem Pomocy, okaże się, że to, co jest w ustawie, jest bardzo niewielką częścią, ponieważ większość z nich płaci składkę ze względu na zatrudnienie. Przypomnę: to 80% wszystkich Ukraińców, natomiast w tym przypadku mamy ponad 70% uchodźców wojennych, którzy i tak, i tak płacą składkę ze względu na zatrudnienie. Padały z mównicy głosy o tym, że Ukraińcy mają lepiej. Każdy Ukrainiec, jeszcze raz chciałbym to powiedzieć, który funkcjonuje na rynku pracy, płaci składkę, więc tu nie ma żadnego uprzywilejowania. Nie możemy mówić o Ukraińcach, możemy powiedzieć tylko i wyłącznie o osobach, które są uchodźcami wojennymi i nie mogą w tym czasie pracować. Jeżeli za chwilę pracują, to mają składkę, nic się z tym nie dzieje. Ale tak jak powiedziałem: chodzi o osoby o statusie uchodźcy. Chcę, żeby to było absolutnie jasne, bo było bardzo dużo niezrozumienia w tej kwestii, też jeśli chodzi o głosy, które tutaj padały. Zobaczcie państwo, ile jest różnego rodzaju wyłączeń, np. przy 800+. Oznacza to, że zarówno uchodźcy, jak i obywatele Ukrainy, w ogóle wszyscy cudzoziemcy, w żaden sposób nie są uprzywilejowani. Mamy do czynienia z pozytywną dyskryminacją wobec obywateli polskich. Dla Polaków jest dużo, dużo więcej niż dla cudzoziemców w Polsce. Doprowadziły do tego również nasze nowelizacje z 2024 r. i 2025 r. To ma być system zbudowany w taki sposób, że wszystkie prawa cudzoziemców są prawami wtórnymi w stosunku do praw obywateli polskich. Co chcemy zrobić? Szanowni państwo, była też kwestia dotycząca 2027 r. Decyzja wykonawcza Rady Unii Europejskiej mówi o przedłużeniu ochrony tymczasowej do 2027 r. Ale my nie czekamy na tę sytuację, tylko przygotowaliśmy specjalny system przejścia z ochrony tymczasowej, czyli tej z ustawy pomocowej, na pobyt czasowy. Ta ustawa jest już w Sejmie. Ze względu na bardzo napięty program teraz nie była procedowana, ale te wszystkie przepisy się tam znajdują. W związku z tym nasza propozycja, jeśli chodzi o 2027 r., będzie taka, żeby przyjąć ustawę o uchyleniu ustawy o pomocy, która wejdzie w życie w 2027 r., i w tym czasie dokonać tego przejścia z ochrony tymczasowej na ochronę czasową, tak żeby już nie było żadnego dalszego przedłużania tej sytuacji. Jest decyzja Rady, ale my z tym nie czekamy, tylko od 1 stycznia prawdopodobnie, jeżeli parlament to przyjmie, a pan prezydent podpisze, zacznie się proces przechodzenia. Ukraińcy z ochroną tymczasową będą zgłaszali się do urzędu gminy. Będą musieli zostawić odciski palców, potwierdzić obywatelstwo, potwierdzić, że tutaj są, i w tym czasie przejdą na pobyt czasowy. Czyli wszystkie te kwestie regulowane przez ustawę o pomocy, również związane z ochroną zdrowia, wygasną w momencie, kiedy oni zmienią swój status. To proces, który oczywiście będzie troszkę trwał, bo jest 992 tys. ludzi z PESEL UKR. Pewnie będzie ich trochę mniej, pewnie z 800 tys. Ten proces będzie trwał, dlatego dajemy sobie czas na zafunkcjonowanie tego. Ale co robimy w tej ustawie, która jest teraz procedowana? Zmieniamy termin, żeby nie było takiej sytuacji, że nagle ktoś zobaczy, że jest taka ustawa, i będzie napływ dodatkowych uchodźców. Nie, mamy termin, do którego trzeba było zarejestrować się w PESEL UKR, żeby mieć to uprawnienie, o którym mówimy. To nie będzie dotyczyło tych nowych osób, które będą tu przyjeżdżały, żeby nie było nadużyć. Jest w tej ustawie wpisany element zabezpieczający, jeśli chodzi o tę kwestię. Jeśli chodzi o 800+... Szanowni państwo, to już powiedziała pani minister Gajewska, ale chciałbym coś bardzo jasno dopowiedzieć. Dlaczego możemy ograniczyć 800+ dla cudzoziemców, a nie możemy dla Polaków? Z tego powodu, że tam wprowadzamy kwestię pobytu. To jest element bardzo, bardzo konkretny. Tu jest kwestia i obywatelstwa, i pobytu. A więc możemy to zrobić w kwestii 800+ czy wszystkich świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców, ale dla Polaków tego nie robimy, bo to byłoby kompletnie nielogiczne. Myślę, że pani poseł Jachira nie zrozumiała tej ustawy, nad którą procedujemy, dlatego złożyła poprawkę, która jest kompletnie od czapy. Chcę tylko powiedzieć, że mamy do czynienia z sytuacją, która dotyczy tylko i wyłącznie cudzoziemców. Nikt nie pracuje nad kwestią 800+ dla obywateli Polski. Kolejna kwestia, która była poruszana, to nie uchodźcy, a migranci ekonomiczni. Szanowni państwo, nie mieszajmy tych dwóch kategorii. Uchodźca musi być uznany. To jest specjalna kategoria cudzoziemców, którzy poprzez decyzję państwa polskiego podejmowaną w roku 2022... Proszę, pamiętajcie państwo, że PESEL UKR... Pamiętacie państwo te kolejki pod Stadionem Narodowym, prawda? Tych Ukraińców, którzy tam wtedy byli i wyrabiali sobie PESEL UKR? To są właśnie te osoby. To nie są jacyś nowi. Pamiętajcie państwo o tym, że na te 992 tys. osób z PESEL UKR ponad 800 tys. to osoby, które zarejestrowały się w 2022 r., a tylko niewielka grupa z nich zarejestrowała się w latach kolejnych, kiedy ten napływ był dużo, dużo mniejszy. Pamiętacie państwo, jak polską granicę przekraczało 100 tys. ludzi dziennie? A więc to są te osoby, które się zarejestrowały. One te uprawnienia mają, te uprawnia nie wygasają. W związku z tym nie mieszajmy tych kwestii: uchodźca i migrant ekonomiczny. Migrant ekonomiczny jest wtedy, kiedy ma pozwolenie na pracę, a więc to jest kompletnie inna sytuacja. Jeśli chodzi o kwestie dotyczące tego, co wydarzyłoby się, gdyby parlament nie przyjął, a pan prezydent nie podpisał tej ustawy, to, szanowni państwo, po pierwsze, jeśli chodzi o uchodźców wojennych, ustawa, która tego dotyczy, generalnie zmieni się niewiele. Te osoby będą musiały tylko i wyłącznie uzyskać ochronę czasową poprzez tzw. zaświadczenie, które będą musiały dostać w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców, czyli będziemy mieli gigantyczne kolejki, gigantyczne problemy, jeśli chodzi o Urząd do Spraw Cudzoziemców. Ale 800+ będzie wypłacane. Powiem więcej, ochrona zdrowia będzie w ich przypadku dokładnie tak samo gwarantowana. Tu nic się nie zmieni. Oni, jeżeli będą mieli tę ochronę czasową, a będą ją mieli, bo takie jest ich uprawnienie, 1 października będą mogli pójść do lekarza i nie będzie tych wszystkich ograniczeń, które tutaj mamy. A więc to jest sytuacja gorsza niż ta, która jest przewidywana w tej ustawie. Też była poprawka, rozmawialiśmy już z panem posłem na temat kwestii dotyczących podatków. Szanowni państwo, gdybyśmy wprowadzili kwestie podatkowe, byłby problem, ponieważ mamy rozliczenie roczne, a więc byłaby taka sytuacja, że moglibyśmy weryfikować tak naprawdę raz do roku te świadczenia, czy 800+, czy kwestię ochronę zdrowia, a my to robimy co miesiąc. A więc jest to też taki system, który jest dużo lepszy. Co do zasady poprawki, które były składane przez posłów Prawa i Sprawiedliwości, jeśli chodzi o cele, są bardzo podobne, natomiast nasz system - tłumaczyłem to na posiedzeniu komisji, mogę jeszcze, jeżeli zdążę, wytłumaczyć to tutaj - po prostu jest bardziej pełny, całościowy, łatwy do weryfikowania, a także, co również bardzo ważne, tańszy. Na końcu tego dnia musi być zysk po stronie budżetu państwa, a nie strata, bo wtedy byłoby to trochę bez sensu, mimo że rzeczywiście ta ustawa jest przewidywana na kolejne lata. Było też pytanie o pracodawców. Szanowni państwo, jeśli chodzi o takie domniemanie legalności w przypadku uchodźców, to pewnie jakoś da się to jeszcze wyciągnąć, chociaż pracodawcy bez tego zaświadczenia może tutaj towarzyszyć ryzyko, czy na pewno ta osoba jest legalnie, czy nie. Natomiast wszystkie osoby, którym ta ustawa przedłużała legalny pobyt, jeżeli ta ustawa nie wejdzie w życie, 1 października są nielegalnie. I teraz naprawdę konia z rzędem temu, kto przewidzi, jaka będzie sytuacja, ponieważ każdy urząd wojewódzki będzie interpretował to w pewien sposób. Oczywiście możemy wydać jakiś okólnik, ale na końcu dnia urzędnik podejmuje decyzję. To jest kwestia dotycząca decyzji administracyjnej i naprawdę czeka nas gigantyczny chaos, taki, że rzeczywiście rynek pracy może mieć bardzo duże problemy. Ja nikogo nie straszę. Mówię tylko i wyłącznie, jak wygląda sytuacja z punktu widzenia migracyjnego i kwestia konsekwencji pewnych decyzji, które mogą zapaść. Jeśli chodzi o kwestię OZZ, w tej ustawie wprowadzamy bardzo jasne kryteria mówiące, kto może korzystać z OZZ, a kto już nie. Usuwamy przesłankę humanitarną, która była nadużywana. Ale poszerzyliśmy to też o jedną kategorię, grupy wrażliwe, też na wniosek osób, które codziennie pracują z Ukraińcami, tak żebyśmy nikogo tam nie zgubili. Jesteśmy prawie pewni, że liczba osób w OZZ nam spadnie. Jesteśmy w stanie wygaszać OZZ, ale w taki sposób, żeby nikt nie trafił na ulicę, nikt nie trafił do jakichś ośrodków, które byłyby po prostu dużo droższe, jeżeli chodzi o utrzymanie. Jeśli chodzi o Stadion Narodowy, proszę państwa, proces się zakończył. Wszystkie 63 osoby, które były w tym momencie oskarżone, albo wyjechały z Polski, duża część została deportowana, albo zostały wpisane do SIS-u, zakaz wjazdu do Polski na 5 lat, w ogóle do strefy Schengen. A więc ta kwestia została rozstrzygnięta, państwo zadziałało w sposób bardzo, bardzo szybki, identyfikując te osoby, zatrzymując te osoby, deportując te osoby albo wpisując je w taki sposób, żeby one do Polski już nigdy nie mogły wjechać. 1 lutego 2026 r. Co do zasady, szanowni państwo, ustawa powinna wejść tak naprawdę dopiero 1 czerwca, bo jest okres wypłat 800+, ale my nie czekamy na 1 czerwca, tylko mówimy o tym, budujemy system w taki sposób, żeby to było automatyczne, żeby nie trzeba było składać żadnych zaświadczeń. Zgodnie z informacją z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na 1 lutego się wyrobimy. A więc to jest realna data wejścia w życie tego systemu, czyli nie opóźniamy tego systemu, tylko go przyspieszamy w taki sposób, żeby on nie był od 1 czerwca, tylko od 1 lutego. I jeszcze kwestia dotycząca poprawki Prawa i Sprawiedliwości. To kwestia brania kredytów. Też już mówiłem to na posiedzeniu komisji, ale może to jest ważne, żebym teraz to powiedział. Chodzi o to, żeby obsługa Funduszu Pomocy, ponieważ on jest takim specyficznym instrumentem finansowym, była jak najtańsza. W związku z tym to nie jest obowiązek, tylko to jest taka sytuacja, w której Ministerstwo Finansów patrzy, że na rynku można dostać w pewien sposób tańszy kredyt, żeby nie obciążać budżetu państwa, i wtedy korzysta z tego instrumentu. Nie wiem, czy w ogóle kiedykolwiek skorzysta. Chodzi o to, żeby pozostawić tylko i wyłącznie taką możliwość. I też, ponieważ to również się pojawiało, kwestia dotycząca obywatelstwa. Szanowni państwo, co do celu, to my się zgadzamy, tak? Musimy ponownie przemyśleć kwestie dotyczące obywatelstwa. Kwestia tego, kiedy cudzoziemcy nabywają obywatelstwo polskie, jest kwestią otwartą, tylko pamiętajmy o tym, że dzisiaj obywatelstwo w ponad 60% przypadków nabywają osoby, które mają pochodzenie polskie. I teraz jest pytanie, czy te wszystkie regulacje mają dotyczyć również ich, czy jednak ich nie powinno to dotyczyć. Przypomnę, że np. niektóre osoby mogą nabyć po roku obywatelstwo polskie, jeżeli oczywiście wykażą, że są osobami pochodzenia polskiego, zostaną sprawdzeni itd., język oczywiście też, ale one nabywają obywatelstwo zgodnie z polskim prawem nawet po roku. Nie wiem, czy to jest dobre rozwiązanie, czy złe. Musimy ponownie do tego usiąść. To jest też ta kwestia, która wydaje mi się superistotna, bardzo istotna, że czas jest jedynym elementem. Powinniśmy skorzystać z bardzo dobrego instrumentu ze świata, jakim jest test obywatelski. My w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowaliśmy wstępny projekt testu obywatelskiego. To 40 pytań, które dotyczą historii, norm, języka - zdajemy go na poziomie B2, czyli to nie jest takie proste - wartości, zasad, prawa, czyli to te kwestie, które są kluczowe, żeby uznać, że ta osoba nie tylko spełniała kryterium pobytu przez jakiś czas w Polsce, lecz również w pewien sposób zna nasze wartości, zna nasze prawo, zna nasze wszystkie elementy historyczne, ponieważ wiemy o tym, co też było dzisiaj widać w tej dyskusji, że elementy historyczne są superważne. A więc chodzi o to, żeby wprowadzić takie całościowe rozwiązanie. Mam nadzieję, że jeszcze w tym roku zajmiemy się tymi kwestiami. Jeśli chodzi o kwestie podatków i powiązania z podatkami, to już to tłumaczyłem. Rzeczywiście długo zastanawialiśmy się nad podatkami, na ile powinniśmy to powiązać z podatkami, ale tak jak powiedziałem, byłoby to rozliczenie tak naprawdę raz w roku, bardzo skomplikowane, a oparcie na aktywności zawodowej jest pełne, jest dużo, dużo lepsze. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo proszę o poparcie tego projektu, ponieważ jest całościowy, kompleksowy, uszczelnia, nie powoduje wykluczenia. Wydaje mi się, że długa praca nad kwestiami uszczelniającymi spowodowała to, że przygotowaliśmy projekt, który jest dostosowany do naszych obecnych wyzwań. Projekt doprowadzi do oszczędzania pieniędzy z budżetu państwa, ale jednocześnie pozwoli tym osobom, które w Polsce już są, bo przyjechały wcześniej, funkcjonować bezpiecznie zarówno dla nich, jak i dla nas jako społeczeństwa państwa przyjmującego. Bardzo dziękuję. Przebieg posiedzenia